نانوذرات مغناطیسی راهکار نوین درمان هدفمند سرطان با لیزر و هدایت از راه دور, درمانهای سنتی سرطان مانند پرتودرمانی، شیمیدرمانی و گراحی اگرچه رایج هستند، اما به دلیل آسیب به سلولهای سالم اغلب با عوارض جانبی جدی همراه میشوند. در سالهای اخیر تمرکز محققان بر روی روشهای دقیقتر و هدفمندی متمرکز شده که تنها سلولهای سرطانی را نابود کرده و بافتهای سالم را مصون نگه میدارند.
طراحی نانوذرات هوشمند با قابلیت هدایت مغناطیسی تیم تحقیقاتی پیشرو در مؤسسه پیشرفته علوم و فناوری ژاپن (JAIST) تحت رهبری پروفسور ایجیرو میاکو، نانوذراتی نوآورانه توسعه دادهاند که تحت کنترل میدان مغناطیسی به سمت تومور هدایت شده و با تشعش لیزر، تومور را از بین میبرند. نتایج این پژوهش در تاریخ ۳ مارس ۲۰۲۵ در مجله معتبر منتشر شده است.
مکانیزم درمان فوتوترمال و نقش نانوهورنهای کربنی این روش بر پایه درمان فوتوترمال استوار است؛ نانوذرات نور لیزر نزدیک به مادون قرمز را جذب کرده و به گرما تبدیل میکنند تا سلولهای سرطانی تخریب شوند. محققان از نانوهورنهای کربنی زیستسازگار به عنوان عامل فوتوترمال بهره بردهاند.
این نانوساختارهای کروی مبتنی بر گرافن پیش از این در انتقال دارو و تصویربرداری زیستی کاربرد داشتهاند، اما چالش اصلی تجمع کافی آنها در بافت توموری بوده است. اصلاح سطح با مایع یونی مغناطیسی و پوشش PEG برای حل این مشکل، محققان را با مایع یونی مغناطیسی ۱-بوتیل-۳-متیلایمیدازولیوم تتراکلروفریت (۴) اصلاح کردند. این ماده علاوه بر خاصیت مغناطیسی، اثر ضدسرطانی ذاتی نیز دارد.
با توجه به عدم حلالیت در آب، پوشش پلیاتیلن گلیکول (PEG) به نانوذرات افزوده شد تا پایداری و توزیع آنها در محیط زیستی بهبود یابد. همچنین برای ردیابی لحظهای، صبغه فلورسنت ایندوسیانین گرین (ICG) در ساختار نانوذرات گنجانده شد. عملکرد برتر در آزمایشهای آزمایشگاهی و حیوانی نانوذرات طراحیشده با اندازه ۱۲۰ نانومتر، بازده تبدیل فوتوترمال ۶۳ درصدی نشان دادند که از بسیاری از عوامل متداول برتر است.
در آزمایشهای اینویترو بر روی سلولهای کارسینوم کولون موش (۲۶)، تشعش لیزر NIR با طول موج ۸۰۸ نانومتر و توان ۰.۷ وات به مدت ۵ دقیقه منجر به مرگ موثری سلولها شد. در فاز اینویو، پس از تزریق نانوذرات به موشهای توموردار، محققان با استفاده از یک آهنربای خارجی ذرات را به سمت تومور هدایت کردند. دمای تومور به ۵۶ درجه سانتیگراد رسید که برای از بین بردن کامل سلولهای سرطانی کافی بود.
نتایج نشان داد موشهای تحت درمان مغناطیسی-لیزری پس از شش جلسه، تومورهای خود را بهطور کامل از دست دادند و تا ۲۰ روز پس از درمان هیچ بازگشتی مشاهده نشد. در گروه شاهد بدون هدایت مغناطیسی، تومورها پس از توقف درمان مجدداً رشد کردند. رویکرد چندمکانیسمی و چشمانداز بالینی این پلتفرم نانو سه مکانیسم قدرتمند را ترکیب میکند تخریب حرارتی تومور، اثر ضدسرطانی مایع یونی و تجمع هدفمند با هدایت مغناطیسی.
این رویکرد چندوجهی جایگزینی موثر برای درمانهای تکمکانیسمی سنتی محسوب میشود. پروفسور میاکو تأکید کرد که اگرچه این نانوپلتفرم ساده و بسیار مؤثری است، اما برای ورود به فاز بالینی، آزمایشهای ایمنی گستردهتر و توسعه سیستمهای لیزری آندوسکوپی برای تومورهای عمقی ضروری خواهد بود. این دستاورد علمی میتواند افقهای تازهای برای درمانهای دقیق، کمتهاجمی و موثرتر سرطان گشوده و امید نوینی برای بیماران و محققان به ارمغان آورد.





