حماسه فیزیک؛ درباره فیلم اوپنهایمر
- فرهنگ وهنر

نقد فیلم اوپن‌هایمر: حماسه فیزیک که به تراژدی سیاست می‌رسد

کریستوفر نولان با جدید‌ترین ساخته‌ی خود اوپن‌هایمر کوشیده تا حماسه‌ای پیچیده و بنیادین را در قالب سینما تدوین نماید. این اثر در کارنامه‌ی فیلمساز تلاش دیگری برای بلندپروازی است که از علم آغاز می‌شود، به اخلاق و تنش‌های آن می‌رسد و در نهایت سیاست را از درون تاریکی به صورت عیان نمایان می‌سازد تا علم و اخلاق را در یک بستر ناگزیر هم‌جوار قرار دهد.

فیلم اوپن‌هایمر همچون یک سمفونی پیش می‌رود که نولان می‌خواهد صدای آن از درون جهان فیزیک به گوش برسد، همان‌گونه که مفاهیم علم در ذهن نابغه‌ی فیزیکدان جریان دارد. کارگردان سعی دارد فکر جهان و تصویری که علم در ذهن شخصیت مرکزی خلق می‌کند را به فرم سینمایی تبدیل کند، با این حال این تلاش با پیچیدگی کنترل‌شده و روایی قابل پیگیری همراه است. با وجود اینکه زمان فیلم سیال و ذهنی است، اما به مرور نظم خود را در ساختار روایی به شکلی عینی و ساده آشکار می‌سازد.

در روال دراماتیک اثر، همان‌گونه که اوپن‌هایمر از هویت نابغه فیزیک فاصله می‌گیرد، فیلم نیز از شکوه علمی دور شده و به درامی شخصیت‌محور و در نهایت دادگاه‌ی تبدیل می‌شود. گویی ابعاد فیلم آرام‌آرام کوچک شده و آن عظمت کیهانی به جنگ قدرت تقلیل یابد؛ سرنوشتی که سیاست برای علم و بی‌شک بمب اتم برای فیزیک کوانتوم رقم زده است.

نولان در اوپن‌هایمر با تغییراتی که در هر پرده در شیوه‌ی درام‌پردازی و نقطه تمرکز تشکیل می‌دهد، از درون حماسه علم، تراژدی آن را در مناسبات انسانی نمایان می‌سازد. فیلم به نوعی در پی بازآفرینی تضاد فردیت و سیاست است. فردیت اوپن‌هایمر با علم ساخته شده، ابتدا به نظر می‌رسد بهای نبوغ او آشفتگی زندگی شخصی باشد، اما بهای علم، سیاست است. اوپن‌هایمر خود را وقف علم کرده، اما جاه‌طلبی علمی ناگزیر از معامله با سیاست است و در اینجا فردیت دانشمند در مناسبات قدرت خرد می‌شود.

اثر جهانی درونی و تصویری دارد که مستقل از حقیقت و حتی سوالات مهم نوشته، با کمال‌گرایی و جذابیت ساخته شده، اما در لحظاتی بین ساحات گوناگون قصه و اینکه می‌خواهد درمورد چه باشد، همچنان گیج و گم مانده است.

آواتار از  علی نبوی

About علی نبوی

Read All Posts By علی نبوی