یک تحقیق جدید توسط محققان دانشگاه‌های بن و بوخوم با همکاری دانشکده پزشکی ام‌اس‌اچ هامبورگ نشان می‌دهد که خروس‌ها ممکن است سطحی از خودآگاهی داشته باشند که تا به امروز دست‌کم گرفته شده بود.
خودآگاهی از ویژگی‌های ثابت در تحقیقات رفتاری است و آزمون سنتی برای سنجش آن آزمون علامت‌گذاری نام دارد. در این روش یک علامت رنگی روی سر حیوانی قرار می‌گیرد که خود را در آینه می‌بیند. اگر حیوان پس از دیدن انعکاس خود به بررسی ناحیه علامت‌گذاری شده بپردازد، دارای خودآگاهی محسوب می‌شود. با این حال اثربخشی این آزمون در گونه‌های مختلف متفاوت است و محققان را دچار تردید در صحت نتایج کرده است.
آزمایش آینه با رویکرد جدید برای خروس‌ها
دکتر اینگا تیمن و همکارانش در دانشگاه بن کوشیده‌اند آزمون آینه را با رفتار طبیعی خروس‌ها تطبیق دهند. خروس‌ها هنگام مشاهده شکارچیانی مانند پرندگان شکاری یا روباه، اعلام خطر می‌کنند تا جوجه‌های دیگر را محافظت کنند. محققان آزمایشی منحصر‌به‌فرد طراحی کردند تا واکنش خروس‌ها به تصویر خود در آینه در مواجهه با تهدید بالقوه را بسنجند.
در این مطالعه فضایی با یک حصار تقسیم شده بود که در یک طرف آن تصویر یک پرنده شکاری روی سقف قرار داشت. محققان ۵۸ خروس را در این مجموعه آزمایش کردند و هر آزمایش سه بار تکرار شد. نتایج قابل‌توجه بود وقتی جوجه‌های دیگر در طرف مقابل حصار حضور داشتند، خروس‌ها به طور مداوم هشدار خطر صادر می‌کردند، اما وقتی تنها بودند تعداد هشدار‌ها از ۷۷ مورد به ۱۷ مورد کاهش یافت.
این نتایج نشان می‌دهد اکثر خروس‌ها در واقع به هم‌گروه‌های خود هشدار می‌دهند که یک شکارچی در محیط رها شده است. وقتی بین دو بخش به جای حصار یک آینه قرار گرفت، از ۱۷۴ آزمایش خروس‌ها تنها ۲۵ اخطار صادر کردند. این امر نشان می‌دهد خروس‌ها تصویر آینه‌ای خود را به‌عنوان مرغ دیگری در نظر نمی‌گیرند که می‌تواند نشان‌دهنده خودآگاهی باشد.
اینگا تیمن با بیان این احتمال نظری که خروس‌ها شاید تصویر خود را حیوانی بدانند که رفتارشان را تقلید می‌کند و ترجیح داده‌اند به آن هشدار ندهند، گفت به آزمایش‌های بیش‌تری نیاز است. خروس‌ها در آزمون سنتی هیچ نشانه‌ای از خود‌شناسی نشان ندادند.
سونیا هیلماخر معتقد است کاستی‌های آزمون سنتی آینه ممکن است به دلیل فقدان انگیزه طبیعی حیوانات برای بررسی علامت‌ها باشد. او تأکید می‌کند باید بر رفتار‌های مربوط به زندگی روزمره گونه‌ها تمرکز کرد تا درک قابل‌اعتمادی به دست آید.
پرفسور اونور گونتورکون از دانشگاه روهر بوخوم می‌گوید در شرایط سنتی خروس ممکن است هیچ‌گونه خودآگاهی نشان ندهد، اما وقتی یک شکارچی آن‌ها را تهدید می‌کند، واضح است که تصویر در آینه خروس دیگری نیست، بلکه خود اوست.
ناتان امری، مدرس ارشد دانشگاه کوئین مری لندن که در این تحقیق دخالتی نداشته، محدودیت‌های آزمون سنتی علامت‌گذاری را به‌ویژه برای حیواناتی که فاقد دست برای خودآزمایی آسان هستند، بیان کرد. او افزود حیوانات همان کاری را انجام می‌دهند که همیشه انجام می‌دهند. ما باید افراد باهوشی باشیم تا پارادایم‌های مناسبی پیدا کنیم تا مهارت‌هایی را که از قبل دارند آشکار سازیم.
یافته‌های این محققان در مجله پی‌ال‌او‌اس وان منتشر شده است.
