یک مطالعه تازه از دانشگاه فناوری سیدنی (UTS) پرده از پیوند مستقیم بین ذرات مگنتیت موجود در آلودگی هوا و بروز علائم بیماری آلزایمر برداشته است. این تحقیق نشان می‌دهد که استنشاق این ذرات می‌تواند منجر به الت‌هاب مغز، تجمع پلاک‌های آمیلوئید و از دست دادن حافظه شود.
مگنتیت چیست و چگونه به مغز نفوذ می‌کند؟
مگنتیت یک اکسید آهن مغناطیسی است که در فرآیند‌های احتراق دمای بالا نظیر اگزوز خودرو‌ها، سوختن چوب، نیروگاه‌های زغال‌سنگ، اصطکاک لنت ترمز و سایش موتور تشکیل می‌شود. این ذرات به عنوان یک آلاینده رایج هوا شناخته می‌شوند که از طریق بینی وارد مغز شده و سد خونی مغزی را عبور می‌کنند.
جزئیات پژوهش و نتایج به دست آمده
تیم تحقیقاتی به رهبری پروفسور سیندی گوناوان و دانشیار کریستین مک‌گراث در همکاری با دانشمندان استرالیا و سنگاپور، موش‌ها و سلول‌های عصبی انسان را در آزمایشگاه در معرض ذرات مگنتیت، آهن و هیدروکربن‌های دیزلی قرار دادند. نتایج پس از چهار ماه نشان داد که مگنتیت باعث از دست دادن نورون‌ها، تجمع پلاک آمیلوئید، افزایش استرس اکسیداتیو، اضطراب و اختلال حافظه کوتاه‌مدت می‌شود.
پروفسور گوناوان بیان کرد در حالی که کمتر از یک درصد موارد آلزایمر ریشه ژنتیکی دارد، عوامل محیطی و سبک زندگی نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کنند. این اولین مطالعه است که اثبات می‌کند ذرات مگنتیت در مغز می‌توانند مستقیما علائم آلزایمر را تحریک کنند.
واکنش ایمنی و الت‌هاب به عنوان مکانیزم کلیدی
دکتر شارلوت فلمینگ، از نویسندگان مطالعه، اظهار داشت مگنتیت حتی در موش‌های سالم نیز تخریب عصبی را به همراه دارد که یافته‌ای نگران‌کننده است. این ذرات پاسخ ایمنی‌ای را در مغز و سلول‌های انسانی آغاز می‌کنند که منجر به الت‌هاب و استرس اکسیداتیو شده و زوال عقل را تسریع می‌کند.
این بدان معناست که هر فردی در معرض ذرات مگنتیت قرار بگیرد، بدون توجه به پیشینه ژنتیکی یا سایر عوامل خطر، به طور بالقوه می‌تواند دچار آلزایمر شود. از این رو، نظارت بر سطوح مگنتیت در هوا و کاهش انتشار آلاینده‌ها از سوی وسایل نقلیه و نیروگاه‌ها برای حفاظت از سلامت مغز اولویت‌یافته است.
آمار‌های بیماری آلزایمر در جهان
بر اساس آمار سال ۲۰۱۵، حدود ۲۹.۸ می‌لیون نفر در جهان مبتلا به آلزایمر بودند و در سال ۲۰۲۰ نزدیک به ۵۰ می‌لیون نفر دچار اشکال مختلف دمانس شناسایی شدند. این بیماری بیشتر در افراد بالای ۶۵ سال رخ می‌دهد، اما حدود ۱۰ درصد بیماران در دهه‌های سوم تا ششم زندگی دچار نوع زودرس می‌شوند. شیوع در زنان بیشتر از مردان گزارش شده است.
