رابطه دیابت با افزایش مقاومت باکتریها در برابر آنتیبیوتیکها, باکتریها میتوانند عفونتهای خطرناک و سختگیرانهای ایجاد کنند. نگرانکنندهتر از این، تعداد قابلتوجهی از این میکروبها در برابر آنتیبیوتیکها مقاوم شدهاند. این پدیده سالانه باعث مرگ نزدیک به پنج میلیون نفر در سراسر جهان میشود و پیشبینیها حاکی از افزایش این آمار در سالهای آینده است.
محققان در یک مطالعه جدید کشف کردهاند که دیابت میتواند عامل تشدید مقاومت باکتریها در برابر آنتیبیوتیکها باشد. تأثیر بیتنظیمی قند خون بر تکامل باکتری دانشمندان در تلاشاند تا مکانیزمهای ایجاد مقاومت در باکتریها را بهتر درک کنند.
نتایج اخیر نشان میدهد دیابت، به عنوان یک اختلال متابولیک که در آن تنظیم قند خون دچار اختلال است، میتواند بستر مناسبی برای جهشهای ژنتیکی در باکتریها فراهم آورد که در نهایت منجر به افزایش مقاومت آنتیبیوتیکی در بدن میشود. برای مثال، باکتری استافیلوکوک اورئوس در محیط دیابتی قادر است عفونتهایی ایجاد کند که مقاومت بالاتری به داروها دارند. این پاتوژن رایجترین عامل عفونت در بیماران مبتلا به دیابت محسوب میشود.
نتایج پژوهش روی مدل موشی در این تحقیق، محققان از موشها به عنوان مدل آزمایشگاهی استفاده کردند. گروهی از موشها با دارویی که سلولهای تولیدکننده انسولین را هدف قرار میدهد، دیابتی شدند، در حالی که گروه شاهد هیچ درمانی دریافت نکرد. سپس هر دو گروه به باکتری استافیلوکوک آلوده شدند و با آنتیبیوتیک ریفامیسین تحت درمان قرار گرفتند.
پنج روز پس از عفونت، نتایج نشان داد موشهای دیابتی سطوح بالایی از باکتریهای مقاوم به ریفامیسین داشتند، در حالی که در موشهای غیردیابتی چنین مقاومتی مشاهده نشد.
دکتر برایان کانلون، پژوهشگر دانشکده پزشکی دانشگاه کارولینای شمالی، بیان کرد ما دریافتیم مقاومت آنتیبیوتیکی در مدلهای دیابتی بسیار سریعتر از مدلهای غیردیابتی ظاهر میشود. او افزود این برهمکنش متقابل بین باکتری و دیابت میتواند محرک مهمی برای تکامل سریع و گسترش مقاومت آنتیبیوتیکی باشد که اکنون شاهد آن هستیم. مکانیزم رشد باکتری در محیط دیابتی در دیابت، هورمون انسولین قادر به تنظیم صحیح قند خون نیست.
باکتری استافیلوکوک از این شرایط با قند خون بالا برای رشد سریعتر بهره میبرد. علاوه بر این، دیابت میتواند عملکرد سیستم ایمنی را مختل کند و به عوامل بیماریزا امکان دهد راحتتر به سلولها نفوذ کنند. وقتی جمعیت باکتریها به سرعت افزایش مییابد، احتمال وقوع جهش و بروز مقاومت به شدت بالا میرود.
دکتر لنس تورلو، استادیار میکروبیولوژی و ایمنیشناسی دانشگاه کارولینای شمالی، توضیح میدهد استافیلوکوک اورئوس به نحوه منحصربهفردی برای بهرهبرداری از محیط دیابتی مناسب است؛ وقتی جهش مقاومت رخ میدهد، شما گلوکز اضافی دارید اما فاقد سیستم ایمنی کارآمد برای از بین بردن باکتری جهشیافته هستید، و این باکتری مقاوم در عرض چند روز کل جمعیت را در اختیار میگیرد. اهمیت کنترل قند خون در پیشگیری از مقاومت پژوهشگران بر ضرورت حفظ سطح قند خون مناسب در بیماران دیابتی تأکید کردند.
آنها اکنون قصد دارند مکانیزم تشکیل مقاومت در سایر باکتریهای بیماریزا را هم در افراد دیابتی و هم در افراد سالم، و همچنین در گیرندگان پیوند و بیماران سرطانی تحت شیمیدرمانی، بررسی کنند. دکتر کانلون تأکید میکند مقاومت و گسترش آن تنها به تجویز دارو مربوط نیست، بلکه به وضعیت سلامت افرادی که آنتیبیوتیک مصرف میکنند نیز بستگی دارد. پس از تجویز آنتیبیوتیک، کنترل گلوکز خون اهمیت ویژهای پیدا میکند.
وقتی به موشهای دیابتی انسولین دادیم، توانستیم قند خون آنها را به حالت طبیعی بازگردانیم و دیگر باکتریهای مقاوم به آنتیبیوتیک رشد نکردند.
