چالشهای ردیابی بیماریهای ویروسی مرگبار از کشف مجدد در نیجریه تا موانع اجتماعی و تشخیصی, دانشمندان بیماریهای عفونی در ردیابی و کنترل ویروسهای مرگبار با موانع پیچیدهای روبرو هستند که فراتر از چالشهای علمی و فنی قرار دارد.
گزارشهای اخیر نشان میدهد که شناسایی مجدد ویروس (آبله میمون) در نیجریه پس از چهل سال، نمونه بارزی از این چالشهاست.\کشف مجدد ویروس در نیجریهدر سپتامبر ۲۰۱۷، در یک بیمارستان آموزشی در ایالت بایلسا جنوب نیجریه، پزشکان با موردی مشکوک روبرو شدند. دیمی اوگوینا، متخصص بیماریهای عفونی و مدیر ارشد پزشکی، پسری ۱۱ ساله را با تب، بثورات و ضایعات پوستی معاینه کرد.
اگرچه در نگاه اول آبله مرغان میرفت، اما سوابق بیماری قبلی بیمار، پزشکان را به سمت تشخیص آبله میمون هدایت کرد.این کشف خیرهکننده بود، چرا که آخرین مورد ثبت شده آبله میمون در نیجریه به چهل سال پیش برمیگشت.
سیستم بهداشتی کشور برای مواجهه با این بیماری آماده نبود و فرآیند تایید تشخیص، نیازمند ارسال نمونهها به انستیتو پاستور در داکار، پایتخت سنگال بود که روزها زمانبر بود.\موانع اجتماعی و فرهنگی در کنترل بیماریبا اعلام هشدار در نیجریه، موارد مشکوک بیشتری به بیمارستان مراجعه کردند، اما ترس، ننگ اجتماعی و شایعات بیبुनیه در میان مردم و حتی برخی بیمارستانداران، کنترل بیماری را دشوار ساخت.
انتشار تئوریهای جعلی در رسانهها که این بیماری را با ابولا مقایسه میکردند، هراس عمومی را تشدید کرد.آسیبهای اجتماعی نیز نمایان شد کودک ۱۱ ساله که بهبود یافته بود، توسط همسایهها با لقب پسر میمون مسخره شد.
در مورد دیگر، مردی که احتمالاً از طریق تماس جنسی آلوده شده بود، از مراجعه به بیمارستان خودداری کرد و بیماری خود را دعوای معنوی دانست، که نشاندهنده موانع فرهنگی عمیق در پذیرش تشخیص و درمان است.\ضرورت تقویت سیستمهای رصد و آگاهیسازیاین تجربه نشان میدهد که ردیابی بیماریهای کشنده تنها به آزمایشگاهها و تجهیزات پزشکی بستگی ندارد.
تقویت سیستمهای رصد اپیدمیولوژیک، تسریع فرآیندهای تشخیصی در سطح ملی، و برنامهریزی برای مقابله با کلیشههای اجتماعی و ننگ، از ارکان اصلی مبارزه با ویروسهای عفونی است. تجربه نیجریه درسهایی برای تمام سیستمهای بهداشتی جهانی، از جمله ایران، در آمادهسازی در برابر بروزهای مجدد بیماریهای فراموششده دارد.
