نتایج یک تحقیق گسترده بر روی بیش از ۲۶۰ هزار مرد نشان می‌دهد که مصرف‌کنندگان دارو‌های رفع اختلال انتصاب مانند ویاگرا، خطر ابتلا به دمانس را ۱۸ درصد کمتر از دیگران تجربه کرده‌اند. این پژوهش که توسط متخصصان عصب‌شناسی در یونیورسیتی کالج لندن انجام شده، دوره پنج ساله‌ای را پوشش می‌دهد و نتایج آن در نشریات معتبر پزشکی منتشر شده است.

بر اساس داده‌های گردآوری شده، نرخ ابتلا به آلزایمر در گروه مصرف‌کننده این دارو‌ها ۸.۱ نفر در هر ۱۰ هزار نفر در سال محاسبه شده، در حالی که این نرخ در گروه غیر‌مصرف‌کننده ۹.۷ نفر در ۱۰ هزار نفر بوده است. پژوهشگران همچنین مشاهده کردند که مردان با تعداد تجویز‌های بیش‌تر و مصرف منظم، خطر کمتری برای ابتلا به این بیماری داشتند.

مکانیسم احتمالی اثر حفاظتی

دارو‌های این گروه که در ابتدا برای درمان فشار خون بالا و آنژین پکتوریس طراحی شده بودند، بر یک رساننده سیگنال سلولی اثر می‌گذارند که با کارکرد حافظه نیز مرتبط است. تحقیقات روی حیوانات پیش از این نشان داده بود که این دارو‌ها می‌توانند اثرات حفاظتی بر مغز داشته باشند. دو مسیر اصلی برای این اثر پیشن‌هادی است اثر مستقیم بر نورون‌ها در صورت عبور از سد خونی مغزی، یا اثر غیر‌مستقیم از طریق افزایش جریان خون مغز.

احتیاط در تفسیر نتایج

دکتر روث برائر، نویسنده اصلی گزارش، تأکید می‌کند که این مطالعه رابطه علی را ثابت نمی‌کند و برای تایید یافته‌ها، نیاز به تحقیقات بیش‌تر در مورد مکانیسم‌های اثرگذاری، مزایا و دوز بهینه وجود دارد. پروفسور تارا اسپایر جونز، استاد دانشگاه ادینبورگ و رئیس انجمن علوم عصب‌شناسی بریتانیا، این مطالعه را حاوی شواهد خوب برای پژوهش‌های آتی توصیف می‌کند، اما می‌گوید به طور قاطع ثابت نمی‌کند که این دارو‌ها خطر آلزایمر را کاهش می‌دهند.

دکتر فرا‌نچسکو تاماگنینی، فیزیولوژیست اعصاب در دانشگاه ردینگ، این کار را یک پژوهش عالی می‌نامد، اما معتقد است شواهد محکم‌تری در مورد نحوه تأثیر این دارو بر مغز ضروری است. او می‌افزاید هر دو فرضیه اثر مستقیم بر نورون‌ها و اثر از طریق افزایش جریان خون، نیاز به آزمایش‌های بیش‌تر دارند.

افاق تحقیقات آینده

تیم پژوهشگر قصد دارد این دارو‌ها را بر روی زنان نیز آزمایش کند تا مشخص شود آیا اثر پیشگیری یا کاهش شدت پیشرفت آلزایمر در کل جمعیت وجود دارد یا خیر. عوامل مختلفی نظیر سن، وضعیت سلامت، دارو‌های مصرفی و سیگاری بودن در این تحلیل‌ها کنترل شده‌اند. در حال حاضر دو داروی جدید برای مقابله با آلزایمر با هدف بتا‌آمیلوئید در مراحل اولیه بیماری نتایج امیدوارکننده‌ای داده‌اند، اما پژوهشگران همچنان به بررسی دارو‌های موجود نیز ادامه می‌دهند با امید که برخی بتوانند پیشرفت بیماری را در مراحل اولیه جلوگیری یا به تاخیر بیندازند.