هفت تن از برجستهترین فعالان اقتصادی کشور در بررسی چشمانداز سال ۱۴۰۳، تصویری دلواپسی از وضعیت تجارت، بنگاههای خصوصی و معیشت مردم ترسیم کردند. آنها با اتفاق آرا این سال را سختترین سال اقتصادی پس از انقلاب اسلامی توصیف کردند و بر لزوم وقوع معجزهای برای خروج از بحران تأکید داشتند.
پالس منفی مجلس و ابهام بودجه
محمود نجفیعرب، رئیس اتاق بازرگانی تهران، با اشاره به نرسیدن اولین جلسه مجلس دوازدهم به اکثریت، این موضوع را پالسی منفی برای جامعه اقتصادی دانست. او گفت عدم حضور نمایندگان ردصلاحیتشده یا انصرافیافته در جلسه آغازین، پیام نامناسبی به فضای کسبوکار ارسال کرده است. نجفیعرب افزود برنامه هفتم توسعه که با تاخیر تدوین شده، هنوز نهایی نشده و بودجه ۱۴۰۳ بر پایه آن تنظیم نگردیده است.
رئیس اتاق تهران با انتقاد از ساختار بودجه، گفت چالشهای بین مجلس، مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای نگهبان در مورد بودجه، نشاندهنده مشکلات جدی در تامین منابع است. او ابراز نگرانی کرد که تا چند روز مانده به پایان سال، سرنوشت دستمزد العمال مشخص نیست و ابهام در تمام حوزهها حاکم است. نجفیعرب به رشد ۶۵ درصدی پیشبینیشده مالیاتها اشاره کرد و گفت دولت ادعا میکند این افزایش از فراریان مالیاتی تامین میشود، اما تجربههای قبل ثابت کرده که بار مالیات بر دوش فعالان شناسنامهدار و رسمی میافتد.
او ادامه داد مالیات بر سود شرکتها که باید از ۲۵ درصد به ۱۸ درصد کاهش یابد، نه تنها کاهش نیافته بلکه به ۲۵ درصد بازگشته است. نجفیعرب سیستم ارز چندنرخی را محصول ساختاری رانتمحور دانست و گفت که مقام معظم رهبری بر آن تأکید دارند، در عمل محقق نشده و بخش دولتی و خصولتی همچنان در برابر بخش خصوصی قرار دارند. او قیمتگذاری دستوری را مصیبت و پیمانسپاری ارزی را مزید بر علت توصیف کرد.
انقباض ارزی و سختگیریهای وزارت صمت
کیوان کاشفی، عضو هیاترئیسه اتاق ایران، پیشبینی کرد که محدودیتهای ارزی در سال ۱۴۰۳ تشدید میشود. او با اشاره به تراز منفی تجاری ۱۵ میلیارد دلاری، گفت بانک مرکزی قطعا سیاست انقباضی خود را تشدید خواهد کرد که منجر به سختگیری بیشتر در تخصیص ارز به وزارتهای صمت، جهاد کشاورزی و بهداشت و درمان میشود.
کاشفی فاش کرد بانک مرکزی سهمیههای مشخصی برای هر وزارتخانه پیشبینی کرده و از آنها خواسته احتیاجات را بر اساس فرمولهای سختگیرانه اعلام کنند. او ضوابط جدید وزارت صمت را فوقالعاده سختگیرانه و زمانبر توصیف کرد و گفت این ضوابط حتی برای واردات مواد اولیه و ماشینآلات نیز اعمال میشود.
عضو هیاترئیسه اتاق ایران از بازنگری قیمتهای کالاهای صادراتی توسط سازمان توسعه تجارت خبر داد و گفت دولت میخواهد با افزایش پایه گمرکی کالاهای صادراتی، خلأ ۱۵ میلیارد دلاری تراز تجاری را پر کند که مشکلات برگشت ارز را تشدید میکند. کاشفی پیشبینی کرد نرخ ارز پایه برای کالاهای اساسی از ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به بازه ۳۱ تا ۳۴ هزار تومان افزایش یابد و هشدار داد این تفاوت با نرخ بازار آزاد که تا ۷۰ هزار تومان پیشبینی میشود، زمینه سوءاستفادههای رانتی را فراهم میکند.
سختترین سال پس از انقلاب
ابراهیم جمیلی، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران، با تأکید بر عدم شفافیت تسویه ارزی و عوارض صادراتی مواد معدنی، گفت شرایط فعلی بسیار سخت است و سال ۱۴۰۳ سختترین سال اقتصادی پس از انقلاب خواهد بود. او ابراز امیدواری کرد که مسائل تسویه ارزی به نتیجه برسد تا صادرکنندگان بتوانند مواد اولیه مورد نیاز را تامین کنند.
دورنمای مثبت نیست
عباس آرگون، عضو هیاترئیسه اتاق بازرگانی تهران، پیشبینی کرد روند سال جاری در سال ۱۴۰۳ ادامه یابد و کف تورم ۴۰ درصدی باقی بماند. او گفت در عرصه بینالمللی هیچ حرکتی برای لغو تحریمها دیده نمیشود و بازگشت دونالد ترامپ به قدرت، شرایط را سختتر خواهد کرد. آرگون به محدودیتهای جابهجایی پول و عدم دسترسی به امکانات مالی بینالمللی اشاره کرد و گفت چالش اصلی بنگاهها در سال آینده تامین مالی است که تورم آن را تشدید میکند.
این عضو اتاق تهران افزود سال ۱۴۰۳ سال آخر دولت سیزدهم است که تبعات ناپایداری دارد. او بر ضرورت اعتمادسازی بین مردم و دولت تأکید کرد و گفت باید بپذیریم برخی مسائل بینالمللی است اما بسیاری از مشکلات ناشی از مدیریت داخلی است و قابل حل است.
روزنه امیدی وجود ندارد
علیاصغر جمعهای، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران، با یأس گفت نه از نظر بینالمللی و نه از نظر داخلی، روزنه امیدی برای بهبود شرایط اقتصادی وجود ندارد. او با اشاره به بودجه در شرف تصویب، گفت جامعه اقتصادی، به ویژه بخش خصوصی، رو به رونق نیست و پیشبینی رشد ۸ درصدی با این شرایط غیرممکن است. جمعهای عدم وجود بودجه عمرانی را عامل اصلی رکود دانست.
در انتظار معجزه
فرزین فردیس، عضو هیاترئیسه اتاق تهران، با اشاره به بحرانهای منطقهای و نگاههای پراکندهکننده در داخل، گفت سال ۱۴۰۳ سالی بسیار سخت خواهد بود. او قانون پیمانسپاری ارزی را مانع رقابت صادرکنندگان با رقبای منطقهای دانست و ناترازی انرژی و افزایش قیمتافزوده را تحلیلکننده توان تولید و صادرات توصیف کرد. فردیس در پایان گفت امیدوارم معجزهای رخ دهد.
سالی پر از سختیها
حسن فروزانفرد، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران، با بررسی بودجه گفت هرچقدر بودجه را بررسی کردیم، نقطه امیدی برای بهبود تجارت یا کسبوکار پیدا نکردیم. او با اشاره به تهدیدات منطقهای و بینالمللی، گفت با توجه به سطح درآمدهای دولت، درآمدهای مالیاتی پیشبینیشده و ریسکهای درآمد نفت، پیشبینی ما برای بهبود تجارت مثبت نیست و سال دشواری پیش رو است.





