واکسن شخصیسازیشده، بارق امید جدید برای درمان سرطان لوزالمعده, نتایج یک کارآزمایی بالینی فاز یک که در مجله معتبر نیچر منتشر شده، افقهای نوینی را در درمان سرطان لوزالمعده گشوده است. این مطالعه نشان میدهد که واکسنهای شخصیسازیشده میتوانند در نیمی از بیماران، پاسخ ایمنی پایداری را در برابر سلولهای سرطانی برانگیزند. چالشهای درمان سرطان لوزالمعده سرطان لوزالمعده یکی از مخوفترین و پرمرگترین انواع سرطان است.
آمارها حاکی از آن است که کمتر از ۱۳ درصد از مبتلاها بیش از پنج سال پس از تشخیص بیماری زنده میمانند. یکی از دلایل اصلی این نرخ مرگومیر بالا، تشخیص دیرهنگام است؛ چرا که در حدود ۹۰ درصد موارد، بیماری در مراحل پیشرفته و پس از فرسایش به اعضای دیگر کشف میشود.
این تومورها به سرعت متاستاز میکنند و در مراحل اولیه اغلب بیعلائم هستند، در حالی که هیچ برنامه غربالگری روتین و موثری (مانند ماموگرافی برای سرطان پستان) برای آنها وجود ندارد. مکانیزم عملکرد واکسنهای در برابر سرطان فناوری آرنا پیامرسان که با موفقیت در واکسنهای کووید-۱۹ به کار رفت، سالها پیش از آن برای مقابله با سرطان توسعه مییافته بود.
این واکسنها با شناسایی جهشهای منحصر به فرد تومور (نئوآنتیژنها)، سیستم ایمنی بیمار را آموزش میدهند تا سلولهای تی (T ) مخصوص مبارزه با آن سلولهای سرطانی تولید کند. هدف، تبدیل سیستم ایمنی به یک ماشین دقیق و موثر در شناسایی و نابودی تومور است. جزئیات و نتایج کارآزمایی بالینی در این مطالعه، ۱۶ بیمار مبتلا به سرطان لوزالمعده که تومورهای آنها قابل جراحی بود (شرایطی که تنها در حدود ۲۰ درصد موارد پیش میآید) شرکت کردند.
پس از جراحی، مواد ژنتیکی تومور هر بیمار برای ساخت واکسن شخصیسازیشده مورد استفاده قرار گرفت. همه شرکتکنندگان در کنار واکسن، درمانهای استاندارد شامل کیموتراپی، رادیوتراپی و ایمونوتراپی (داروی اتزولیزوماب) را نیز دریافت کردند. نتایج پس از پیگیری تا چهار سال بسیار دلگرمکننده بود نیمی از بیماران (۸ نفر) پاسخ ایمنی قوی نشان دادند و سلولهای تی تولید شده، تومور را هدف قرار دادند.
محققان برآورد میکنند که این واکسن میتواند به سلولهای تی مبارز، طول عمری نزدیک به هشت سال بدهد و حدود ۲۰ درصد از آنها پتانسیل بقا و فعالیت برای چندین دهه را دارند. تفاوت نتایج در دو گروه بیمار مقایسه دو گروه پاسخدهنده و غیرپاسخدهنده به واکسن، تفاوت چشمگیری را آشکار کرد تنها ۲ بیمار از ۸ نفر پاسخدهنده، در طول سه سال پیگیری دچار بازگشت بیماری شدند. در مقابل، ۷ بیمار از ۸ نفر غیرپاسخدهنده با بازگشت تومور روبرو گردیدند.
این یافتهها نقش حیاتی پاسخ ایمنی ناشی از واکسن در کنترل طولانیمدت بیماری را تأیید میکند. آینده این روش درمانی با وجود نتایج امیدوارکننده، محققان تأکید میکنند که برای اثبات قطعی افزایش طول عمر کلی بیماران، کارآزماییهای فازهای بالاتر با حجم نمونه بزرگتر ضروری است.
با این حال، این مطالعه برای اولین بار ثابت کرد که سرطان لوزالمعده، برخلاف تصور پیشین، میتواند هدف مناسبی برای درمان با واکسنهای باشد و مسیر توسعه درمانهای موثرتر برای این بیماری سختدرمان را هموار میسازد.





