انتقاد شدید از فیلم "فسیل"/ سازمان منافقین را عده ای احمق و سطحی تصویر کرده در حالی که آنها با غیظ و اراده روبروی انقلاب ایستادند
- فرهنگ وهنر

نقدی شدید بر فیلم فسیل: تصویر‌سازی سطحی از منافقین و اغراق در روایت پیش و پس از انقلاب

فیلم فسیل مورد انتقاد شدید قرار گرفته است. منتقدان معتقدند این اثر نتوانسته شرایط قبل و بعد از انقلاب اسلامی را به درستی بازنمایی کند و با رویکردی اغراق‌آمیز و سطحی، واقعیت‌های تاریخی را تحریف می‌کند.

نویسنده نقد می‌گوید فیلمساز نه درک درستی از فضای پیش از انقلاب داشته و نه از وقایع پس از آن خبر دقیقی دارد. او با تکیه بر شنیده‌های کوچه و بازار، سعی کرده سیمای تاریخ را برای ترغیب مخاطب به خرید بلیت اغراق‌آمیز ترسیم کند.

از ضعف‌های اصلی فیلم، پرداخت نادرست شخصیت‌ها است. شخصیت‌های فیلم مانکن‌هایی بی‌هویت‌اند که تنها به دلخواه کارگردان جابه‌جا می‌شوند. این فقدان شناخت به سایر شخصیت‌ها هم سرایت کرده و عمق دراماتیک اثر را از بین برده است.

شوخی ناصحیح با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) می‌زان توحش و خرابکاری این گروه را تقلیل داده و آن‌ها را به یک مشت فریب‌خورده تبدیل کرده است. در حالی که این سازمان با غیظ و اراده و مدیریت توانسته بود چوب در چرخ انقلاب اسلامی کند و ضربات جبران‌نا‌پذیری به نظام و مردم وارد آورد.

نقد می‌افزاید بنا بر احمق‌نمودن غلو شده از منافقین، طبیعتا افراد کمیتی و سپاهیان آغاز انقلاب هم از همین دیدگاه سطحی تصویر شده‌اند. ملغمه‌ای از شوخی‌های دم‌دستی و اگزوتیک با ادویه جنسی نمی‌تواند معیار سینمای کمدی در کشوری باشد که آوازه هنرمندان شوخ‌طبعش به جهان رسیده است.

هنرمند واقعی با قریحه و نازک‌طبعی خود مسائل اجتماعی را رصد کرده، از فیل‌تر ذهن خود می‌گذراند و به خلق می‌پردازد. در جهان دراماتیک فیلم، رد پای جهان‌بینی فیلمساز نمایان می‌شود و این بینش بر مخاطب تأثیر می‌گذارد و می‌تواند به رشد یا سقوط فرهنگی جامعه منجر شود.

متأسفانه در این فیلم، فیلمساز از جهان‌بینی کوچه‌بازاری و سطحی برای خنداندن مردم وام گرفته است. این دقیقا نقطه سقوط زیبایی‌شناسی است که در فیلم‌های پیش و پس از انقلاب مشهود بوده است. ادبیات رایج زیستی کوچه‌بازاری و تفکر دم‌دستی یا خرافه‌گری از مردم گرفته شده و به خود مردم تحویل داده می‌شود.

ماجرا شبیه به ناسازگاری‌های رکیک کودکی در جمع خانواده است که از شدت غافل‌گیری قهقهه می‌کنند. این خنده‌ها نوعی عکس‌العمل عصبی به موقعیت غیر‌اخلاقی است. لوده‌گری‌هایی که از جنس کمدی، طنز و شوخی نیستند، بلکه به قدری اگزوتیک شده‌اند که مخاطب از حیرت و شگفتی قهقهه می‌زند.

داستان فیلم حول محور یک خواننده پیش از انقلاب می‌چرخد که با هم‌بندانش در کافه‌ها می‌نوازند و می‌خوانند. یکی از نوازندگان که ژست مخالفت با رژیم دارد، کارشان را به ساواک می‌کشاند. ساواک از آن‌ها ضمانت می‌گیرد که باید شعر‌های ستایش شاه بنویسند. این بند تلاش می‌کند رضایت ساواک را جلب کند تا رییس بند با شاه دیدار کند و در کاخ اجرا نماید. در می‌انه، رییس بند به کما می‌رود، انقلاب رخ می‌دهد و او پس از ده سال از کما بیرون می‌آید.

شخصی که پیش از انقلاب عاشق دختر یکی از افسران ارشد رژیم پهلوی بوده و با رفقایش بساط مشروب داشته، باید اکنون سرود انقلابی بخواند. این جنس روایت ناخودآگاه مخاطب را همراه و هم‌درد پیش از انقلاب کرده و فضای پس از انقلاب را مسخره می‌سازد. وقتی مطلبی به درستی نقل نشود، حس و حال معکوس رقم می‌خورد.

آواتار از  علی نبوی

About علی نبوی

Read All Posts By علی نبوی