دولت جدید آمریکا فرصت طلایی برای تقویت اقتصاد ایران؛ ضرورت رابطه نرمال با سه قدرت جهانی, شامگاه سیامین روز بهمنماه، مراسم در پاسداشت عقلانیت و گسترش؛ آرا و آثار دکتر محمود سریعالقلم در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد. این گردهمایی با هدف گرامیداشت استاد روابط بینالملل و نویسنده کتابهای تأثیرگذار چون عقلانیت و گسترش تدارک دیده شده بود.
وابستگی متقابل، کلید سیاست خارجی در اندیشه سریعالقلم حسن آقاجانی، جراح قلب و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، در این مراسم بیان کرد که دکتر سریعالقلم با نگاهی تحلیلی و مبتنی بر دادهها به مسائل جامعه میپردازد.
در حوزه سیاست خارجی نیز استاد سریعالقلم بر وابستگی متقابل اصرار دارد که عامل تعیینکننده ریسکپذیری کشورها در برابر یکدیگر است. او این رویکرد را ریشه تمام گسترشها و عقلانیت را بزرگترین اندوخته بشری معرفی میکند.
الگوبرداری از تجربیات جهانی، در اسلام و مکتب نوسازی پذیرفته شده جواد اطاعت، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، اشاره کرد که دکتر سریعالقلم میان دموکراسی و گسترش، برتری را با لیبرالیسم میداند زیرا در فضای آزاد، گسترش محقق میشود. ایشان فرهنگ سیاسی را ملزوم گسترش میشناسند و بر واقعگرایی و اصول ثابت گسترش پافشاری میکنند.
حمدباقر حشمتزاده، استاد بازنشسته روابط بینالملل، ویژگیهای اخلاقی و علمی استاد سریعالقلم را تشریح کرد.
ایشان نگهداشتن فاصله ملزوم با حکومت را برای حفظ مناعت طبع و جلوگیری از کور شدن بصیرت علمی ضروری دانستند.
حشمتزاده افزود دکتر سریعالقلم یک ایرانی اصیل اما مدرن است که جهان را میشناسد و با اندیشه ایرانی میاندیشد. شهادت کیسینجر به توانایی علمی و میهندوستی عمیق سیدکاظم صدر، استاد اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی، خاطرنشان کرد که هنری کیسینجر، دیپلمات مشهور آمریکایی، از علم و توانایی دکتر سریعالقلم استفاده میخواسته است.
شههای ایشان کوشا است.
عقلانیت باید در فرهنگ سیاسی جامعه نهادینه شود حمیرا مشیرزاده، استاد روابط بینالملل دانشگاه تهران، تأکید کرد که تمام آثار دکتر سریعالقلم، حتی مباحث نخبگان و سیاست خارجی، ریشه در دغدغه گسترش ایران دارد. ایشان استاد را یک روشنفکر عمومی میشناسند که بر ترویج عقلانیت در سطوح مختلف اصرار دارد و معتقد است این عقلانیت ما را به زمانهای مناسب در سیاست خارجی میکشاند.
نمونه بارز فرهنگ صنعتی در ایران ابراهیم شیخ، عضو هیات علمی سازمان مدیریت صنعتی، دکتر سریعالقلم را یکی از نمودهای فرهنگ صنعتی در کشور معرفی کرد. ایشان شاخصهایی چون زمانشناسی، تمرکز، پشتکار، دیدگاه راهبردی، قیمتآفرینی، واقعگرایی، شبکهسازی و بهرهگیری از فرصتهای بینالمللی را از ویژگیهای این فرهنگ برشمردند که در شخص استاد کامل است.
کشوری با چنین نخبگانی نباید به این شکل مدیریت شود حسین میرزایی، استاد علوم اجتماعی دانشگاه تهران، با اشاره به تخصصهای چندجانبه دکتر سریعالقلم، گفت کشوری که افرادی همانند سریعالقلم را دارد، نباید اینگونه مدیریت شود. این کفران نعمت است. ایشان تأکید کردند که استاد با وجود چهل سال تدریس، همچنان علم خود را بهروز نگه داشته و مانند یک دانشجو در پی یادگیری است.
میرزایی افزود که یکی از خدمات بزرگ ایشان، صدرنشاندن دانش سیاست در جامعه ایران بوده است. علتگذار تغییر گفتمان از گسترشستیزی به گسترشگرایی رضا خجسته رحیمی، سردبیر مجله اندیشه پویا، بیان کرد که در دهههای گذشته، گسترشستیزی در میان روشنفکران ایران رواج داشت و حتی انزوا فضیلت شمرده میشد. دکتر سریعالقلم از دهه ۱۳۶۰ جامعه را به گسترش دعوت کرد و اثبات کرد که عقبماندگی فضیلت نیست.
ایشان قطعاً از معدود افرادی است که باعث تغییر گفتمان جامعه شد. یادگیری از جهان، نه داشتن منابع، موتور رشد است مسعود نیلی، عضو هیات علمی دانشگاه شریف، با استناد به تاریخ گسترش کشورها، گفت برخورداری از معدن یا منابع انسانی به تنهایی شرط توسعه نیست؛ موتور رشد، یادگیری از گذشته، جهان و علم روز است. دکتر سریعالقلم از پیشروان ترویج این یادگیری در ایران است.
نیلی پنج معیار برای اندیشهورزی عمومی برشمرد تخصصگرایی، ارجاعدهی دقیق، پایبندی به علم جهانی، قاطعیت در حوزه تخصص و پرسشگرایی، و گفت که استاد سریعالقلم در همه پنج مورد کامل عمل میکند. بدون رابطه نرمال با آمریکا، چین و روسیه پیشرفت ممکن نیست در پایان مراسم، دکتر محمود سریعالقلم خود سخنرانی کرد.
ایشان دو مسیر تحول را تشریح نمودند مسیر جامعهمحور (مانند انگلستان، آلمان، فرانسه) که زمانبر است، و مسیر نخبهمحور (مانند ژاپن، چین، آمریکا) که سریعتر نتایج میدهد. ایشان تأکید کردند که برای سرعتبخشی به تحول، باید در چهار حوزه عمل کرد تفکیک قدرت سیاسی از اقتصادی مادام قدرت سیاسی بر اقتصاد حاکم باشد، آزادی در جامعه محقق نخواهد شد.
رابطه نرمال با سه قدرت جهانی در نظام بینالملل حاضر، هیچ کشوری نمیتواند بدون رابطه نرمال با آمریکا، چین و روسیه پیشرفت کند تا از فرصتهای آنان بهرهمند شود. ورود به اقتصاد جهانی شفافیت اقتصادی الزامی است؛ سنگاپور و چین در اقتصاد شفاف عمل میکنند و این شفافیت تنها با یکپارچهسازی با اقتصاد جهانی ممکن است. اجماع بر تشکیل ثروت گفتمان چپ، ثروتآفرینی را تخریب کرد. ثروت یعنی مازاد درآمد بر هزینه.
بدون ثروت، حفظ هویت هم ممکن نیست (مثال مراکز کنفوسیوس چین). سریعالقلم با تأکید بر اینکه تولید دو میلیون بشکه نفت تنها بقا را تضمین میکند، گفت برای گسترش واقعی نیاز به تولید ۴ تا ۵ میلیون بشکه در میانمدت و تبدیل شدن به قدرت هوش مصنوعی در درازمدت داریم. ایشان دولت جدید آمریکا را فرصت طلایی برای ترقی قدرت اقتصادی ایران خواند و امیدوارند حاکمیت با حل اختلافات با جهان، به ثروتآفرینی برسد.
