به گزارش خبرگزاری تخصصی علم و فناوری، یک تیم تحقیقاتی پیشرو در مؤسسه ماکسپلانک آلمان با رهبری وحید صندوقدار موفق شده است روشی ساده اما قدرتمند برای انتقال دقیق مولکولها و نانوذرات به سلولهای زنده توسعه دهد که پیشرفت چشمگیری در پزشکی تکسلولی و درمانهای هدفمند محسوب میشود.
زیستشناسی سنتی بیشتر بر روی رفتارهای میانگین جمعیت سلولی تمرکز داشته و تغییرات ظریف که یک سلول را از همسایگان متمایز میسازد، نادیده میگرفته است. درک عمیق این تفاوتها نیازمند ابزارهایی است که بتوانند مواد را با دقت مکانیکی و زمانی بالا به سلولهای منفرد تحویل دهند، چالش پیش رو هزینه بالا و پیچیدگی تجهیزات موجود بوده است.
روشی که با نام میکروکیس (µKISS) در مجله معتبر نیتچر متدز منتشر شده، بر پایه بهرهگیری از دو میکروپیپت مجاور استوار است که یک دهانه در مقیاس یک میکرومتر شکل میدهند. محققان با کنترل فشار در یکی از پیپتها قطرهای بسیار کوچک تشکیل میدهند و با پیپت دوم این قطره را مانند یک برس دقیق بر روی سطح سلول جابجا میکنند تا ماده مطلوب منتقل گردد.
ریچارد دبلیو تیلور، یکی از اعضای کلیدی تیم، این مکانیزم را تشبیه به کار با یک قلممو یا مسواک میکند؛ قطره به آرامی روی غشای سلولی حرکت کرده و محتوای خود را با دقت مکانیکی بالا رها میسازد که این شباهت بصری و کاربردی باعث درک آسان و اجرای راحتی شده است.
برخلاف تکنیکهای پیشین که نیازمند تجهیزات گرانقیمت و محیطهای خاص بودهاند، µKISS از مؤلفههای رایج در هر آزمایشگاه زیستشناسی بهره میبرد و میتواند روی هر میکروسکوپ نوری معمول پیادهسازی شود که هزینه را به شدت کاهش داده و دسترسپذیری را برای محققان گسترده میسازد.
وحید صندوقدار بر رویکرد مقرونبهصرفه و عملی این راهحل تأکید کرده و بیان داشته است که روشهای قبلی برای کاربردهای روتین مناسب نبودهاند؛ µKISS مسیرهای تازهای برای مطالعات زیستشناسی سلولی، مکانیزمهای عفونت ویروسی و توسعه درمانهای نوین باز میکند.
از زاویه کاربردی، این تکنیک امکان انجام تستهای سریع اثرات دارو روی سلولهای جداگانه را فراهم میآورد تا محققان بتوانند پاسخدهی را در مقیاس تکسلولی رصد کنند و ترکیبات را با دقت بیشتری بهینهسازی نمایند؛ این قابلیت در شناسایی بیومارکرهای پیشبینکننده و طراحی درمانهای شخصیسازی شده نقشی کلیدی ایفا میکند.
به تازگی تیم توانسته است یک ذره شبیه به ویروس را با دقت بالا روی یک سلول زنده قرار دهد که این موفقیت تجربی فرصتی بیسابقه برای بازدید دینامیک انتشار عفونت، زمانبندی ورود ویروس و کمیسازی بار ویروسی در لحظهبهلحظه فراهم آورده و درک مکانیزمهای اولیه بیماری را عمیقتر میسازد.
نگاه به آینده نشان میدهد که ترکیب µKISS با تکنیکهای تصویری پیشرفته و هوش مصنوعی میتواند به پلتفرمی قدرتمند برای کشف دارو، مدلسازی بیماری در مقیاس تکسلولی و نهایتا انتقال به بالینهای بالینی تبدیل شود که در آن درمانها بر اساس پاسخ منحصربهفرد سلولهای هر بیمار طراحی و ارزیابی گردند.





