خطر قرصهای خواب برای سیستم پاکسازی مغز زولپیدم مانع از حذف سموم عصبی میشود, تحقیقات جدیدی که در مجله معتبر سل منتشر شده، برای اولین بار مکانیزم دقیق پاکسازی مغز در طول خواب عمیق را تشریح کرده است. این مطالعه که با همکاری محققان دانشگاههای کپنهاگ، آکسفورد و راچستر انجام شده، نشان میدهد که نوسانات هماهنگ نوراپینفرین در طول خواب غیر REM، موتور محرک سیستم گلایمفاتیک مغز برای دفع زبالههای متابولیک است.

نوراپینفرین کلید فعالسازی سیستم گلایمفاتیک مایع مغزی نخاعی (CSF) برخلاف سایر اندامها که از سیستم لنفاوی برای دفع زبالهها بهره میبرند، وظیفه شستشوی بافت مغزی را بر عهده دارد. محققان با استفاده از تکنیکهای پیشرفته تصویربرداری بر روی مدل موش، مشاهده کردند که در فاز عمیق خواب غیر REM، سطح نوراپینفرین به صورت نوسانی (به طور تقریبی هر ۵۰ ثانیه یک بار) بالا و پایین میرود.

این نوسانات باعث انقباض و انبساط رگهای خونی شده و یک اثر پمپاژ ایجاد میکند که جریان مایع مغزی نخاعی را در بافت مغز تسریع و فرآیند پاکسازی را ممکن میسازد. زولپیدم (آمبین) نوسانات حیاتی را متوقف میکند بخش حیاتی این تحقیق، بررسی تأثیر داروی رایج خوابآور زولپیدم (معروف به آمبین) بر این فرآیند طبیعی بود.

نتایج به وضوح نشان داد که اگرچه زولپیدم به سرعت باعث بیداری و خواب میشود، اما نوسانات طبیعی نوراپینفرین را به شدت سرکوب میکند. در نتیجه، پمپاژ طبیعی رگها متوقف شده و سیستم گلایمفاتیک قادر به انجام کارکرد پاکسازی خود نخواهد بود.

ناتالی هاگلوند، نویسنده اصلی مطالعه، تأکید میکند خواب ناشی از دارو فاقد اثرات ترمیمی و سودمند خواب طبیعی است. هشدار برای سلامت مغز در بلندمدت این یافتن اهمیت مضاعفی مییابد با توجه به آمارهای اخیر که خطر ابتلا به زوال عقل در افراد بالای ۵۵ سال را دو برابر ارزیابی کردهاند.

ماکن ندرگارد، یکی از پیشگامان کشف سیستم گلایمفاتیک، هشدار میدهد که داروهای خواب با مانع شدن از آزادسازی نورومودولاتورهای ضروری، عملکرد صحیح مغز را در طول شب مختل میکنند. او و همکارانش توصیه میکنند که مصرف این داروها باید تنها به موارد حاد، برای مدت کوتاه و به عنوان آخرین راهحل محدود شود تا از سلامت شناختی در سالهای آینده محافظت شود.