در طول هفت ماه متوالی، یعنی ژوئن، جولای، آگوست، سپتامبر، اکتبر، نوامبر و دسامبر، هر ماه رکورد گرمای تاریخ ثبت شده را شکسته و سال ۲۰۲۳ را به گرمترین سال معروف تبدیل کرده است.
محاسبات دانشمندان نشان میدهد که دمای متوسط کره زمین در این سال به ۱۴.۹۸ درجه سانتیگراد رسیده که حدود یک ششم درجه سانتیگراد بیشتر از رکورد قبلی سال ۲۰۱۶ است، هرچند این اختلاف به نظر کوچک میرسد اما برای رکورد جهانی بسیار قابلتوجه ارزیابی میشود.
برای اولین بار در تاریخ ثبتنام، هر روز از سال ۲۰۲۳ حداقل یک درجه سانتیگراد گرمتر از میانگین پیش از صنعتیسازی (دوره ۱۸۵۰ تا ۱۹۰۰) بوده و دو روز، ۱۷ و ۱۸ نوامبر، حتی بیش از دو درجه سانتیگراد از این فراتر رفتهاند.
نمودار ناهنجاری دمایی ماه ژوئن ۲۰۲۳ نشان میدهد که مناطق قرمز، نمایانگر دمای بالاتر از معمول، بخش وسیعی از سطح کره زمین را پوشش دادهاند.
تحلیل کارشناسان آکادمیک و گزارشهای آسوشیتدپرس میکنند که اصلیترین عامل این گرما، تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیتهای انسانی و پدیده ال نینو بوده است؛ افزایش فعالیت خورشیدی، تغییرات طبیعی اقیانوسها و فوران آتشفشان زیراب تونگا در سال ۲۰۲۲ نیز نقش تقویتکننده داشتهاند.
با وجود رکوردهای سال ۲۰۲۳، گاوین اشمیت، مدیر مؤسسه مطالعات فضایی گودارد، پیشبینی میکند که سال ۲۰۲۴ احتمالا حتی گرمتر خواهد بود، زیرا ال نینو همچنان در حال ادامه است.
امیلی جی بکر، دانشمند آب و هوای دانشگاه میامی نیز بیان کرده که سال ۲۰۲۴ با احتمال بالا در میان سه سال گرمترین تاریخ قرار میگیرد، حتی ممکن است رکورد جدیدی ثبت کند.
اداره هواشناسی بریتانیا در دسامبر پیشبینی کرد که سال ۲۰۲۴ میتواند اولین سال باشد که میانگین دمای جهانی از آستانه ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رود.
برخی محققان با نگاه محافظهکارانهتر، احتمال ورود فاز لا نینا در بهار را مطرح میکنند که میتواند دماهای اقیانوس آرام را کاهش دهد و روند گرما را موقتا تعدیل کند.
در میانه این تحلیلها، نکتهی کاربردی که اغلب نادیده گرفته میشود، نقش سیاستهای انعطافپذیر شهری و مدیریت آب در کاهش آسیبپذیری جوامع در برابر امواج گرمای آتی است؛ سرمایهگذاری بر روی زیرساختهای سبز و سیستمهای هشدار پیشرفته میتواند هزینههای انسانی و اقتصادی را به شدت کاهش دهد.
نتیجهگیری کلی نشان میدهد که اگر انتشار کربن ناشی از سوختهای فسیلی به شدت کاهش نیابد، روند افزایش دما ادامه خواهد یافت و رویدادهای حدی مانند سیلهای فاجعهبار، آتشسوزیهای گسترده، امواج گرمای طولانیمدت و خشکسالیهای شدید همچنان تکرار میشوند؛ در نتیجه، سال ۲۰۲۳ ممکن است در مقایسه با دهههای آینده به عنوان یک سال نسبتا خنک به یاد آید، مگر اینکه اقدامات جدی برای کاهش وابستگی به انرژیهای فسیلی آغاز شود.
از منظر آیندهنگری، سناریوهای مختلف مدلسازی اقلیمی نشان میدهند که با ادامه روند فعلی، عبور از آستانه ۲ درجه سانتیگراد در نیمه دوم قرن بیست و یکم غیرممکن به نظر نمیرسد؛ با این حال، همکاریهای بینالمللی، نوآوری در انرژیهای تجدیدپذیر و تغییر الگوهای مصرف میتواند مسیر را تغییر دهد و سیاره را به سمت یک آینده پایدارتر سوق دهد.
پیمان پاریس اگرچه چارچوب کلی را ترسیم کرده، اما تعهدات فعلی دولتها همچنان ناکافی برای کنترل دما زیر آستانه دو درجه سانتیگراد ارزیابی میشوند و نیاز به بازنگری فوری در اهداف ملی احساس میشود.
توسعۀ سریع انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه خورشیدی و بادی، همراه با پیشرفت در تکنولوژیهای ذخیرۀ انرژی، میتواند بخش عمدهای از تقاضای فسیلی را جایگزین کند و روند انتشار کربن را معکوس نماید.
تأمین مالیاتهای اقلیمی و کمکهای بینالمللی برای کشورهای در حال توسعه، کلید اصلی برای اجرای پروژههای سازگار با آبوهوا و کاهش نابرابریهای آسیبپذیری است.
استراتژیهای سازگاری نظیر سیستمهای هشدار پیشرفته، مدیریت یکپارچۀ آب و ساختاریسازی شهرهای مقاوم در برابر سیل و گرما، نقش حیاتی در حفظ جان و مال دارند.
در نهایت، انتخاب جمعی بشر بین ادامه وابستگی به سوختهای فسیلی یا گام برداشتن به سمت اقتصاد کمکربن، سرنوشت سیاره را در دهۀ آینده تعیین خواهد کرد؛ هر لحظه تأخیر، هزینههای غیرقابلجبرانی را به همراه میآورد.





