مجلهی آثاری پراسپکشن در اطلاعیهای در تاریخ ۲۸ اسفند، مقالهای را که در آبان ماه ۱۴۰۲ منتشر شده بود، سلب اعتبار کرد. این مطالعه ادعا میکرد که بر پایه شواهد حاضر، عمیقترین لایه در محوطهی باستانی گونونگ پادانگ در اندونزی در زمانی نزدیک به ۲۷ هزار سال پیش توسط انسان شکل گرفته است.
منتقدان مطالعه استدلال میکردند که قدمت وجود انسان در این محوطه نه بر پایه مصنوعات کشفشده، بلکه بر پایه تاریخگذاری رادیوکربن خاک برداشتشده از نمونههای حفاری، به نادرست تعیین شده است. ناشر آمریکایی وایلی با اشاره به همین استدلال، اعلام کرد که مطالعه ناقص بوده است زیرا نمونههای خاک بازدیدشده با هیچیک از ویژگیها یا مصنوعاتی که بتوان بهطور موثق بهگفتن انسانساز یا ساختهشده به دست بشر تعبیر کرد، مرتبط نبوده است.
گونونگ پادانگ به طور کلی یک آتشفشان غیرفعال تلقی میشود و باستانشناسان میگویند سفالینهای کشفشده در محوطه مشخص میکند که انسانها برای چند صد سال یا بیشتر از این مکان منفعت بردهاند. قدمت این محوطه به ۲۷ هزار سال حتی نزدیک هم نیست؛ برای مقایسه، اهرام جیزه در مصر تنها نزدیک به ۴۵۰۰ سال قدمت دارند.
نویسندگان مطالعه در بیانیهای این سلب اعتبار را ناعادلانه خواندند و اظهار داشتند که لایههای خاک دربردارندهی آثار باستانی هستند، بنابراین نمونههای خاک آنها بیتردید بهگفتن سازههای دستساز انسان یا عوارض باستانشناسی شناخته میشود. آنها از جامعه دانشگاهی و سازمانهای علمی خواستند در چالش با این تصمیم و مراعات اصول صداقت و شفافیت در تحقیقات علمی، در کنارشان بمانند.
دنی هیلمن ناتاویدجاجا، زمینشناس زلزله و نویسندهی اصلی مطالعه، بلافاصله به درخواست اظهارنظر پاسخ نداد. دبیران مجلهی آثاری پراسپکشن نیز به درخواستهای نیویورک تایمز برای اظهارنظر پاسخی ندادند.
گراهام هنکوک، روزنامهنگار و یکی از حامیان برجسته تحقیقات ناتاویدجاجا و سازندهی مجموعه مستند نتفلیکس آخرالزمان باستانی، این عقبنشینی را علم با لیاقت، موجه یا منصفانه ندانست. او معتقد است مجله به جای انتشار اعلامیهی سلب اعتبار، باید انتقادات را منتشر میکرد تا خوانندگان خود تصمیم بگیرند. هنکوک در سال ۲۰۲۲ برای ساخت اپیزودی درباره گونونگ پادانگ با ناتاویدجاجا مصاحبه کرده بود.
انجمن باستانشناسی آمریکا مستند نتفلیکس هنکوک را متهم کرد که با اشاعه ادعاهای نادرست و اطلاعات غلط، حرفهی باستانشناسی را بیقیمت میکند. هنکوک این نظر را رد کرد و استدلال کرد که باستانشناسان باید نسبت به نظریههایی که اصالت علمی را به چالش میکشند، بازتر عمل کنند. نتفلیکس نیز به درخواست اظهارنظر درباره سلب اعتبار پاسخ نداد.
از نظر تاریخی، مردم اندونزی از زمانها برای برگزاری مراسمهای مذهبی اسلامی و هندو به گونونگ پادانگ سفر میکنند. یکی از روایتهای ملی که این تپه را به عنوان هرمی بسیار قدیمی به تصویر میکشد، در دوران سوسیلو بامبانگ یودهوی، رئیسجمهور اسبق، از سوی دولت مرکزی حمایت مالی میشد. اما جانشین او، جوکو ویدودو، این بودجه را قطع کرد.
باستانشناسان در مصاحبهها از سلب اعتبار استقبال کردند. نوئل هیدالگو تان، باستانشناس در بانکوک که نگرانیهای خود را به وایلی منتقل کرده بود، سلب اعتبار را کاملا مناسب دانست چون نتایج مطالعه توسط شواهد قبول نمیشود. او افزود مایه تأسف بود که مقاله به این مرحله برسد، اما بهتر بود که سلب اعتبار شود تا اینکه اصلا چیزی در رابطه با آن حرف زده نشود.
دوی راتنا نورهاجرینی، رئیس اداره حفاظت از میراث فرهنگی استان جاوه غربی، محل قرارگیری گونونگ پادانگ، گفت نتیجهگیری این مطالعه باید با دقت به سلب اعتبار مورد بازبینی مجدد قرار بگیرد. او بیان کرد سازههای گونونگ پادانگ در واقع لایهلایه و پلکانی هستند که یادآور تمدنهای قبل از دوران اندونزی است، اما قدمت آنها امکانپذیر به اندازه ادعای مطالعه نیست.





