تحقیقات جدید محققان دانشگاه اورگان در الولايات متحده با توالیسازی ژنوم دانههای چیا، دیدگاههای تازهای درباره پتانسیلهای درمانی این دانههای کوچک را آشکار کرده است. تیم علمی شناسایی ۲۷۰۷ ژن کرد که احتمالا کدهای پپتیدهای زیستی فعال کوچک مشتقشده از پروتئین را در خود جای دادهاند. این بیوپپتیدها در طول هضم آزاد شده و از طریق دستگاه گوارش جذب میشوند و میتوانند در کاهش ریسک دیابت نوع دوم و فشار خون بالا نقش مؤثری ایفا کنند.
مکانیسمهای حفاظتی دانه چیا در برابر بیماریهای مزمن
اثر مفید چیا در کنترل فشار خون عمدتا به محتوای غنی از اسید چرب امگا-۳ بازمیگردد. مطالعات و بالینی بارها تایید کردهاند که دریافت امگا-۳، چه از طریق رژیم غذایی و چه از طریق مکمل، با کاهش فشار خون و بهبود سلامت قلبوعروق مرتبط است. از سوی دیگر، فیبر غذایی بالا در چیا — حدود ۳۴.۴ گرم در هر صد گرم — به تثبیت قند خون در بیماران دیابتی کمک میکند و عملکرد روده را تقویت میکند.
این دانهها مخزن قابلتوجهی از ویتامینهای و، نیاسین و مواد معدنی حیاتی چون کلسیم، منیزیم و فسفر هستند. غلظت بالا آنتیاکسیدان و پلیفنول در چیا با کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو در سطح سلولی، در کاهش احتمال وقوع سرطان نقش دارد. با این حال، محققان تأکید میکنند که هیچ غذای منفردی نمیتواند به تنهایی رژیم غذایی را سالم یا ناسالم کند و مصرف بیش از حد چیا برای مقابله با بیماری توصیه نمیشود.
نگاهی نوین به نقشهای بیولوژیک پپتیدهای چیا
تحلیل ژنومی نشان میدهد که پیسازهای پروتئینی شناساییشده در چیا میتوانند پیشروندههای جدیدی برای توسعه غذاهای کارکردی و حتی های دارویی باشند. این پپتیدها با هدفگیری از مسیرهای مولکولی التهاب و متابولیسم گلیسید، افقهای تازهای در پزشکی دقیق و تغذیه شخصیسازی شده گشودهاند. پژوهشهای آتی احتمالا بر تسازی بیپبپتیدها برای کاربردهای بالینی متمرکز خواهند بود.
پارادوکس کلسترول خوب و خطر زوال عقل
در سوژهای جداگانه، محققان دانشگاه موناش در استرالیا با بررسی دادههای بیش از ۱۸ هزار مشارکتکننده، بزرگترین مطالعه تا کنون درباره رابطه سطح کلسترول HDL و زوال عقل را انجام دادند. نتایج منتشرشده در – نشان میدهد که افراد با سطح HDL بالاتر از ۸۰ میلیگرم در دسیلیتر، ریسک ۲۷ درصدی بالاتر برای ابتلا به زوال عقل دارند. این ریسک در سنین ۷۵ سالگی و بالاتر تا ۴۲ درصد افزایش مییابد. محدوده ایدهآل HDL برای مردان ۴۰ تا ۶۰ و برای زنان ۵۰ تا ۶۰ میلیگرم در دسیلیتر گزارش شده است.
علماء معتقدند اگرچه HDL برای سلامت عروق حیاتی است، اما نقش دوطرفه آن در فیزیولوژی مغز نیازمند بررسیهای عمیقتر است. زوال عقل که طیف وسیعی از اختلالهای شناختی را در بر میگیرد — رایجترین شکل آن بیماری آلزایمر است — بر اساس برآوردهای سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۱۹ بیش از ۵۵ میلیون نفر را درگیر کرده و پیشبینی میشود تا ۲۰۵۰ به ۱۵۳ میلیون نفر برسد.
فولات سپر طبیعی در برابر سرطان روده بزرگ
مطالعهای گسترده از دانشکده بهداشت عمومی امپریال کالج لندن با تحلیل دادههای ۷۰ هزار نفر، تأثیر محافظتکننده فولات (ویتامین ) را بر سرطان روده بزرگ تایید کرد. بر اساس نتایج منتشرشده در، هر ۲۶۰ میکروگرم افزایش در دریافت فولات، ریسک سرطان کولون و رکتوم را ۷ درصد کاهش میدهد. در، سرطان روده چهارمین سرطان شایع است و سالانه حدود ۴۵ هزار مورد جدید ثبت میشود.
منابع غذایی غنی از فولات شامل اسفناج، کلم، بروکلی، تخم آفتابگردان، غلات کامل، حبوبات (نخود، عدس، لوبیا) و مرکبات میباشند. فولات همچنین به صورت مکمل اسید فولیک در دسترس است. به جانب تغذیه، سبک زندگی فعال، پرهیز از تکیه، محدود کردن الکل، کنترل وزن و شرکت در برنامههای غربالگری از سن ۴۵ سالگی (یا زودتر در صورت سابقه خانوادگی) ستونهای اصلی پیشگیری هستند.
استراتژیهای یکپارچه برای سلامت طولانیمدت
ترکیب دانشهای نوین ژنومیک، اپیدمیولوژی و تغذیه بالینی نشان میدهد که رویکرد تکگونه به هیچ عامل غذایی یا بیوشیمیایی کافی نیست. الگوهای غذایی غنی از تنوع گیاهی، مدیریت استرس، فعالیت بدنی منظم و نظارت ودیک نشاندهندههای بیولوژیک، بستر پیشگیری موثر از بیماریهای مزمن وونژورولوژی را فراهم میکنند. درک تعاملات پیچیده میان مکرو و میکرو و ژنوم فرد، مسیر پزشکی پیشگیرانه را به سمت شخصیسازی دقیق هدایت میکند.





