[ad_1]
فعالان اقتصادی هیچ امیدی به سال۱۴۰۳ ندارند و متفقالقول میگویند سالآینده سالی دشوار برای تجارت، بنگاههای تجاری خصوصی و در نتیجه مردم است؛ سالی که آن را با صفت سختترین سالها توصیف میکنند. عمده فعالان اقتصادی مولفههای بودجهدولت را در سالآینده زیاد ناامیدکننده میدانند که با ناترازیهایی که در عرصه منبع های آن وجود دارد و با دقت به ارقامی که مربوط به مالیاتستانی دولت است، آنها را بهشدت دلواپس کرده است.
به حرف های این فعالان دولت مدام شعار میدهد که مالیات افزایشیافته را از فراریان مالیاتی میگیرد اما در نهایت این فعالان شناسنامهدار می باشند که هزینه خواهند داد، اما انتقادها محدود به این نیست. فعالان اقتصادی خبر خواهند داد که دولت شرایط تخصیص ارز در سالآینده را زیاد سختگیرانهتر کردهاست.
ارز به شکل جیرهبندی بین وزارتخانههایی که واردات دارند –صمت، کشاورزی و بهداشت و درمان- تقسیم شدهاست و این وزارتخانهها خود بخشنامههایی زیاد سختگیرانه و زمانگیر برای تخصیص آن وضع کردهاند.
بیثباتی حالت داخلی با دقت به این که سالآینده آخرین سالدولت سیزدهم و نخستین سالمجلس دوازدهم است به نااطمینانیها دامن میزند؛ این چنین هراس از روی کار آمدن دونالد ترامپ در آمریکا و نیز تشدید تنشهای منطقهای، اوضاع بینالملل را نیز سوالبرانگیز میکند. ناروا نیست که این سالرا سختترین سالاقتصاد و تجارت میخوانند؛ یا به حرف های یکی از فعالان اقتصادی سالی که محتاج معجزه است.
پالس منفی مجلس
محمود نجفیعرب؛ رئیس اتاق تهران درمورد روال تجارت در سالاینده، نخست با اشاره به برگزاری انتخابات مجلس میگوید: دلنشین این است که نخستین جلسهای که بعد از انتخابات راه اندازی شد به اکثریت نرسید. این مشخص می کند نمایندگانی که به هر طریقی رد صلاحیت شدهبودند یا شرکت نکرده بودند [نبودشان] بر روال انتخابات و راه اندازی مجلس اثری مشهود داشت؛ این مساله معنی و مفهوم نامناسبی به جامعه اقتصادی سرزمین منتقل میکند.
او ادامهمیدهد: ما هم در اتاق بازرگانی انتخابات برگزار میکنیم که کموبیش روندی شبیه با انتخابات مجلس دارد؛ یعنی هیاتهای اجرایی دارد، هیات نظارت دارد و قس علی هذا، اما چنانچه انتخابات برگزار شود و نمایندگان اعتبارنامه خود را دریافت کنند که روندی طویل نیز هست و از اسفند تا خرداد به طول میانجامد، به هیچگفتن روال فعالیت هیاتنمایندگان اتاق متوقف نمیشود و نباید هم بشود تا اعضای تازه که بعضا تعداد بسیاری نیز می باشند وجود اشکار کنند و جانشین شوند، از همینرو به اکثریت نرسیدن اولین جلسه مجلس بعد از انتخابات از دید ما پالس مثبتی مخابره نمیکند.
رئیس اتاق تهران این چنین میافزاید: برنامه هفتم گسترش را که با دو سه سالتاخیر، بهتازگی جمعبندی شد نیز چراغی است که میتواند حالت اقتصادی آینده را تاحدی روشنتر کند، اما این برنامه تا این مدت هم نهایی نشدهاست؛ علاوهبر این قرار می بود بودجهسال۱۴۰۳ بر پایه این برنامه تدوین شود که این اتفاق نیز رخ نداد.
نجفیعرب با اشاره به چالشهای بودجه سالآینده اصرار کرد: در بودجهسال۱۴۰۳ نیز معضلاتی جدی وجود دارد. برخی چالشها بین مجلس، مجمع تشخیص مصلحتنظام و شوراینگهبان است که این خود نشاندهنده وجود مشکلاتی در تامین شاخصهای بودجهبهگفتن یکی از تاثیرگذارترین عوامل تعیین شرایط اقتصادی سرزمین است.
او در ادامه گفت: اما در نهایت مساله ما قسمت دولتی نیست، بلکه قسمتخصوصی و خصولتی است و درمورد این دو قسمت باید او گفت پنجره بازی که بتوانند بر پایه آن برنامه خود را و نگاه به آینده خود را تنظیم کنند و شاخصهای اندازهگیری خود را تعیین کنند در حالحاضر وجود ندارد.
رئیس اتاق تهران در تشریح این حالت مثال زد: برای نمونه میتوان او گفت اکنون تنها چند روز به آخر سالباقیماندهاست و تا این مدت اشکار نیست دستمزد چه تکلیفی دارد، یعنی ابهام در همه حوزهها وجود دارد. جز این، خود لایحه بودجه بهطور کلی دارای ابهام است.
او درمورد بودجه گفت: در قسمتهایی از بودجهکه اشکار نیز شدهاست ما سوالات جدی داریم، از جمله در او گفت و گو مالیات که رشد ۶۵درصدی دارد.
انگار بهنظر میرسد و گفتن میشود که دولت او گفت و گو افزایش مالیات را از طریق فراریان مالیاتی تامین کند، درحالیکه عملا در دورههای قبل به ما ثابت شدهاست که اینگونه نیست؛ چراکه ما آنقدر راه فرار مالیاتی و گریزگاههای مالیاتی داریم که این اتفاق روینمیدهد. نجفیعرب افزود: هنگامی شما در جامعه سکه طلا را خرید وفروش و خرید و فروش میکنید و دلار نرخ آزاد وجود دارد، تعداد بسیاری از فراریان مالیاتی به این گریزگاههای غیرقابلدسترسی پناه میبرند و ابزار رصد آن برای دولت نیز وجود ندارد.
رئیس اتاق بازرگانی تهران در توضیحات خود اضافه کرد: دولت بنا داشت مالیات قسمت تشکیل را افت دهد؛ یکبار نیز این مالیات از ۲۵درصد به ۱۸درصد افت یافت؛ اما باز به ۲۵درصد برگشت. قسمت تشکیل این برنامه را برای خود تنظیم کردهمی بود که امسال نیز مقداری از این مالیات کسر شود اما این اتفاق نهتنها نیفتاد، بلکه برعکس شد. این نگاه خوبی می بود که یک دفعه اشکار نشد که چرا ۱۸۰درجه تحول کرد.
او در ادامه گفت: علاوهبر این موارد نظام ارز چندنرخی که محصول آن ساختار اقتصادی رانتگونه است بهطور جدی برای ما جای سوال دارد، یا رقابت؛ یعنی مسالهای که مقاممعظم رهبری نیز بر آن اصرار دارند و باید هرجا قسمتخصوصی فعالیت دارد، قسمتهای دولتی و خصولتی پای خود را کنار بکشند را ما ناظر نیستیم و در عمل ناظر رقابت قسمت دولتی و خصوصی هستیم.
نجفیعرب قیمتگذاری دستوری را مصیبت توصیف میکند و ادامهمیدهد: مساله دیگر پیمانسپاری ارزی است که مزید برعلت است. این همه مشکلات ساختاری به ما میگوید تا این مانع ها برقرار است، ما رشد نخواهیم داشت. ما امید داریم، نمیخواهیم یاس تزریق کنیم، اما باید مشکلات را واقعبینانه رصد کنیم.
انقباض ارزی
کیوان کاشفی، عضو هیاترئیسه اتاق ایران در جواب به این سوال که چشمانداز تجارت خارجی و داخلی در سال۱۴۰۳ را چطور برسی میکند، میگوید: آن چیزی که ما در اتاق ناظر هستیم و نیز کاری که دولت در حال پیگیری آن است چند نوشته اشکار است و ما انتظار برخی رفتارها را خواهیمداشت.
او ادامهمیدهد: اولا بهنظر میرسد او گفت و گو محدودیت ارزی در سالآینده نیز وجود خواهد داشت و با دقت به تراز منفی تجاری امسال که تا بحال بر پایه آمار به ۱۵میلیارد دلار بالغ شدهاست، وجود تنگناهای ارزی در سرزمین قطعی است و بهتبع آن بانکمرکزی نیز قطعا سیاست انقباضی خود را در این عرصه تشدید میکند. نتیجه این کار سختی زیاد تر بین وزارتخانههایی است که ارز منفعت گیری میکنند نظیر وزارت صمت، جهادکشاورزی و بهداشت و درمان که اینها طبق معمول در طول سالاقلام وارداتی دارند؛ چه واردات مواد اولیه و چه واردات ماشینآلات یا دارو و همانند اینها.
این عضو هیاترئیسه اتاق ایران خبر میدهد: اخباری هم که به ما رسیده، حاکی از آن است که بانکمرکزی سهمیه مشخصی را با پیشبینی خود برای ارز هرکدام از این وزارتخانهها درنظر گرفته و به این وزارتخانهها اظهار کرده است که باید احتیاجات خود را با دقت به سهمیهای که اشکار شدهاست با فرمول مشخصی اظهار کنند.
کاشفی ادامه میدهد: از طرف دیگر وزارتخانهها بر این مبنا بخشنامهها و ضوابطی را تعیین میکنند که اینجا تازه اغاز کار است. برای نمونه وزارت صمت برای سالآینده ضوابطی را نظر کرده که به اتاق نیز اظهارشدهاست و ما در حال جمعبندی نظرات بر پایه تشخیص کمیسیونهای اتاق هستیم.
او درمورد این ضوابط وارداتی اظهار کرد: این ضوابط فوقالعاده شگفتوغریب بوده و بیاندازه سختگیرانه است. میدانید که واردات ما در نهایت مواد اولیه یا ماشینآلات است و کالای مصرفی درمیان آنها نیست و این اقلام مصرفی قطعا در سالآینده نیز همانند سالهای قبل با محدودیتهایی همراه است و این سیاست ادامه خواهد داشت.
کاشفی در ادامه گفت: ما برای واردات همین کالاها، یعنی مواد اولیه و ماشینآلات نیز در سالآینده با مقداری مشکلات روبه رو خواهیم می بود. برای نمونه دستورالعملهای وزارت صمت که ذکر آن شد، جز این که زیاد سختگیرانه وضع شدهاست، فوقالعاده زمانگیر نیز هست.
اساسا ضوابط وضع شده بهعلاوه تخصیصهای بانکی که به آن تعلق میگیرد، شرایطی را رقم میزند که بهنظر میرسد سالسختی را در اقتصاد و بهاختصاصی تجارت پیشرو خواهیمداشت و راه گریزی نیز از آن وجود ندارد.
عضو هیاترئیسه اتاق ایران در ادامه گفت: جز این موارد، مسائل فرد دیگر به گوش میرسد؛ از جمله این که سازمان گسترشتجارت در حال بازنگری در قیمت کالاهای صادراتی و وارداتی است، بهاختصاصی کالاهای صادراتی.
هر مقدار هم ما در قسمتخصوصی تذکر میدهیم که همین سیاستگذاریها علتمنفیترشدن تراز تجاری است، گوش شنوایی در دولت وجود ندارد. میخواهند با افزایش پایه گمرکی کالاهای صادراتی این خلأ ۱۵میلیارد دلاری را پر کنند. آن زمان این مساله در برگشت ارز مشکلاتی را تشکیل میکند.
او با اشاره به پیمانسپاری ارزی اظهار میکند: پیشبینی ما این است که در سال۱۴۰۳ نیز با همان مسائلی که مربوط به برگشت ارز است با همین شدت و حدت دستبهگریبان خواهیم می بود. همان فرمول ۹۰درصد برای قسمتخصوصی و ۱۰۰درصد برای پتروشیمیها و معدنیها برقرار خواهد می بود.
کاشفی در قسمت فرد دیگر از سخنان خود درمورد کالاهای اولیه و دارو او گفت: قیمت ارز پایهای که برای این موارد تخصیص خواهد یافت قطعا در سالآینده تغییراتی خواهد داشت اما تا این مدت اظهار نشدهاست که روی چه پایهای خواهد می بود، اما از مقدار ۲۸هزار و ۵۰۰تومان جاری قطعا زیاد تر خواهد می بود.
او در توضیح این نوشته اظهار کرد: درست است که تعیین نرخ پایه ارز با این قیمت که بنا به شنیدهها رقمی مابین ۳۱ تا ۳۴هزارتومان خواهد داشت، تا اندازهای به کنترل قیمت کالاهای اساسی پشتیبانی میکند، اما این مابهالتفاوت ارز شرایطی را بهوجود خواهد آورد که ما مسائلی از قبیل چای دبش و سوءاستفادههای رانتی را احتمالا ناظر باشیم.
بالاخره کالاهایی که با این نرخ داخل خواهد شد اکنون اختلافی با دلار ۶۰هزارتومانی دارند که زیاد زیاد است و به باور ما قیمت ارز بازار غیررسمی تا یکی دو ماه سپس از عید به ۷۰هزارتومان نیز خواهد رسید و این اختلاف را شدیدتر میکند؛ یعنی قیمت پایه را ۴۰هزارتومان نیز تعیینکنند،هزار جور مساله خواهد داشت.
این عضو هیاترئیسه اتاق ایران در رابطه صادرات اضافه کرد: بهنظر میرسد ما در حوزه صادرات در سالآینده یک جهش نزدیک به ۱۰ تا ۲۰درصدی خواهیمداشت که به علت افزایش نرخ ارز است. میدانید که بانکمرکزی در سالقبل با ترفندهایی نرخ ارز را نسبتا کنترل کردهمی بود که یقیناً صدمهزننده نیز می بود.
او به دغدغه دیگر فعالان اقتصادی اشاره کرد و او گفت: دغدغه دیگر فعالان اقتصادی او گفت و گو بودجهاست که با دقت به بودجهای که نوشته شدهاست زیاد دلواپسکننده است. تعداد بسیاری از اقلام، حتی اقلام صادراتی مشمول مالیات شدهاست و افزایشهای غیرمتعارف مالیاتی داشتهایم. هر سالهم دولت میگوید که میخواهد از مودیان تازه مالیات بگیرد اما عملا بار مالیات بر دوش فعالان شناسنامهدار خواهد می بود که دفاتر مشخصی دارند.
کاشفی در نهایت به مساله همیشگی اقتصاد ایران اشاره کرده و میگوید: دست آخر مساله قیمتگذاری است که همانند همیشه گریبانگیر اقتصاد سرزمین است و اشکار نیست این پارادوکسها کجا میخواهد به آخر رسد.
سختترین سالبعد از انقلاب
ابراهیم جمیلی؛ عضو هیات نمایندگان اتاق ایران درباره تجارت در سالآینده، معتقد است: تا هنگامی چگونگی تسویه ارزی اشکار نشود نمیتوان در این مورد سخن او گفت. تا هنگامی که مساله عوارض صادراتی برای مواد معدنی که نخست وضع شد و سپس به این نتیجه رسیدند که تصمیمی نادرست است تعیینتکلیف نشود، ما در شرایط بحرانی قرار خواهیم گرفت؛ چراکه همین امروز نیز صادرکننده نمیتواند با ارز خود، مواد موردنیاز خودش را داخل کند.
او در ادامه گفت: این مساله به تامین مواد اولیه لطمه زیاد میزند. امیدواریم این مسائل به نتیجه برسد و تشکیل و صادرات بتواند بهکار خود ادامه دهد. جمیلی برآورد کرد: شرایط جاری زیاد سخت است و شرایط آینده نیز سختتر خواهد می بود. سال۱۴۰۳ سختترین سالاقتصادی بعد از انقلاب است.
دورنما مثبت نیست
عباس آرگون، عضو هیاترئیسه اتاق بازرگانی تهران میگوید: پیشبینی میکنیم همین روندی که در امسال ناظر بودیم را در سالآینده نیز ناظر خواهیم می بود، به اینمعنی که ما ناظر عمل اصلاحی جدی از سوی مسوولان نیستیم و در نتیجه با دقت به نرخ سود سپرده، کف تورم ۴۰درصد خواهد می بود. او ادامهمیدهد: در او گفت و گو ارز، ناترازی ارزی امسال زیاد بالا می بود که بهاضافه ناترازی بانکها شرایطی نامطلوب را در چشمانداز قرار میدهد.
این عضو اتاق تهران این چنین اظهار میکند: در عرصه بینالمللی نیز هیچ کاری که در جهت از بین بردن تحریمها و بهبود شرایط بینالمللی سرزمین باشد مشاهده نمیشود و دورنمای مثبتی نمیبینیم. اگر دونالد ترامپ به ریاستجمهوری آمریکا برگزیده شود شرایط سختتر نیز خواهد شد.
او به دیگر محدودیتهای تجارت ایران اشاره کرده و میگوید: محدودیتهای جابهجایی پول هم چنان پابرجا است و هم چنان تجار نمی توانند از امکانات مالی بینالمللی در حد گشایش السی نیز منفعت گیری کنند؛ هرچند دولت در پی اصلاح برخی از این موارد هست اما دور از انتظار میدانم که در یک سالآینده به نتیجه برسد.
این عضو هیاترئیسه اتاق تهران با اشاره به راه اندازی مجلس تازه میگوید: با همه این مباحث در داخل نیازمند برخی عمل های ارامشقسمت و اصلاحات هستیم که امیدواریم مجلس تازه که از خرداد ماه اغاز به فعالیت میکند در عرصه قوانین و مقررات در همین جهت قرار داشتهباشد؛ یعنی دیگر ناظر تحول و تغیرات دفعی، تصمیمات خلقالساعه و محدودیتهایی که خودمان بر خودمان تحمیل میکنیم، نباشیم. آرگون در ادامه میافزاید: چالش مهم بنگاهها در سالآینده او گفت و گو تامین مالی است. تورم این مشکل را بهنوعی تشدید میکند.
آرگون بعد از اشاره به این موارد در رابطه آینده گمانهزنی کرده و میگوید: موردی نیست که اکنون درنظر داشته باشم و بتوان او گفت در جهت ارامشبخشی قرار داشتهباشد. علاوهبر این میتوان افزود که سالآینده سالآخر دولت سیزدهم است که خود تبعات غیرثباتبخشی دارد. این چنین در فضای بینالملل چنانچه ذکر شد انتخابات آمریکا قطعا تاثیرگذار است و ما یکبار در سالهای بعد از خروج ترامپ از برجام ناظر چگونگی تشدید فشارها بودهایم.
آرگون سپس به مساله ناترازیها پرداخته و میگوید: در او گفت و گو ناترازیها بهنظر میرسد که ناترازی انرژی هم چنان ادامه داشتهباشد؛ ناترازی بودجههم چنان وجود دارد چراکه اصلاحاتی که علتازبینرفتن مولفههای این ناترازی شود هم چنان صورت نگرفتهاست. او سپس جمعبندی میکند: در چند حوزه امیدواریم که دولت عمل های جدی انجام دهد.
یکی حمایتاز گسترش صادرات بهمنظور از بین بردن ناترازی ارزی؛ از بین بردن ناترازی انرژی و از بین بردن ناترازی بودجه. عضو هیاترئیسه اتاق تهران اظهار میکند: با همه امیدی که داریم، سال۱۴۰۳ سالی است که باید در جهت اعتمادسازی بین مردم و دولت طی شود و با عزم همگانی بتوانیم از مسائل عبور کنیم؛ این چنین باید بپذیریم که برخی مسائل، بینالمللی است اما شماری از مشکلات ناشی از مسائل داخلی است و میتوان بر آنها تسلط کرد.
روزنه امیدی نیست
علیاصغر جمعهای، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران در جواب میگوید: در مرحله اول باید بگویم که روزنهای برای ربط با جهان نمیبینیم و چشماندازی از این جهت برای بهبود حالت اقتصادی وجود ندارد. او ادامهمیدهد: در مرحله دوم با دقت به بودجهدر شرف تصویب و برنامهای که در مجلس تصویب شد، از نظر داخلی نیز چشماندازی برای بهبود اوضاع تجاری و اقتصادی حاضر نیست.
جمعهای این چنین گفتن میکند: فکر نمیکنم جامعه اقتصادی، بهاختصاصی قسمتخصوصی روبهرونق باشد و سخن بگوییدهایی همانند رشد ۸درصدی با این حالت قابلفکر نیست. این عضو هیاتنمایندگان درمورد بودجهمیافزاید: مسائل مالیاتی بودجه نخستین مشکل است؛ در وهله دوم بودجهعمرانی وجود ندارد.
او گفتن میکند: صادرات و واردات و قوت خرید داخلی که بودجهعمرانی دولت با اهمیت ترین قوه محرک آن است نیز دو نیرویمحرکه برای اقتصاد می باشند؛ از همینرو روزنه امیدی مشاهده نمیشود.
در انتظار معجزه
فرزین فردیس، عضو هیاترئیسه اتاق تهران میگوید: اطراف ما در منطقه بحران زیاد است؛ این مشکلاتها تشدید هم شدهاند. در داخل سرزمین نیز بهجای این که اتفاقنظر و همدلی زیاد تر را ناظر باشیم تا بر سختیها تسلط کنیم، متاسفانه نگاههای پراکندهکننده تشدید شدهاست.
او ادامهمیدهد: فکر میکنم در سال۱۴۰۳ سالزیاد سختی داشته باشیم. امید من این است که بازار منطقهای را بیشتر از این از دست ندهیم؛ هرچند با دقت بهشدت تمرکز رقبای منطقهای بر بازارهای ایران این اتفاق دور از ذهن نیست.
فردیس با اشاره به قانون پیمانسپاری ارزی میگوید: رقابت صادرکنندگان با رقبای منطقهای به علت قوانین مربوط به برگشت ارز زیاد دشوارتر از حد معمول است. این چنین ناترازی انرژی و افزایش قیمتافزوده توان تشکیل و صادرات سرزمین را تحلیل میبرد. التهابات سیاسی حوزه انتخابات هم میتواند به سختیها دامن بزند. این عضو هیاترئیسه اتاق تهران میافزاید: سال۱۴۰۳ سالزیاد سختی است و امیدوارم معجزهای رخ بدهد.
سالی پر از سختیها
حسن فروزانفرد؛ عضو هیات نمایندگان اتاق ایران میگوید: هنگامی که از چشمانداز سخن بگویید میکنیم طبیعتا باید به سراغ بودجهبرویم تا تصویری اشکار کنیم، اما هرچه ما بودجهرا زیرورو کردیم تا بلکه نقطه امیدی برای بهبود تجارت یا بهبود کسبوکار اشکار کنیم چیزی اشکار نشد.
او ادامهمیدهد: این چنین با دقت به تهدیدهای فزایندهای که در سطح منطقه و سطح بینالمللی با آن روبه رو هستیم حتی سناریوهایی میتوان از بودجهبیرون کشید که شرایط را پیچیدهتر کند. یقیناً به امید زنده هستیم و ادامه میدهیم، اما اعداد و رقم های در این عرصه کمکی به ما نمیکنند که پیشبینی بهبود و گشایش داشته باشیم.
فروزانفرد میافزاید: با دقت به سطح درآمدهای دولت و با دقت به سطح درآمدهای مالیاتی که دولت درنظر گرفتهاست و درآمد نفت که با خطرات بزرگی روبه رو می باشند، پیشبینی ما مثبت نیست و فکر نمیکنیم که بهبودی در تجارت حاصل شود و سالی دشوار اینده است.
[ad_2]
منبع
