پژوهشگران دانشگاه ساری در انگلستان نوع جدیدی از آشکارساز پرتو ایکس منعطف را توسعه داده‌اند که می‌تواند فرصت‌های نوینی را برای درمان سرطان و کاربرد‌های امنیتی فراهم آورد.
این آشکارساز نوین از ماده‌ای ساخته شده که رفتار بافت بدن انسان در برابر پرتو ایکس را شبیه‌سازی می‌کند و امکان تصویربرداری دقیق‌تر و ایمن‌تر از تومور‌ها، استخوان‌ها و اندام‌ها را ایجاد می‌کند.
برخلاف آشکارساز‌های معمولی پرتو ایکس که حجیم، سخت و گران‌قیمت هستند، این ماده جدید ارزان، انعطاف‌پذیر و بسیار حساس است و می‌توان آن را در هر سطحی که نیاز به اسکن دارد تعبیه کرد.
دکتر پرابودی نانایاکارا، پژوهشگر ارشد این مطالعه، بیان کرد موادی که توسعه داده‌ایم نه تنها انعطاف‌پذیر و کم‌هزینه‌اند، بلکه به طور قابل توجه‌ی حساس هستند. نکته هیجان‌انگیز‌تر این است که این ماده معادل بافت انسان است و امکان انجام دزیم‌تری زنده را فراهم می‌کند، کاری که با فناوری‌های موجود غیر‌ممکن بوده است.
دزیم‌تری زنده دوز‌های پرتو تحویلی به بیماران را در طول رادیو‌تراپی اندازه‌گیری می‌کند که می‌تواند از قرار گرفتن بیش از حد در معرض تابش اشعه جلوگیری کرده و عوارض جانبی را به حداقل برساند.
این ماده جدید بر پایه نیمه‌رسانا‌های آلی، ترکیبات هیدروژن و کربن است که می‌توانند الک‌تریسیته را هدایت کنند. نیمه‌رسانا‌های آلی انعطاف‌پذیر‌تر و ارزان‌تر از نیمه‌رسانا‌های سنتی مانند سیلیکون یا ژرمانیوم هستند، اما حساسیت و وضوح کمتری در برابر پرتو ایکس داشته‌اند.
برای غلبه بر این محدودیت، پژوهشگران مؤسسه فناوری پیشرفته دانشگاه ساری مقادیر کمی از عناصر با اعداد اتمی بالا مانند ید و بروم را به جوهر نیمه‌رسانای آلی اضافه کردند. این کار جذب پرتو ایکس و کنتراست مواد را افزایش داده و آن را برای تصویربرداری با کیفیت بالا مناسب ساخته است.
پژوهشگران آشکارساز جدید را بر روی موارد مختلفی از جمله دست انسان، سکه و فسیل آزمایش کردند و تصاویر واضح و دقیقی دریافتند.
پروفسور راوی سیلوا، مدیر موسسه فناوری پیشرفته ساری، اظهار داشت این فناوری نوین می‌تواند در تنظیمات متنوعی مانند رادیو‌تراپی، اسکن آثار تاریخی و اسکنر‌های امنیتی به کار رود. دانشگاه ساری در همکاری با شرکت به پیشروی در آشکارساز‌های پرتو ایکس منعطف ادامه می‌دهد.
پروفسور مارتین هینی از کالج امپریال لندن، از نویسندگان این مطالعه، گفت تیم ما برای مدتی طولانی بر روی توسعه آنالوگ‌های سنگین نیمه‌رسانا‌های آلی کار می‌کرد و وقتی دکتر ایمالکا جایواردنا پیشن‌هاد استفاده از آن‌ها در آشکارساز‌های پرتو ایکس داد، نتیجه به ویژه هیجان‌انگیز بود، مخصوصا با توجه به اینکه این بررسی‌ها در نوع خود نخستین بوده و همچنان فضای قابل توجه‌ی برای بهبود وجود دارد.
پژوهشگران امیدوارند این آشکارساز پرتو ایکس منعطف جدید راه را برای تصویربرداری پرتو ایکس در دسترس‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر در زمینه‌های گوناگون هموار سازد. نتایج این پژوهش در مجله منتشر شده است.
