یک تیم پژوهشی بین‌المللی با رهبری بتی تیمز از دانشگاه وریج آمس‌تردام، با بررسی مایع مغزی نخاعی ۴۱۹ بیمار آلزایمر و ۱۸۷ فرد شاهد، پنج زیرنوع متمایز از این بیماری را شناسایی کرده است. نتایج این مطالعه که در نشریه نیچر ایجینگ منتشر شده، نشان می‌دهد هر زیرنوع ویژگی‌های مولکولی، ژنتیکی و پیشینی منحصر به فردی دارد که می‌تواند دلیل ناکامی‌های قبلی در یافتن درمان موثر باشد.

پنج زیرنوع با مکانیزم‌های متفاوت

پژوهشگران ۱۰۵۸ پروتئین را در نمونه‌های مایع مغزی نخاعی اندازه‌گیری کردند و متوجه شدند که زیرنوع‌های آلزایمر تفاوت‌های بنیادینی در بیومارکر‌ها دارند. زیرنوع یک با افزایش تشکیل پلاک‌های بتا‌آمیلوئید و غنی‌سازی ژن مشخص می‌شود. زیرنوع دو دچار افت قابل‌توجه سیناپس‌ها و تغییر در پروتئین‌های مرتبط با می‌کروگلیا (سلول‌های ایمنی مغز) است. زیرنوع سه، نادر‌ترین گروه، اختلال در تنظیم RNA را نشان می‌دهد. زیرنوع چهار با اختلال در عملکرد شبکه کوروئید که مایع مغزی نخاعی را تولید می‌کند، همراه است. در نهایت زیرنوع پنج برخلاف سایر گروه‌ها، کاهش آمیلوئید، اختلال در سد خونی مغزی و مهار رشد سلول‌های عصبی را به نمایش می‌گذارد.

تأثیر بر توسعه دارو و درمان

دانشمندان معتقدند که وجود این تنوع مولکولی توضیح می‌دهد که چرا بسیاری از دارو‌هایی که در مدل‌های حیوانی موثر بوده‌اند، در آزمایش‌های انسانی ناکام شده‌اند. حیوانات آزمایشگاه‌ی معمولا تنها یک زیرنوع را مدل‌سازی می‌کنند، در حالی که بیماران انسانی از زیرنوع‌های مختلفی تشکیل شده‌اند. یک دارو که بر یک زیرنوع موثر است، ممکن است بر زیرنوع دیگر بی‌تأثیر یا حتی مضر باشد. این یافتن تأکید می‌کند که برای درمان‌های آینده، ابتدا باید زیرنوع بیماری هر بیمار شناسایی شده و سپس درمان هدفمند برای آن زیرنوع تدوین گردد.

پیش‌بینی پیشرفت بیماری و امید به زندگی

مطالعه همچنین نشان داد که زیرنوع‌های دو و پنج با پیشرفت سریع‌تر بیماری و امید به زندگی کوتاه‌تر نسبت به سایر زیرنوع‌ها همراه هستند. این اطلاعات می‌تواند برای بیماران و خانواده‌هایشان در برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری‌های مراقبتی حیاتی باشد. پژوهشگران امیدوارند که با استفاده از بیومارکر‌های مایع مغزی نخاعی در بالین‌های آینده، بتوان زیرنوع بیماری شرکت‌کنندگان را تعیین و اثرات دارو‌های جدید را به‌صورت جداگانه برای هر گروه ارزیابی کرد.

آمار‌ها و پیش‌بینی‌های

آلزایمر شایع‌ترین نوع زوال عقل است که معمولا پس از ۶۰ سالگی آغاز می‌شود و با افزایش سن شیوع آن دوچندان می‌گردد. برآورد‌ها نشان می‌دهد تعداد بیماران در ایالات متحده تا سال ۲۰۶۰ به حدود ۱۴ می‌لیون نفر برسد. اگرچه درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد، اما دارو‌های فعلی می‌توانند پیشرفت علائم را کند کنند و برنامه‌های حمایتی می‌توانند کیفیت زندگی بیماران و مراقبان آن‌ها را بهبود بخشند.