کلمه ماندالا ریشه در زبان سانسکریت دارد و به معنای دایره مقدس است. ترسیم این اشکال دایرهای در فرهنگهای دینی هندی، بودایی، مسیحی و اسلامی متداول بوده است. در برخی قبایل بومی، رسم این دایرههای مقدس روشی هنری برای شناخت خویشتن محسوب میشود.
برخی فرهنگهای شرقی معتقدند ماندالا با انرژی زندگی پیوند نزدیکی دارد و هر رنگ در آن با یکی از چاکراهای انسان در ارتباط است. این مراکز انرژی با محیط اطراف و بیشتر با درون ما در ارتباطند و این حلقهها در بهبود حال ما تأثیر بسزایی دارند. روانشناس مشهور یونگ بر این باور است که ماندالا بیان روانشناختی کلیت خود است.
ماندالا تکنیکی افسانهای، خارقالعاده و شگرف در خودشناسی
ماندالاها میتوانند از نظر رنگ و طرح متفاوت باشند، اما اساسا همه از یک مرکز و اشکال گوناگون حول آن مرکز در چهار نقطه مهم تشکیل شدهاند. باور بر این است که در سطح روانشناختی، آنها میتوانند کلیت وجود ما را نشان دهند.
بر اساس باورهای هندی، ماندالا به افراد کمک میکند که بدون در نظر گرفتن سن، جنسیت، نژاد، فرهنگ و زبان، به طور غریزی به لایههای درونی وجود خویش دست یابند. ماندالا راهی به سوی معنوی شدن درون است.
جادوی ماندالا و در عین حال قوت درمانی آن در این است که بگذاریم ضمیر ناخودآگاه ما را با خود ببرد، بدون اینکه دلواپس نتیجه نهایی نقاشی باشیم. یعنی بدون قضاوت در مورد ظاهر خوب یا بد، قشنگ یا زشت بودن آن، ما فقط باید وجود داشته باشیم و تمرکز کنیم و به خودمان آزادی دهیم تا آنچه میخواهیم رنگآمیزی کنیم.
یازده منفعت ماندالا
در ادامه به یازده منفعت تاییدشدهای که ماندالاها برای انسان دارند نگاهی میاندازیم
۱. عامل آرامش میشود
طراحی و رنگآمیزی ماندالا به افزایش تمرکز و دقت شما کمک میکند. به همین دلیل، ماندالا تمرینی عالی برای آرام کردن هرگونه استرس و پاکسازی ذهن است. در واقع، ماندالاها برای رهایی ما از نگرانیها طراحی شدهاند، چون آنها بر تمرکز بر زمان حال متمرکزند و به همین علت ابزار اسایش قدرتمندی محسوب میشوند.
۲. پیوند ژرف با درون خویش
ماندالاها ارتباط شما را با درونتان آسانتر میکنند و در نتیجه خودشناسی را ارتقا میدهند. آنها تمرین فوقالعادهای برای تفکر در مورد جایگاه شما در جهان و روابطی که با دیگران دارید هستند. این بازنماییهای هنری ما را تشویق میکنند تا از طریق انرژیهایی که در هر شکل و رنگ جریان دارد، با عمیقترین نیروهای خود و جهان ارتباط برقرار کنیم.
۳. ماندالا نوعی مراقبه
مطابق مطالعهای که توسط دانشگاه لیما در پرو در سال ۲۰۱۹ منتشر شده است، ماندالا نوعی مراقبه است که به شما کمک میکند دقت خود را متمرکز کنید. ماندالاها هماهنگی را ترویج میکنند و این دقیقا به این علت است که انرژیها از طریق اشکال و رنگهای آنها جریان مییابند و جنبههای منفی را به جنبههای مثبت تبدیل میکنند و اعتدال را در زندگی شما به ارمغان میآورند.
قابل توجه است که ماندالاها از مرکز به بیرون ترسیم و چیده شدهاند. این به شما امکان میدهد که با اشکال ارتباط برقرار کنید، آنها را از نو بسازید، ارتباط برقرار کنید و خودتان را رها کنید. و همه اینها به علت بهرهگیری آزادانه و بیپیشینه شما از رنگهاست.
۴. خلاقیت و ماندالا
ماندالاها نمایشی هنری از طراحی آزاد هستند. شما میتوانید آنها را هر طور که میخواهید بکشید. اگر تمایلی به طراحی آنها ندارید، میتوانید کتابها و دفترچههایی که حاوی آنها هستند را بخرید و فقط اشکال را رنگآمیزی کنید.
یکی از جنبههای دلنشین ماندالا این است که آنها با خلاقیت مرتبط هستند، چون اجازه بهرهگیری از رنگها و اشکال را با آزادی کامل میدهند. به عبارت دیگر فرآیند خلاقیت را تسهیل میکنند و منبعی برای شکلگیری ایدههای تازه هستند.
علاوه بر این، هر شکل و رنگ نشاندهنده جنبههای ناخودآگاه شخص است. برخی از معانی رنگها و اشکال در زیر آمده است
قرمز اشتیاق، احساسات، قوت، قدرت و پرخاشگری. چاکرای اول
نارنجی لذت، شکوه، غرور، پیشرفت و انرژی. چاکرای دوم
زرد نشاط، اراده و تازگی. چاکرای سوم
سبز امید، آسانی و طبیعت. چاکرای چهارم
آبی آسایش، جدیت، احترام و ارتباط. چاکرای پنجم
بنفش مدیتیشن، خلاقیت و نوسان. چاکرای ششم
سفید صلح، هماهنگی، مهربانی، ظرافت و کمرویی. چاکرای هفتم
مشکی عمق، راز، اقتدار، عزت، امنیت، غم و ماتم
شکل دایره پویایی و ارتباط با کیهان
شکل صلیب ناخودآگاه و خودآگاه، اتحاد آسمان و زمین
شکل مثلث تحول و سرزندگی
شکل مربع آرامش و اعتدال
اشکال هزارتی جستجو برای خود
۵. ماندالا و تزئین محیط
ماندالاها میتوانند در تزئین محیط زیست یا کار شما مورد استفاده قرار گیرند. در ادامه به چند ایده خلاقانه در این زمینه اشاره شده است
– ماندالاها را روی سنگها نقاشی کنید و از آنها به عنوان وسایل زینتی استفاده کنید
ماندالا را ببافید و از آن به عنوان پتو استفاده کنید، یا طرحها را روی پارچه، رومیزی و… گلدوزی کنید
یک ماندالا را گوبلندوزی کنید و روی دیوار قرار دهید
تصاویر تزئینی بسازید
۶. مزایای درمانی ماندالا یا ماندالاتراپی
علم روانشناسی ماندالا را عنصری درمانی میداند. کارل یونگ، روانشناس سوئیسی معتقد بود ماندالاها بازنماییهایی از ذهن ما هستند که تمرکز، دگرگونی و جذب جنبههای ناخودآگاه را تسهیل میکنند. او نظر داشت که میتوانیم آنچه را که حس و فکر میکنیم، روی ماندالا بسازیم.
علاوه بر این، شاخههای گوناگون روانشناسی از مزایای آنها سخن گفتهاند. روانشناسی فراشخصی ماندالا را تمرینی برای تقویت ارتباط عمیق میداند. روانشناسی شناختی و رفتاری آن را ابزاری برای بهبود عملکردهای بالاتر همانند حافظه، تقویت دقت، ادراک و هماهنگی بینایی-حرکتی میداند. به عنوان مثال، این اشکال به عنوان نمایشهای بصری در حوزههایی همانند کاردرمانی نیز به کار میروند.
ماندالا از طریق تحریک شناختی، کارکرد فرد در فعالیتهای روزانهاش را بهبود میبخشد. علاوه بر این، آنها در محیطهای آموزشی برای تسهیل تمرکز، دقت، نظم و انضباط بسیار پرکاربرد هستند.

۷. ماندالا فرصتی برای ابراز وجود
زندگی پر از فراز و نشیب است و ما بیشتر به فضایی نیاز داریم که بتوانیم ازمایشهای سخت را بیرون بریزیم و بیان کنیم. برای انجام این کار، میتوانیم با فردی که به او اعتماد داریم صحبت کنیم یا حس خود را بنویسیم، اما اگر این شیوهها کارآمد نبودند یا امکانشان فراهم نبوده است، میتوانیم خودمان را از طریق ماندالا نیز بیان کنیم.
در این مورد، هنر مذکور ابزاری عالی برای پذیرش، بیان و دگرگونی آن حالات عاطفی در ماست که پردازش آنها دشوار است. در واقع، این یک وسیله بسیار سودمند برای مدیریت احساسات و عواطفی است که در سطح ناخودآگاهتری قرار دارند.
۸. ماندالا به قسمت منطقی مغز زمان استراحت میدهد
روالهای روزمره زندگی به نحوی است که قسمت منطقی مغز (نیمکره چپ) بیشتر کار کند و خسته شود. از نظر دیگر، قسمت خلاق (نیمکره راست) کمتر فعال میشود. در زمان نقاشی ماندالاها یا رنگآمیزی آنها، هر دو نیمکره راست و چپ در یک سطح با هم فعال شده و به کار گرفته میشوند. تحقیقات انجامشده در سال ۲۰۱۹ در دانشگاه وایادولید در اسپین این موضوع را تأیید میکند.
۹. وقتی را به خودتان اختصاص دهید و سیستم ایمنیتان را تقویت کنید یکی از غنیترین مزایای ماندالا
نقاشی ماندالا نه تنها به بهبود حالت روانی و شخصی کمک میکند، بلکه با این فعالیت، سیستم ایمنی بدن نیز تحریک میشود. بر اساس تحقیقات انجامشده در مرکز مطالعاتی دانشگاه ملی روزاریو در آرژانتین، ماندالا تمرکز شخص را افزایش میدهد، درد را کاهش میدهد و کیفیت خواب را نیز بهتر میکند.
۱۰. رنگآمیزی ماندالا شما را با کودک درونتان پیوند میدهد
رنگآمیزی فعالیتی است که ما طبق معمول آن را در دوران کودکی تجربه کردهایم. وقتی بزرگتر میشویم، مدادهای رنگی و نشانگرها را کنار میگذاریم، و به ندرت پیش میآید از آنها استفاده کنیم. طراحی و رنگآمیزی ماندالاها در بزرگسالی ما را با کودک درون و دوران کودکی مان پیوند میدهد. ماندالا اسایشبخش است و مناطق گوناگون مغز مرتبط با حواس و خلاقیت را تحریک میکند.
از این نظر، رنگآمیزی را میتوان به خودی خود یک عمل مراقبه در نظر گرفت، چون به ما کمک میکند افکارمان را روی فعالیتی که انجام میدهیم متمرکز کنیم و با خلاقیت و کودک درونمان ارتباط برقرار کنیم. در لحظه، همه چیز محو میشود، و انگار که فقط شما، رنگها و نقاشی وجود دارید.
۱۱. تواناییهای حرکتی را ارتقا میدهد
رشد تواناییهای حرکتی ظریف به ویژه در دوران کودکی بسیار مهم است. به همین دلیل، اگر میخواهید این فرآیند را تقویت کنید، رنگآمیزی اشکال هندسی ماندالا به افراد کمک میکند تا هماهنگی حرکات دست را کامل کنند. جالب است بدانید که ماندالا بینایی را نیز تقویت میکند.
بر اساس تحقیقات انجامشده در سال ۲۰۱۹ در دانشگاه فنی آمباتو در کلمبیا، انجام این فعالیت در کلاسهای درس بسیار سودمند است. این موضوع به ویژه در صورتی صادق است که تجارب یادگیری بر میزان انگیزه و خلاقیت دانشآموزان بیفزاید و روندی کسلکننده نشود.
خلاصه
همانطور که میبینید، در ماندالا مزایای بسیاری برای شما وجود دارد. این بازنماییهای هنری منبع آسایش و رهایی هستند و قدرت خلاقیت عمیقی دارند. چرا همین امروز آنها را امتحان نمیکنید؟






