به گزارش پایگاه خبری تخصصی، گروهی از محققان در مرکز سرطان مموریال اسلون کترینگ (MSK) به رهبری دکتر توماس تاملا، زیستشناس سرشناس سرطان، کشف کردهاند که تعداد قابلتوجهی از سلولهای سرطانی ریه قابلیت نگهداری حافظه سلولهای سالم پیشین خود را دارند. این یافتن شگفتانگیز میتواند مبنای رویکردهای نوین در درمان سرطان ریه قرار گیرد، بهویژه در تقویت اثربخشی روشهای نوظهور مهار KRAS که اخیرا توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تایید شدهاند.
مطالعه حاضر بهطور اختصاصی بر روی آدنوکارسینوم ریه متمرکز شده است که شایعترین زیرنوع سرطان ریه در ایالات متحده محسوب میشود و حدود هفت درصد از فوتهای ناشی از سرطان را در آن کشور به خود اختصاص داده است. اکثریت این تومورها ناشی از جهشهایی در ژن KRAS هستند که تا پیش از چند سال پیش هدف درمانی مناسبی محسوب نمیشدند. با وجود معرفی اولین مهارکنندههای KRAS و ورود آنها به فازهای بالینی، متأسفانه پاسخ درمانی در همه بیماران یکسان نیست و بسیاری از تومورها در طول زمان مقاومتی در برابر این داروها به وجود آورده و بیماری مجددا رو به پیشرفت میگذارد.
دکتر ژوکسوان لی، پژوهشگر ارشد این طرح، بیان میکند که اگرچه مهارکنندههای KRAS توانایی خاموش کردن رشد بیرویه سلولی را دارند، اما یک زیرمجموعه از سلولهای سرطانی از اثر دارو در امان میمانند و بستر را برای ظهور جهشهای ثانویه و عود تومور فراهم میآورند. نتایج این تیم علمی نشان میدهد که شناسایی و مقصدگیری جداگانه از این جمعیت سلولی باقیمانده، در کنار درمان با مهارکننده KRAS، میتواند مانع قویای در برابر بازگشتی شدن بیماری ایجاد نماید.
نقش سلولهای بنیادی در حفظ کارکرد ریه
برای درک عمیقتر پیامدهای این کشف، آشنایی با زیستشناسی طبیعی ریه ضروری است. در بافت ریه، تبادل گاز در کیسههای هوایی به نام آلوئول انجام میپذیرد که پوشش داخلی آنها از دو نوع سلولی متمایز یعنی آلوئولار نوع ۱ و آلوئولار نوع ۲ تشکیل شده است. اگرچه نامگذاری این دو مشابه است، اما کارکرد و مورفولوژی آنها تفاوت بنیادین دارد. سلولهای با سازماندهی پهن و نازک، مساحت وسیعی برای انتقال اکسیژن و دیاکسید کربن بین هوا و خون فراهم میآورند. در مقابل، سلولهای وظیفه ترشیح سورفاکتانت و مولکولهای حفاظتی را بر عهده دارند و در عین حال بهعنوان تجمعی از سلولهای بنیادی، با تقسیم سلولی و تولید نسل جدید، ترمیم و نوسازی بافت ریه را تضمین میکنند. تاملا این سلولها را معادل سلولهای بنیادی با یک کار روزانه مشخص توصیف میکند.
مشکل اصلی زمانی رخ میدهد که جهش در ژن KRAS درون سلولهای، فرآیند تکثیر را خارج از کنترل قرار میدهد و به تومورنی منجر میشود. جالب است که سلولهای سرطانی ناشی از، تعدادی از ویژگیهای مولکولی و ظاهری خاص سلولهای را بازتولید میکنند؛ های شناسانه این پدیده را سلولهای شبه نامگذاری کردهاند. این حافظه سلولی باقیمانده، کلید درک مکانیسمهای مقاومت در برابر درمانهای هدفمند است.
از بین بردن سلولهای شبه استراتژی نوین ترکیبی
در شرایط فیزیولوژیک، ژن KRAS نقشی محوری در تنظیم تقسیم و رشد سلولی ایفا میکند، اما جهشسازی آن مسیر سیگنالینگ را به حالت فعال دائمی سوق میدهد و تکثیر بیرویه را میکند. مهارکنندههای KRAS اگرچه میتوانند این سیگنال انحرافی را متوقف کرده و حجم تومور را بهاندازه قابلتوجهی کاهش دهند، اما ناخواسته جمعیتی از سلولهای سرطانی که حساسیت به دارو ندارند را در بافت باقی میگذارند. این سلولهای باقیمانده، فرصت را برای کسب جهشهای مقابلهای جدید فراهم میآورند و در نهایت به پیشرفت مجدد بیماری منجر میشوند.
محققان با استفاده از مدلهای موشی مهندسی ژنتیکی و کسانوگرافتهای حاصل از تومورهای بیمارانی، با دقت مکانیسمهای مقاومت را بررسی کردند. نتایج نشان داد که سلولهای سرطانی که پس از درمان با مهارکننده KRAS باقی میمانند، دقیقا ویژگیهای سلولهای شبه را دارا هستند و پتانسیل احیای رشد تومور را در خود جای دادهاند. تاملا تأکید میکند که حذف انتخابی این جمعیت سلولی، میتواند عمق و دوام پاسخ درمانی را بهشکل قابلتوجهی ارتقا دهد.
اگرچه در مدلهای آزمایشگاهی از بین بردن این سلولها با ابزارهای ژنتیکی ساده است، اما انتقال این رویکرد به بستر کلینیکی نیازمند تحقیقات توسعهای گستردهتر است. تاملا با اشاره به پیشرفتهای شگفتانگیز در داروسازی دقیق، توضیح میدهد که امروزه امکان مهندسی مولکولهایی وجود دارد که بهصورت انتقایی به مارکرهای سطحی یک نوع سلولی خاص گره میخورند و آنها را از بین میبرند. این اصل، پایه درمانهای سلول با گیرنده آنتیژن کیمریک (CAR ) و داروهای مبتنی بر آنتیبادیهای دوگانههدف را شکل میدهد. گام بعدی تیم تحقیق، شناسایی پروتئینهای سطحی منحصر به سلولهای شبه و طراحی درمانهای هدفمند در برابر آنهاست.
این پژوهش که در مجله معتبر منتشر شده، دیدگاه جدیدی را در مورد پLASTیسیته سلولی در تومورهای ریه باز میکند و نشان میدهد که حافظه بیولوژیکی سلولهای خیرخیم، میتواند در خدمت تکامل تومور قرار گیرد. درک این پدیده نه تنها برای سرطان ریه، بلکه برای طیف وسیعی از مخملهای خبیث که از جهش KRAS یا مسیرهای مشابهی ناشی میشوند، اهمیتی استراتیک دارد. رویکرد ترکیبی که هم را هدف میگیرد و هم جمعیت سلولی مقاوم حاصل از پLASTیسیته را از بین میبرد، میتواند الگوی جدیدی در طب دقت سرطانی ترسیم کند.
از منظر بالینی، یافتن بیومارکرهای قابل تشخیص برای سلولهای شبه در نمونههای بیوپسی یا سیالهای بدنی، میتواند به پیشبینی پاسخ به مهارکنندههای KRAS و انتخاب بیماران مناسب برای درمانهای ترکیبی کمک کند. همچنین کشف مکانیسمهای مولکولی که نگهداری حافظه سلولی را در تومور مهیا میسازند، اهداف درمانی جدیدی را برای پیشگیری از ظهور مقاومت فراهم میآورد. همکاریهای بینرشتهای بین بیولوگهای تومور، ایمونوژنتیکدانان و داروسازان، در سالهای آینده کلید تبدیل این یافتههای بنیادی به درمانهای موثر برای بیماران خواهد بود.





