بازدم انسان حاوی اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت سلامت فرد است و مولکولهای موجود در آن میتوانند نشانههایی از بیماریهایی نظیر عفونتهای ریوی یا دیابت باشند. به همین دلیل محققان به توسعه حسگرهای تنفسی با حساسیت بالا برای تشخیص دقیق ترکیبات خاص پرداختهاند.
دانشمندان دانشگاه تافتس در آمریکا به رهبری فیورنزو اومنتو نوع جدیدی از حسگرهای الکترونیکی آلی را طراحی کردهاند که از خواص منحصر به فرد ابریشم برای دستیابی به حساسیت و سرعت بیسابقه بهره میبرد. جزییات این تحقیق در نشریه پیشرفته متریالز منتشر شده است.
تیم تحقیقاتی با ترکیب فیبروئین ابریشم – پروتئین ساختاری که به ابریشم خواص قابلتوجهی میدهد – با فناوری نیمه هادی سنتی، ترانزیستور انعطافپذیری ایجاد کردهاند که قادر است با جذب رطوبت بازدم بین دو حالت کاری جابجا شود. نکته کلیدی در لایههای زیستپلیمری با ضخامت چند نانومتر نهفته است.
اومنتو توضیح داد ما میتوانیم ضخامت این لایههای ابریشم را تا مقیاس نانو کنترل کنیم تا نحوه تعامل مواد با مولکولهای آب بهینه شود. این ترانزیستورها بر پایه IGZO ساخته شدهاند، یک اکسید نیمه هادی همهکاره که بهصورت تجاری در نمایشگرهای صفحه تخت استفاده میشود.
وقتی دستگاه خشک است، لایههای ابریشمی با ضخامت سه تا پنج نانومتر به صورت غیرفعال روی IGZO قرار میگیرند و ترانزیستور (که محققان آن را نامگذاری کردهاند) از طریق فیزیک نیمه هادی سنتی کار میکند. اما با جذب رطوبت، خواص آن به شدت تغییر میکند.
آب به یونها اجازه میدهد تا در سطوح مشترک ابریشم همتراز شوند و لایههای دوتایی الکتریکی تشکیل دهند که ساختار مشابه صفحات یک خازن در مقیاس نانو را ایجاد میکند. این حالت، عملکرد دروازه الکترولیت را امکانپذیر میکند که با روشن شدن ترانزیستور تا یک میلیون برابر جریان بیشتری تولید میکند. حتی مقدار کمی آب برای فعالسازی این کلید کافی است.
قابلیت جابهجایی سریع بین دو حالت، حسگر فوقالعاده حساسی را ایجاد میکند. هنگام تنفس در دستگاه، جریان تنها در ۳۰ میلیثانیه افزایش مییابد و هنگام استنشاق هوای خشک، ترانزیستور در عرض ۳۰۰ میلیثانیه به حالت استاندارد باز میگردد. این پاسخ سریع امکان ردیابی هر دم و بازدم در چرخههای تنفسی متعدد را با وفاداری بالا فراهم میکند.
محققان آرایهای از ترانزیستورهای ابریشمی را روی یک ماسک جراحی ادغام کردند تا نشان دهند فناوری آنها میتواند تنفس را در زمان واقعی حتی در حین صحبت یا حرکت کاربر نظارت کند.





