به گزارش دانش دوست، مسعود پزشکیان رئیسجمهور ایران لایحه پیشنهادی حذف چهار صفر از واحد پولی کشور را جهت تبدیل ریال به تومان با هدف بهبود کارکرد نظام پولی و کاهش پیامدهای تورم مزمن به مجلس شورای اسلامی تقدیم کرده است.
تاریخچه اصلاح واحد پولی در ایران
مبحث حذف صفر از پول ملی ایران ریشه در سی و یک سال پیش دارد. در سال ۱۳۷۲ بانک مرکزی ایران برای اولین بار حذف سه صفر را مورد بررسی قرار داد. در دوره ریاست طهماسب مظاهری بر بانک مرکزی در سالهای ۷۲ و ۷۳ خورشیدی نیز این طرح در دستور کار قرار گرفت اما به دلایل مختلف متوقف شد. در اواخر دهه ۸۰ خورشیدی و در دوران ریاستجمهوری محمود احمدینژاد مجددا این موضوع مطرح گردید و بانک مرکزی حتی از تغییر نام واحد پولی به پارسی و واحد فرعی به دریک خبر داد، هرچند موضوع در نهایی محقق نشد.
جزئیات لایحه دولت چهاردهم
بر اساس این لایحه، واحد پولی جدید ایران تومان خواهد بود که معادل ده هزار ریال جاری تعیین شده است. برای تسهیل فرآیند تغییر، دورهای دو ساله با نام دوره گذار پیشبینی شده که در آن تومان و ریال به طور همزمان در گردش خواهند بود. بانک مرکزی ایران موظف شده است در این بازه، سازوکارهای لازم برای جمعآوری اسکناسها و سکههای قدیمی و جایگزینی آنها با واحد جدید را فراهم آورد.
اهداف اصلی طرح حذف چهار صفر
کاهش حجم ارقام در معاملات روزمره از مهمترین اهداف این طرح است. با حذف چهار صفر، اعداد بزرگ و پیچیده در خرید و فروش حذف شده و خوانایی مبالغ افزایش مییابد. تورم بالا در سالهای اخیر باعث شده برای خرید کالای روزمره مبالغ بسیار زیادی لازم باشد؛ حذف صفرها بهنوعی بازگرداندن ارزش اسمی پول به دوران قبل محسوب میشود.
از نظر دیگر با کاهش تعداد صفرها، احتمال خطا در محاسبات کاهش یافته و سرعت انجام معاملات افزایش مییابد. همچنین قیمت اسمی پول ملی با حذف چهار صفر به ارزهای رایج جهانی نزدیکتر شده و میتواند به بهبود تصویر بینالمللی واحد پولی ایران کمک نماید.
مزایای رسمی شدن تومان به عنوان واحد پولی
با اجرای این طرح، محاسبات پولی بهشکل سادهتر و سریعتری انجام خواهد شد. کاهش تعداد صفرها باعث کاهش حجم اسکناسها و سکههای موردنیاز شده و در نتیجه هزینههای چاپ کاغذ پول کاهش مییابد. مقامات امیدوارند با اجرای این اصلاح، اعتماد عمومی به پول ملی تقویت شده و از فرار سرمایه جلوگیری گردد.
دیدگاه منتقدان و چالشهای پیش رو
برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند حذف چهار صفر به تنهایی نمیتواند مشکل تورم را حل نماید و برای کنترل تورم نیاز به اقدامات بنیادینتر در حوزههای مالی و پولی است. قشر دیگری از منتقدان به ابهامات روانی و سردرگمی احتمالی شهروندان بهویژه سالکنان سوعد در مواجهه با واحد جدید اشاره دارند.
علاوه بر این، اجرای این لایحه مستلزم هزینههای قابلتوجهی برای چاپ اسکناس و سکه جدید و بروزرسانی سیستمهای بانکی است که منتقدان به بار مالی آن بر دوش دولت اشاره کردهاند. در نهایت، موفقیت طرح حذف چهار صفر به نحوه اجرای آن و اقدامات مکمل برای کنترل تورم وابسته است.
اکنون با ارائه لایحه فوریتی توسط دولت، باید منتظر نظر مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان ماند تا مشخص شود آیا این بار شاهد عملیاتی شدن این تحول در نظام پولی کشور خواهیم بود یا خیر.





