احمدرضا درویش؛ یک دهه سکوت سینمای جنگ و انتظار برای بازگشت به بیگ‌پروداکشن
- فرهنگ وهنر

احمدرضا درویش؛ یک دهه سکوت سینمای جنگ و انتظار برای بازگشت به بیگ‌پروداکشن

به گزارش دانش دوست، احمدرضا درویش، از برجسته‌ترین کارگردانان سینمای دفاع مقدس ایران، پس از گذشت یک دهه از نمایش آخرین اثر بلند خود، همچنان در انتظار بازگشت به صحنه‌ی ساخت فیلم‌های پربودجه است.

درویش از همان سال‌های نخستین که رمان کانی‌مانگا را نگارش کرد و با اقبال عمومی روبرو شد، و سپس با آخرین پرواز، نخستین فیلم بلند سینمایی خود را کارگردانی کرد، شخصیتی آرام، کاردان و متین داشت؛ درست مانند امروز که ترجیح می‌دهد به جای اعتراض، در گوشه‌ای بنشیند، دور کار‌های پروژه‌هایی را خط بکشد و برای خود بنویسد و اگر فرصتی شد، آن نوشته‌ها را به فیلم تبدیل کند.

او نمونه بارز هنرمندانی است که در طول حدود چهار دهه، به دور از حواشی، در همان جریانی که آغاز کرده بود، دغدغه‌مند ساخت و به دور از قضاوت، تنها در پی طرح مساله و تشریح وضعیت برآمده است؛ حتی در غائله‌ای که برای فیلم رستاخیز به وجود آمد، در گوشه‌ای ایستاد و تنها نظاره‌گر شد و هیچ‌گاه در آتش حاشیه‌سازانی که قصد ماهی گرفتن از آب گل‌آلود را داشتند، ندمید.

درویش در اواخر دهه ۶۰ با سه فیلم آخرین پرواز، ابلیس و آذرخش، یک آغاز خوب را در سینمای دفاع مقدس تجربه کرد؛ هرچند که این آغاز، زیر سایه سنگین بزرگانی چون ملاقلی‌پور و حاتمی‌کیا، چندان درک نشد، اما برند درویش در سال ۱۳۷۳ و با کیمیا، در سینمای ایران ثبت شد.

فیلم کیمیا نوعی تلاش برای ورود به روایت‌گری جدید از سینمای کلاسیک دفاع مقدس تلقی شد و توانست به مدد غلظت داستانی بالا و تطابق با آرمان‌های جامعه به جای مانده از جنگ، نظر مخاطبان و منتقدان بسیاری را به خود جلب کند.

اهمیت کیمیا از آن منظر است که درویش با این فیلم، خیلی زود‌تر از ملاقلی‌پور و حاتمی‌کیا، دوربین خود را متوجه جامعه روز ایران و ترکش‌های فرهنگی و اجتماعی جنگ بر پیکره آنانی کرد که از این حماسه باقی مانده بودند؛ در واقع پوست‌اندازی سینمای جنگ در دهه ۷۰، با این فیلم درویش آغاز و بعد‌ها در آثار حاتمی‌کیا و ملاقلی‌پور متجلی شد.

سرزمین خورشید اگرچه تاحدودی با همان فرمول روایی کیمیا جلوی دوربین رفت، اما بیش‌تر ادای دین درویش به خرمشهر و آبادان بود؛ فیلمی که اگرچه موفقیت خیره‌کننده کیمیا را به خود ندید، اما درویش را به یکی از قطب‌های مهم سینمای جنگ تبدیل کرد.

سه سال بعد از سرزمین خورشید، درویش، متولد ماه مهر را ساخت؛ که می‌توان آن را دنباله‌ای معنا‌دار برای کیمیا دانست. چگالی صراحت این فیلم بیش‌تر بود و البته واکنش‌های متفاوتی را هم به خود دید؛ فیلم مطابق با شرایط روز جامعه مطرح شد و به نوعی فرزند زمانه‌اش بود.

دوئل اما برگ برنده کارنامه درویش و یکی از بیگ‌پروداکشن‌های مهم تاریخ سینمای ماست که با اقبال گسترده‌ای مواجه شد. درویش برای این فیلم، چهار سال عمر گذاشت و فیلمنامه‌ای محکم را بر مبنای اصول فنی مطابق با استاندارد‌های جهانی جلوی دوربین برد؛ دوئل تراز حرفه‌ای درویش را به عنوان کارگردانی بزرگ ارتقا داد و ثابت کرد که وی چقدر خوب می‌تواند کارگردانی برای پروژه‌های بزرگ باشد.

این مسیر اما با رستاخیز امتداد یافت؛ فیلمی که هشت سال از وقت درویش را گرفت و به یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های سینمایی قرن کشور تبدیل شد. اگرچه فیلم علیرغم استقبالی که در جشنواره فجر صورت گرفت و با دریافت هشت سیمرغ، جوایز جشنواره سی‌ام را درو کرد، اما درگیر حواشی فرا‌متن شد و متاسفانه نتوانست هم‌تراز با پتانسیل خود دیده شود.

این یک دهه اخیر، دهه سکوت درویش بود؛ هرچند که این کارگردان چندان علاقه‌ای به دیده شدن ندارد، اما عملکرد خوب او طی یک دهه اخیر سبب شد تا شدت حواشی رستاخیز از آن چه که بود بیش‌تر نشود.

احمدرضا درویش، کارگردان تثبیت‌شده سینمای کشورمان است که در تمام این سال‌ها با عقلانیت پیش رفت و اکنون به درجه‌ای از محبوبیت و تأثیرگذاری رسیده که هر اثر او، حکم یک اتفاق بزرگ را در سینمای ایران دارد.

اکنون باید منتظر بمانیم و ببینیم که آیا مرد پروژه‌های بزرگ، برای سومین بار پس از دوئل و رستاخیز، به سراغ یک بیگ‌پروداکشن دیگر خواهد رفت یا مسیر دیگری را ادامه می‌دهد؛ قدر مسلم آن‌که خانه‌نشینی این سال‌های درویش، نه به نفع دوست‌داران اوست و نه به نفع سینمای ایران.

کارگردان محبوب سینما، زود برگرد.

آواتار از  علی نبوی

About علی نبوی

Read All Posts By علی نبوی