نقاط کوانتومی امروزه جزء ابزارهای اساسی در جعبه ابزار فناوری نانو محسوب میشوند و برندگان نوبل امسال در رشته، پیشگامان اصلی اکتشاف در جهان نانو بودهاند.
لوئیس بروس و الکسی اکیموف در اوایل دهه ۱۹۸۰ به طور مستقل از یکدیگر موفق شدند نقاط کوانتومی بسازند؛ نانوذراتی بسیار ریز که ویژگیهای آنها تحت تأثیر اثرات کوانتومی قرار دارد.
مونگی بائندی نیز در سال ۱۹۹۳ با متحول کردن روشهای ساخت نقاط کوانتومی، کیفیت آنها را به سطحی بالا رساند که پیشنیاز حیاتی برای کاربرد در فناوری نانو مدرن است.
بنابراین جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۳ به کشف و توسعه نقاط کوانتومی، نانوذراتی که اندازه آنها خواص فیزیکی و شیمیایی را تعیین میکند، اختصاص یافت.
این ذرات خواص منحصر به فردی دارند و اکنون در صفحه نمایش تلویزیونها و لامپهای الایدی برای تولید نور رنگی به کار میروند.
علاوه بر کاربردهای نوری، نقاط کوانتومی واکنشهای شیمیایی را کاتالیز میکنند و نور شفاف آنها میتواند بافتهای تومور را برای جراحان در حین عمل جراحی روشن کند.
پژوهشگران در درجه اول از این تکنولوژی برای ایجاد نور رنگی استفاده کردهاند اما معتقدند در آینده نقاط کوانتومی میتوانند در قطعات الکترونیک انعطافپذیر، حسگرهای بسیار کوچک، سلولهای خورشیدی نازکتر و شاید ارتباطات کوانتومی رمزگذاری شده کاربرد یابند.





