به گزارش دانش دوست، روز ملی سینما در حالی برگزار میشود که بزرگترین چالش پیش رو برای سینمای ایران، غیابت فعال و مؤثری است که نسل جوان در بخشهای کلیدی این صنعت دارد. این مسئله نه تنها در حوزههای فنی بلکه در ردههای پایهای چون فیلمنامهنویسی، کارگردانی، تهیهکنندگی و بازیگری به وضوح مشهود است.
تاریخچه سینما در ایران به سفر مظفرالدینشاه در فروردین ۱۲۷۹ خورشیدی و آشنایی ایشان با دستگاه سینماتوگراف برادران لومیر در پاریس بازمیگردد. نخستین فیلمبرداری در ایران توسط میرزا ابراهیمخان عکاسباشى در سال ۱۲۷۹ انجام شد، اما متخصصان معتقدند تولد واقعی سینما در ایران سی سال بعد با ساخت فیلم آبی و رابی توسط آوانس اوهانیانس در سال ۱۳۰۹ و سپس اولین فیلم ناطق دختر لر به کارگردانی اردشیر ایرانی در سال ۱۳۱۲ محقق گردید.
با وجود این پیشینه بیش از یک قرنه، سینمای ایران اکنون با پدیدهای نگرانکننده به نام گسست نسلها روبرو شده است. در حوزه فیلمنامهنویسی، به ندرت چهره جوانی یافت میشود که در سالهای اخیر با اثرات متعددی وارد این عرصه شده باشد؛ شاید تنها سعید روستایی با ۳۴ سال سن را بتوان از این قله معدود نام برد.
وضعیت در حوزه کارگردانی نیز متفاوت نیست. چند روز پیش گفتگویی بین شهرام مکری (۴۵ ساله)، مرتضی فرشباف (۳۷ ساله) و رضا میرکریمی (۵۶ ساله) برگزار شد که نشاندهنده واقعیت تلخ این است کسانی که به عنوان کارگردانان جوان معرفی میشوند، در حقیقت فیلمسازانی میانسال هستند. حتی کریم امینی (۳۷ ساله) و محمد کارت (۳۷ ساله) که اخیرا به عنوان کارگردانان جوان پرچمدار نامیده میشوند، در آستانه چهلسالگی قرار دارند.
خطرناکترین بعد این بحران در عرصه بازیگری نمایان است. بازیگراناصیل نقشهای اول فیلمها همچنان افرادی هستند که حداقل ۴۰ سال سن دارند. در سالهای گذشته نیکی کریمی در ۱۹ سالگی، هدیه تهرانی در ۲۴ سالگی، ترانه علیدوستی در ۱۵ سالگی، پگاه آهنگرانی در ۱۵ سالگی، بهرام رادان در ۲۱ سالگی، مصطفى زمانی در ۲۶ سالگی و صابر ابر در ۲۱ سالگی کشف شدند و ستاره شدند. اما امروز بازیگر تازهکاری در بازه سنی ۲۰ تا ۲۵ سالته یافتن، دشوارتر از یافتن سوزن در انبار کف است.

تحقیقات نشان میدهد که تعداد بازیگران جوان واقعی که در سالهای اخیر در سینما، تلویزیون و سریالهای نمایش خانگی به چشم آمدهاند، به اندازه انگشتان یک دستهم نمیرسد. در مقابل، گروهی از بازیگران ثابت با سنین بالای ۴۰ سال مداوم دارند و بارها و بارها نقشهای جوانان ۲۰ تا ۳۰ ساله را ایفا میکنند؛ این وضع برای زن و مرد بازیگر یکسان است.
این گسست نسلی پیامدهای دارد نسل جدید مخاطبان سینما با فیلمسازانی که حداقل بیست سال بزرگتر از آنها هستند، فاصله نسلی عمیقی دارد. در حالی که در حوزههای فنی نظیر فیلمبرداری، صدا، تدوین، جلوههای ویژه، آهنگسازی و گریم، جوانان با تکیه بر دانش روز جهان و استعداد خود به راحتی وارد سوق کار شدهاند، ردههای تصمیمگیری و خلاقیت همچنان در دست نسل پیشین باقی مانده است.
روز ملی سینما نباید تنها فرصتی برای جشن گرفتن گذشته باشد، بلکه باید به مثابه زنگ خطر برای مدیریتهای فرهنگی عمل کند تا با سیاستگذاریهای هوشمندانه، بستر ورود و تسلط نسل جوان بر سینمای ایران را فراهم آورند. جایگزینی نسلی که زبان، دغدغهها و نگاه ی همسو با مخاطب امروز را دارد، تنها راه بقا و توسعه این هنر در ایران است.





