سریال شوگان: بازآفرینی تاریخ ژاپن فئودالی از جنگ‌های سنگوکو تا نفوذ پرتغالی‌ها
- فرهنگ وهنر

سریال شوگان: بازآفرینی تاریخ ژاپن فئودالی از جنگ‌های سنگوکو تا نفوذ پرتغالی‌ها

سریال شوگان تولید شبکه اف‌اکس نگاهی عمیق و غنی از نظر فرهنگی به ژاپن اواخر قرن شانزدهم ارائه می‌دهد که اقتباسی تخیلی از رمان پرفروش جیمز کلاول است. در ژاپن فئودالی، شوگان به فرمانده ارشد نظامی اطلاق می‌شد که جایگاه موروثی داشت و به دلیل کنترل ارتش و ضعف امپراطور‌ها، قدرت واقعی را در اختیار می‌گرفت. اگرچه این سریال را می‌توان باز‌سازی اثری مشابه در دهه ۱۹۸۰ دانست، اما نسخه جدید از بسیاری جهت‌ها فرا‌تر رفته است، به‌ویژه در تصویر‌سازی شخصیت‌ها و فضای داستان. شخصیت‌های سریال که بسیاری از آن‌ها بر پایه افراد واقعی ساخته شده‌اند، از جمله جان بلک‌ثورن، تنها به روایت دیدگاه یک دریانورد انگلیسی محدود نمی‌شوند.

همانند رمان کلاول، سریال شوگان نیز بر پایه شخصیت‌ها و رویداد‌های تاریخی واقعی بنا شده است. رمان اصلی داستان ویلیام آدامز، اولین اروپایی غیر پرتغالی که خواستار برقراری روابط تجاری با ژاپن بود، را اقتباس کرده و از طریق سفر شخصیت خیالی جان بلک‌ثورن بازآفرینی می‌کند. با وجود جنبه داستانی، این اثر نگاهی پژوهشی به روابط ژاپن و اروپا در پایان دوره سنگوکو و آغاز دوران شوگانان توکوگاوا دارد. اپیزود‌های پخش‌شده تا کنون دقت و جزییات رمان را به خوبی باز‌سازی کرده‌اند.

تشریح دنیای سریال شوگان

داستان سریال شوگان در سال ۱۶۰۰ روایت می‌شود. در این مقطع، دوره سنگوکو یا دوره ایالت‌های در جنگ که از ۱۴۷۷ تا ۱۶۰۰ ادامه داشته، به پایان می‌رسد. در این دوره، نفوذ شوگان‌ها که به حاکمان واقعی تبدیل شده بودند، تضعیف شد. حاکمان محلی، به‌ویژه روسای قدرتمند‌ترین خانواده‌ها، نفوذ قابل توجه‌ی در مناطق خود داشتند و خود را به عنوان حاکمان بالفعل بر سر زمین تحمیل کردند. جنگ‌های بی‌شمار به راه افتاد که نزدیک به صد سال بی‌ثباتی و درگیری را رقم زد و یکی از خشن‌ترین فصل‌های تاریخ ژاپن محسوب می‌شود. دایمیو‌ها یا روسای خانواده‌های قوی، به تدریج جای شوگان‌ها را به عنوان حاکمان واقعی گرفتند. با وجود درگیری‌های مداوم بین طوایف، حکومت کمتر متمرکز بود. سامورایی‌ها نقش مهمی داشتند، اما تنها جنگجویان نبودند؛ دهقانان به عنوان سربازان پیاده یا آشیگارو استخدام شده و مقیاس جنگ‌ها را گسترش دادند.

تشریح دنیای سریال شوگان

در سریال شوگان، با وجود ارامش نسبی برقرار شده توسط تایکو، پیامد‌های دوره سنگوکو همچنان حس می‌شود. وقتی از لرد توراناگا پرسیده می‌شود که آیا می‌خواهد تنها نایب‌السلطنه باشد، او ادعا می‌کند آخرین شوگان واقعی سال‌ها پیش فوت کرده است. این دیالوگ نشان می‌دهد که در آغاز سریال، قدرت واقعی در دست حاکمان محلی است. پس از مرگ تایکو، چهار تن از پنج نایب‌السلطنه به این نتیجه می‌رسند که توراناگا بیش از حد قدرت گرفته است که دیگر فرمانروایان را در حالت آماده‌باش قرار می‌دهد.

1709818100 358 تشریح دوره تاریخی سریال شوگان؛ از حاکمان ژاپنی تا روحانیون

شورای نیابت سلطنت در سریال شوگان از شورای ریش‌سفیدان در سال ۱۵۹۸ الهام گرفته شده است. اپیزود دوم سریال با لحظات پایانی زندگی ناکامورا هیدتوشی یا تایکو آغاز می‌شود که در آستانه مرگ است و یک پسر پنج‌ساله را به عنوان وارث باقی گذاشته است. به همین دلیل، نوعی حکومت نایب‌السلطنه‌ای باید راه‌اندازی شود که منجر به تشکیل شورای نیابت سلطنت می‌شود. این شورا شامل توراناگا، ایشیدو، کیاما، اوهنو و سوگیاما می‌شود که سه نفر از آن‌ها از زمان ورود یسوعیان پرتغالی به مسیحیت گرویده‌اند. هم مرگ تایکو و هم شورای سلطنت، بر پایه داستان واقعی تویوتومی هیدئوشی استوارند.

تشریح دنیای سریال شوگان

دوره سنگوکو نه تنها با جنگ‌های محلی، بلکه با اولین تماس بین ژاپن و اروپا همراه بود. تویوتومی هیدئوشی که دومین متحدکننده بزرگ ژاپن شناخته می‌شود، در سال‌های پایانی سنگوکو در اتحاد این سرزمین نقش اساسی داشت. او قدرت کافی برای تبدیل شدن به نایب حکومت امپراتوری را یافت و به عنوان حاکم مهم عمل کرد و نبرد‌های بی‌شمار محلی را به پایان رساند. این ژاپن متحد‌تر تلاش کرد به رهبری هیدئوشی به کره حمله کند که موفق نشد. ناکامورا هیدتوشی، نسخه سریال از هیدئوشی، به این ماجرا اشاره می‌کند و می‌گوید آرزو داشت همراه توراناگا کره را تصرف کند.

تشریح دنیای سریال شوگان

پرتغالی‌ها در سال ۱۵۴۳ وارد ژاپن شدند وقتی آنتونیو موتا، فرا‌نسیسکو زیموتو و آنتونیو پیکسوتو پا به تانگاشیما گذاشتند. با زبان متفاوت و سلاح گرم، آن‌ها به سرعت از طریق تجارت رابطه مستقیمی با ژاپنی‌ها برقرار کردند. بدین ترتیب کالا‌های اروپا و چین که روابط تجاری خود را با ژاپن قطع کرده بودند، از طریق کشتی‌های پرتغالی به جزایر ژاپن رسیدند. سلاح گرم یکی از مهم‌ترین موارد تجارت بود. بندر ناگاساکی که در دو اپیزود اول سریال به آن اشاره شده، در سال ۱۵۷۱ توسط پرتغالی‌ها و با همکاری اومورا سومیتادا تاسیس شد. اگرچه ژاپن هرگز مستعمره پرتغال نشد، اما این جزایر مدتی طولانی مورد استثمار پرتغالی‌ها قرار گرفتند. مردم ژاپن، به‌ویژه زنان، به عنوان برده خرید و فروش می‌شدند که اکثرشان به اروپا فرستاده می‌شدند.

تشریح دنیای سریال شوگان

پرتغالی‌ها علاوه بر نفوذ اقتصادی، ژاپنی‌ها را با دین مسیحیت آشنا کردند. بودیسم و شینتو تا آن زمان دو دین غالب بودند، اما ورود یسوعیان پرتغالی به سرعت باعث گرویدن تعداد زیادی از ژاپنی‌ها به مسیحیت شد. بسیاری از فرمانروایان ژاپنی دین خود را تغییر دادند تا دسترسی بیش‌تری به دریانوردان پرتغالی، محصولات و مسیر‌های تجاری داشته باشند. با این حال، لرد‌های سنتی‌تر دیدگاه مثبتی نسبت به هموطنان مسیحی نداشتند. برای مثال، در اپیزود دوم شوگان، ایشیدو نیات واقعی دیگر نواب‌السلطنه در قبال دین مسیحیت را به دلایل اقتصادی فاش می‌کند. با وجود این، تعداد زیادی از کشاورزان ژاپنی نیز مسیحیت را پذیرفتند. ورود ویلیام آدامز که الهام‌بخش شخصیت جان بلک‌ثورن است، ژاپنی‌ها را با شاخه دیگری از مسیحیت (پروتستان) آشنا کرد که از آن بی‌خبر بودند. این رویداد مسیر‌های جدیدی بین ژاپن و اروپا، به‌ویژه کشور‌های پروتستان، باز کرد.

تشریح دنیای سریال شوگان

پرتغال به عنوان تنها کشور اروپایی که با ژاپن رابطه داشت، تمام تجارت این سرزمین با غرب را کنترل می‌کرد. همچنین پرتغال واسطه تجاری بین ژاپن و چین بود، در حالی که چین روابط تجاری خود را با ژاپن قطع کرده بود. به عبارت دیگر، کشتی‌های پرتغالی تنها راه دسترسی ژاپن به ابریشم چین بودند. یکی از مهم‌ترین عملیات‌های تجاری در ماکائو اتفاق می‌افتد که تمرکز مهم اپیزود دوم سریال است. لرد توراناگا از وجود پایگاه پرتغالی‌ها در ماکائو بی‌خبر بود، چه برسد به اینکه سامورایی‌های ژاپنی (رونین) در آن پایگاه استخدام شده بودند. صحنه‌ای در اپیزود دوم که در آن جان نقشه جهان را ترسیم می‌کند و توراناگا را از عملیات‌های دیگر پرتغال و وجود کشور‌های مسیحی غیر کاتولیک آگاه می‌کند، نشان می‌دهد ورود ویلیام آدامز چقدر تأثیرگذار بوده است. شخصیت واقعی که توراناگا نماد اوست، در نهایت روابط ژاپن با اکثر کشور‌های جهان از جمله پرتغال را قطع کرد، اما به هلندی‌ها که توسط آدامز معرفی شده بودند، اجازه داد در ناگاساکی فعالیت کنند.

تشریح دنیای سریال شوگان

ماکائو یک استان و پست بازرگانی بین‌المللی بود که از سال ۱۵۵۷ تا ۱۹۹۹ متعلق به پرتغال بود. این شهر در سواحل جنوب شرقی چین و در مجاورت نزدیک ژاپن قرار دارد. پرتغالی‌ها این منطقه را در سال ۱۵۱۳ کشف کردند و حق تجارت با چین را دریافت کردند. پس از دهه‌ها نبرد در قرن شانزدهم، پرتغال در نهایت ماکائو را از چینی‌ها اجاره کرد و به عنوان واسطه تجارت بین چین و ژاپن منزوی عمل کرد. به دلیل نفوذ پرتغالی‌ها در ماکائو، به‌ویژه در نشر مسیحیت، نفوذ آن‌ها در سراسر گسترش یافت. ماکائو نقطه عزیمت مهمی برای مبلغان کاتولیک شد تا مذهب خود را در آسیا گسترش دهند. یسوعیان انتقال‌دهنده آداب، رسوم، کالا و ایدئولوژی‌های شرقی و غربی بودند و پلی بزرگ بین دو جهان فراهم کردند. در سریال شوگان، پدر مارتین آلویتو (تامی باستو) دیپلمات و مترجم ژاپنی و پرتغالی است که بر پایه شخصیت تاریخی ژوآئو رودریگز ساخته شده است.

تشریح دنیای سریال شوگان

پرتغالی‌ها در سریال شوگان، به‌ویژه پدر مارتین آلویتو، تصمیم گرفته بودند بندر خود در ماکائو را از ژاپنی‌ها پنهان نگه دارند. پس از اینکه لرد یوشی توراناگا از وجود ماکائو آگاه شد، این افشاگری شکافی در روابط تجاری و اعتماد بین ژاپن فئودال و پرتغالی‌ها ایجاد کرد. این افشاگری به توراناگا نشان داد که ماکائو در حال سازمانده‌ی انبوه‌ی از مهمات، سلاح و جنگجویان رونین است. رونین‌ها سامورایی‌هایی هستند که ارباب ندارند و بیش‌تر تبار خانوادگی قابل اعتزازی ندارند؛ آن‌ها به عنوان جنگجویان سرکش و مزدور محسوب می‌شوند. در اپیزود دوم، جان بلک‌ثورن توسط مردان توراناگا نجات داده و بازجویی می‌شود. صداقت بلک‌ثورن اعتماد توراناگا را جلب می‌کند، پس از اینکه او فاش می‌کند پرتغالی‌ها دهه‌ها علیه منافع کار کرده‌اند. بلک‌ثورن نشان می‌دهد پرتغال و اسپانیا هر دو ادعای مالکیت بر را دارند و قصد ترویج کاتولیکیسم را دارند. او همچنین فاش می‌کند پایگاه ماکائو اکنون توسط رونین‌های مسیحی محافظت می‌شود.

تشریح دنیای سریال شوگان

لرد توراناگا از افشاگری‌های بلک‌ثورن حیرت‌زده می‌شود و اظهار می‌کند نمی‌تواند به پرتغالی‌ها اعتماد کند، اما بلک‌ثورن اطلاعات بیش‌تری دارد. این حرکت هوشمندانه بلک‌ثورن، اعتماد و حفاظت توراناگا را برایش به ارمغان می‌آورد. بلک‌ثورن به توراناگا می‌گوید یک کشتی تجاری پرتغالی به نام کشتی سیاه سود‌های کلانی از تجارت ابریشم بین چین و ژاپن کسب کرده و پرتغالی‌ها دهه‌ها است بدون خبر ژاپنی‌ها، صادرات ارزشمند را از این سرزمین خارج می‌کنند. افشاگری‌های بلک‌ثورن نشان می‌دهد ماکائو بیش از یک پایگاه تجاری، یک پایگاه نظامی مخفی پرتغالی است که ارتشی از رونین‌های مسیحی استخدام کرده است. هرچه بلک‌ثورن بیش‌تر می‌گوید، حمایت توراناگا بیش‌تر می‌شود. بلک‌ثورن فاش می‌کند پایگاه ماکائو و ارتش رونین آن سال‌ها پیش تاسیس شده و در جنگ ایمجین در کره علیه ارتش مورد استفاده قرار گرفته است. این موضوع ناکامی تایکو و تلاش‌های نظامی ژاپنی‌ها در کره را توضیح می‌دهد که در دو اپیزود اول چندین بار به آن اشاره شده است.

تشریح دنیای سریال شوگان

این افشاگری توضیح می‌دهد که چرا کاپیتان پرتغالی، واسکو رودریگز، یادداشت‌های روزانه بلک‌ثورن که پر از توصیف مشاهدات سفر‌های او بود، توقیف می‌کند. رودریگز می‌دانست نام ماکائو در این یادداشت‌ها به تفصیل ذکر شده و با توجه به اینکه توراناگا احتمالا با پشتیبانی ترجمه تودا ماریکو این یادداشت‌ها را می‌خواند، می‌خواست آن‌ها پنهان بمانند. توراناگا که اکنون از وجود ماکائو و سال‌ها فریبکاری پرتغالی‌ها آگاه شده، به فکر تلافی است که می‌تواند پیامد‌های مهمی برای پدر مارتین آلویتو داشته باشد. تا اینجا سریال مشخص نیست که آیا پدر مارتین نقش آگا‌هانه‌ای در این ماجرا داشته یا دارد، اما با توجه به حضور طولانی او در ژاپن، این مسأله مشکوک است که تا به حال درباره آن با توراناگا صحبت نکرده است. پایگاه نظامی ماکائو علت ناشناخته‌ای برای ناکامی ژاپن در جنگ با کره بوده که می‌تواند پیامد‌های مهمی برای پرتغال در اپیزود‌های آینده داشته باشد.

تشریح دنیای سریال شوگان

نوشتن داستان‌های تاریخی در دوران شوگان بدون اشاره به قلعه اوساکا به عنوان یک مکان کلیدی غیر‌ممکن است، زیرا ساخت آن مدتی قبل از رویداد‌های سریال اتفاق افتاده است. این شهر بعد‌ها محل جنگ‌های تاریخی شد. در رمان‌های شوگان، شهر اوساکا یکی از مکان‌هایی است که اتفاقات مهمی در آن رخ می‌دهد و به نظر می‌رسد در سریال تلویزیونی نیز به عنوان مکان ثابت ادامه خواهد داشت. درک لرد‌های نایب‌السلطنه در شوگان و همتایان واقعی آن‌ها برای فهم اهمیت قلعه اوساکا ضروری است.

ساخت قلعه اوساکا در سال ۱۵۸۳ آغاز شد و بخشی از می‌راث تویوتومی هیدئوشی محسوب می‌شود. هیدئوشی شخصیت تاریخی مهمی در دوره شوگان بود که به عنوان یکی از متحدکنندگان بزرگ ژاپن شناخته می‌شود. او دستور ساخت قلعه را پس از تحقق هدف خود برای اتحاد صادر کرد و ۱۰۰ هزار کارگر در این پروژه که در سال ۱۵۸۶ تکمیل شد، مشارکت داشتند. این قلعه معماری خیره‌کننده‌ای داشت و استحکامات تاکتیکی را با دکور‌های فریبنده‌ای همانند برگ طلایی مشهور متعادل می‌کرد که بازدیدکنندگان را حیرت‌زده و روحیه مهاجمان را تضعیف می‌کرد.

تشریح دنیای سریال شوگان

هیدئوشی می‌خواست قلعه اوساکا بنایی ماندگار باشد و از دستاورد‌های معماری حاکمان پیشین پیشی بگیرد. تایکو در سریال شوگان نسخه‌ای از شخصیت هیدئوشی است، به همین دلیل قلعه اوساکا نشان‌دهنده تأثیر سریع حکمرانی اوست، اگرچه در زمان پنج نایب‌السلطنه، اوساکا بسیار کمتر از دوران تایکو متحد است. پس از مرگ او، خلأ قدرتی باقی ماند که به شدت منجر به جنگ دیگری برای اتحاد تحت رهبری توکوگاوا ایه‌یاسو (یوشی توراناگا در شوگان) شد و قلعه اوساکا همچنان تهدیدی علیه حکومت او باقی ماند، زیرا توسط پسر هیدئوشی و متحدانش اشغال شده بود.

آواتار از  علی نبوی

About علی نبوی

Read All Posts By علی نبوی