نوعی مارمولک در جنگل‌های گینه نو و جزایر سلیمان زندگی می‌کند که خون سبز سمی آن‌ها، برخلاف انتظار، جانشان را تهدید نمی‌کند.

 هرچند شنیدن واژه‌ی «خون» طبق معمولً تصویری از مایعی سرخ در ذهن تداعی می‌کند، در دنیای جانوران رنگ خون الزاماً محدود به قرمز نیست. در حقیقت، در جنگل‌های گینهٔ نو و جزایر سلیمان گروهی از مارمولک‌های سقنقور (اسکینک) زندگی می‌کنند که خون آن‌ها به شکلی غیرمعمول، سبز است.

اسکینک‌های موردنظر از جنس مارمولک‌های خون سبز (Prasinohaema) می باشند. این مارمولک‌های درخت‌زی عمدتاً از حشرات تغذیه می‌کنند و از نظر ظاهری تفاوتی با دیگر اسکینک‌ها ندارند: آن‌ها بدنی کشیده و پوشیده از پولک و اندام‌هایی کوچک دارند. با‌این‌حال، ویژگی منحصر به‌فرد آن‌ها درون بدنشان نهفته است. آن‌ها تنها عضو گروه مشیمه‌داران می باشند که خون سبز دارند و علت این اتفاق تا این مدت برای دانشمندان روشن نیست.

یقیناً دانشمندان می‌دانند چه چیزی علتسبز شدن خون مارمولک‌های خون سبز می‌شود. اسکینک‌های خون سبز مقدار بسیاری رنگدانه سبزرنگ بیلیوردین را در خون خود دارند که بیشترین غلظت اندازه‌گیری‌شده در همه موجودات است. این ماده روی دیگر قسمت‌های بدنشان هم تأثیر می‌گذارد. کریستوفر آستین، زیست‌شناس خزندگان و دوزیستان، می‌گوید: «استخوان‌ها، ماهیچه‌ها، بافت‌ها و حتی زبان و پوشش مخاطی آن‌ها سبز است.»

دانشمندان هنگامی می‌پرسند «چرا خون این مارمولک‌ها سبز است»، جستوجو جواب از نگاه تکامل و سازگاری با محیط می باشند. آن‌ها می‌خواهند دریابند که این ویژگی چه منفعت‌ای برای بقای آن‌ها دارد. از آن‌جا که این ویژگی حداقل چهار بار به طور جدا گانه در گونه‌های گوناگون ظاهر شده و باقی مانده است، به نظر می‌رسد سودمند باشد و اتفاق‌ای اتفاقی نباشد.

مسئله شگفت این است که مارمولک‌های خون سبز بر پایه شرایط زیستی آن‌ها (برای مثالً مسمومیت بالقوه با رنگدانه سبز یا محیط زندگی دشوار)، به‌طور طبیعی نباید زنده می‌ماندند، یعنی شرایط به‌نظر برایشان مرگ‌آور است، اما هم چنان زنده می باشند.

بیلیوردین در جریان تجزیه طبیعی گلبول‌های قرمز خون تشکیل می‌شود و در واقع محصول زائدی است که در انسان‌ها نباید مقدار بسیاری از آن وجود داشته باشد. تجمع بیشتر از حد بیلیوردین می‌تواند به بیماری یرقان منجر شود که علتزرد شدن پوست می‌شود و در موارد شدید می‌تواند کشنده باشد. با‌این‌حال، اسکینک‌های خون‌سبز با غلظت بیلیوردین پلاسما ۴۰ برابر زیاد تر از انسان‌های مبتلا به یرقان بدون هیچ مشکلی زندگی می‌کنند. بعد سوال این است: علت این توانایی چیست؟

جواب احتمالی را می‌توان در ژنوم آن‌ها جست‌وجو کرد. اغاز سال جاری، دانشمندان دانشگاه بریگم یانگ آمریکا قدمی به حل این معما نزدیک‌تر شدند و برای اولین بار ژنوم اسکینک‌های خون سبز را بازدید کردند. آن‌ها این کار را با منفعت گیری از مثالای ۲۰ ساله از موزه انجام دادند که ابتدا آن را اسکینک سبز معمولی درختی (Prasinohaema flavipes) می‌دانستند، اما اکنون گمان خواهند داد که نمونه امکان پذیر طوری تازه و نزدیک به آن باشد.

به‌نوشته‌ی وب‌سایت آی‌اف‌ال ساینس، پژوهشگران ژنی را شناسایی کردند که به گمان زیادً نسخه‌ای به‌شدت تحول یافته از پروتئینی به نام آلفا-فتوپروتئین (AFP) را رمزگذاری می‌کند و می‌تواند توضیح دهد چطور اسکینک‌ها می‌توانند با خون سبز خود زنده بمانند. محققان در مطالعه خود نوشته‌اند: «امکان پذیر AFP قادر باشد به بیلیوردین متصل شود و بدین ترتیب اجازه دهد این رنگدانه سمی در جریان خون باقی بماند بدون آنکه به سلول‌ها صدمه رساند.»

دانشمندان تا این مدت نمی‌دانند چطور اسکینک‌ها به این چنین خون سبزی دست یافته‌اند، اما اعتقاد دارند فهمیدن سازوکار ژنتیکی مسئول این ویژگی می‌تواند به جواب دادن به سوالات مرتبط با زیست‌شناسی و تکامل این مارمولک‌ها پشتیبانی کند. آن‌ها این چنین می‌گویند که داشتن ژنوم مرجع دقیق و کامل اولین قدم مهم برای رسیدن به این مقصد است.