فناوری در آموزش تنها به دوره همهگیری کرونا محدود نمیماند؛ این ابزارها به سرعت در حال تغییر شیوههای آموزشی هستند. نسل جدید تمایل بیشتری دارد که فرآیند یادگیری را از طریق این فناوریها تجربه کند. البته این امر به معنای حذف کلاسهای سنتی نیست، چرا که این فناوریها مکمل کلاسهای درس خواهند بود.
در یک نظرسنجی از فعالان بخش آموزش، ۷۵ درصد آنها پیشبینی کردند که ابزارهای دیجیتالی مانند تبلتها و کتابخوانهای الکترونیکی جای کتب درسی کاغذی را در کلاسهای درس خواهند گرفت. بررسیها نیز نشان میدهد که واقعیت مجازی یکی از جذابترین فناوریهاست که به زودی جایگاه خود را در آموزش باز خواهد کرد. این مثالها نشان میدهد شیوه آموزش به کلی دگرگون میشود؛ با ظهور و ورود فناوریهای گوناگون، چالش اصلی پیش روی آموزگاران انتخاب و ترکیب مناسبترین ابزارها برای پیشبرد فرایند آموزش است.
تحولات لازم برای آموزش نسل جدید چیست؟

بیایید نگاهی بیندازیم به نیازهای آموزشی نسل جدید و تحولاتی که در شیوه یادگیری فراگیران ایجاد شده است. فعالان بخش آموزش حتما این موارد را باید مطالعه کنند.
۱. دسترسی به محتوای آموزشی با یک کلیک
اینترنت این امکان را در اختیار میلیاردها نفر قرار داده که در کسری از ثانیه به دادهها و محتوای آموزشی دسترسی پیدا کنند. تا سال ۲۰۱۷ بیش از ۶.۵ میلیون نفر درگیر آموزش مجازی بودهاند. آموزش از راه دور چالشهای خاص خود را دارد، اما انعطاف لازم را هم به معلمان میدهد تا بتوانند برنامه آموزشی خود را تنظیم کنند. فراگیران دیگر نیازی ندارند حتما در کلاسها شرکت کنند؛ آنها میتوانند از راه دور فیلمهای زنده یا ضبطشده کلاس را تماشا کنند. معلمان و استادان باید خود را با شیوه جدید آموزش سازگار کنند.
۲. از بین رفتن مرزهای زمانی و مکانی
یکی از مهمترین ویژگیهای آموزش در آینده، از بین رفتن محدودیتهای زمانی و مکانی است. امروزه تقریبا هر کسی که به اینترنت دسترسی داشته باشد، از هر کجای جهان و در هر ساعتی میتواند به هزاران دوره آموزشی مجازی دسترسی داشته باشد. این یعنی آموزش دیگر فرایندی رسمی و محدود به زمان و مکان مشخص نبوده و همه میتوانند آموزشهای مد نظر خود را در هر زمان و مکانی دنبال کنند.
۳. اختصاصیشدن آموزش و تنوع شیوههای یادگیری
در گذشته آموزشهای یکسان گروهی بدون در نظر گرفتن تواناییهای هر فرد ارائه میشدند، اما تحولات فناورانه، آموزش و یادگیری را به مسئلهای اختصاصی و فردی تبدیل کرده است. امروزه هر کسی میتواند بسته به تواناییهای خود برنامه آموزشی اختصاصی دریافت کند. یعنی برنامههای آموزشی بیشتر مبتنی بر استعدادها و تواناییهای منحصربهفرد هر شخص طراحی خواهند شد. هر فراگیر میتواند بسته به تواناییها و علایقش از یکی از برنامهها و ابزارهای آموزشی استفاده کند.
۴. آموزش مهارتهای نرم
مطالعات مختلف نشان میدهند که امروزه بازار کار بیش از پیش به مهارتهای نرم مانند کار گروهی، خلاقیت و تفکر انتقادی اهمیت میدهد. شانس افراد جویای کار که این مهارتها را میآموزند بیشتر از کسانی است که فقط مهارتهای سخت را آموختهاند. این امر یعنی بخش آموزش در آینده نزدیک توجه بیشتری به آموزش این مهارتها خواهد داشت.
۵. راهحلی برای رفع مشکل کاهش بازه توجه
یکی از مشکلاتی که فعالان حوزه آموزش با آن روبرو هستند، مسئله کاهش بازه توجه نسل جدید است. مطالعهای که از سوی مایکروسافت انجام شده نشان میدهد بازه توجه فراگیران از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵، چهار ثانیه کاهش یافته و از ۱۲ ثانیه به ۸ ثانیه رسیده است. احتمالا با نفوذ هرچه بیشتر فناوری در زندگی بشر، این بازه کوتاهتر هم شود. نسل جدید بیشتر به محتوای دیداری و هیجانانگیز توجه نشان میدهد. از این رو مؤسسات آموزشی و فعالان این حوزه باید راهکارهای جذاب و جدیدی برای جلب نظر نسل جدید به محتوای آموزشی بیابند.
۶. تسهیلگری به جای آموزش
اکنون که دریایی از محتوای آموزشی در اختیار نسل جدید قرار گرفته است، فراگیران احساس استقلال بیشتری در یادگیری دارند و دیگر مانند گذشته برای یادگیری به معلم وابسته نیستند. اکنون نقش معلمان از منبع دانش به همراه و تسهیلگر یادگیری تبدیل شده است. معلمان و استادان حالا باید برای ایفای نقش جدید، مهارتهای نرمی مانند حل مسئله و رهبری را بیاموزند و به کار بگیرند. فعالان حوزه آموزش باید محیط یادگیری را به فضایی برای کار گروهی و گفتوگو تبدیل کنند.
ابزارها و شیوههای آموزشی آینده

اکنون که با برخی از تحولات فناوری در آموزش نسل جدید آشنا شدید، وقتش رسیده تا به سراغ ابزارهای آموزشی برویم که در آینده نزدیک در حوزه آموزش به طور گسترده به کار گرفته خواهند شد. هدف استفاده از این ابزارها، پاسخگویی به نیازهای آموزشی نسل جدید و آموزش مهارتهایی است که این نسل برای ورود به بازار کار لازم دارد.
۱. آموزش مجازی
آموزش مجازی در سالهای گذشته نیز وجود داشت، اما اغلب بسیار محدود بود. حال با پیشرفت ابزارهای ارتباطی و الزامات که همهگیری کرونا به بخش آموزش تحمیل کرده، این شیوه در سراسر جهان روشی گسترده و محبوب شده است. آموزش مجازی دیگر مانند گذشته صرفا تماشای تعدادی فیلم خستهکننده از کلاس درس نیست، بلکه به کمک ابزارهای تعاملی به شیوه آموزش فعال و مؤثر تبدیل شده است. مدارس، دانشگاهها و مؤسسات آموزشی اکنون بسیاری از درسها و دورههای آموزشی خود را به شیوه مجازی ارائه میدهند.
۲. برنامههای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی
کسبوکارها و بخش سلامت دو حوزهای هستند که هوش مصنوعی به سرعت در آنها در حال رشد است، اما بخش آموزش هم چندان عقب نیست. استفاده از سامانههای نمرهدهی خودکار و دستیاران آموزشی هوشمند از جمله نمونههای ورود هوش مصنوعی به بخش آموزش هستند. یکی از نمونههای جالبتوجه، ربات پرسش است که دیوید کلرمن آن را ساخته. این ربات که اولین بار در دانشگاه نیوساوث ولز به کار گرفته شد، پرسشهای دانشجویان را با ارسال فایل یا ویدیوهای آموزشی مرتبط پاسخ میدهد. این ربات با هر بار تعامل نقاط ضعف خود را برطرف میکند و ماشینی یادگیرنده است. این مثال نشان میدهد که هوش مصنوعی میتواند آیندهای در بخش آموزش داشته باشد. هوش مصنوعی کارهای خستهکننده و سؤالات تکراری را پاسخ میدهد تا آموزگاران روی مسائل پیچیدهتر تمرکز کنند.
۳. غوطهوری در محیط آموزش به کمک فناوری واقعیت افزوده و واقعیت مجازی
یکی از ابزارهای جذاب و مؤثر که میتواند مشکل بازه توجه نسل جدید را حل کند، واقعیت افزوده و واقعیت مجازی است. این دو ابزار با غرقکردن یادگیرنده در محیط یادگیری، تمام توجه و حواس او را متوجه تجربه یادگیری میکنند. این ابزارها به خصوص برای آن دسته از فراگیرانی که از بیماری نقص توجه رنج میبرند بسیار مفید است و یادگیری را به امری لذتبخش تبدیل میکنند. علاوه بر این، این دو فناوری به فراگیران امکان میدهند تا عمیقتر و از زوایایی جدید چیزها را بیاموزند و باعث عمقبخشی به یادگیری آنها میشوند.
۴. بازیسازی
تبدیل محیط کار و فرایند کارکردن به چیزی شبیه بازی یا گیمیفیکیشن، چند سال است که توجه فعالان حوزه کسبوکار را به خود جلب کرده است. حال بخش آموزش نیز به تدریج از ظرفیتهای این شیوه برای آموزش محتوای درسی استفاده میکند. تبدیل فرایند آموزش یک محتوا به بازی، باعث جذابشدن محتوا شده و فراگیران توجه بیشتری به آن میکنند.
۵. استفاده از تحلیل داده در آموزش
داده ارزش زیادی در دنیای امروز دارد و بخش آموزش نیز هرچند دیرتر از دیگران اما بالاخره متوجه این موضوع شده است. تحلیل داده به آموزگاران امکان میدهد که دید بهتری به وضعیت فراگیران پیدا کنند و از نتایج تحلیل دادهها برای تغییر بهینه شیوههای آموزشی استفاده کنند. بهکارگیری تحلیل داده در بخش آموزش همچنین مایه دلگرمی فراگیران نیز هست، چون آنها میفهمند که صدایشان شنیده شده و اثرگذار است.
۶. آموزش و فناوری بلاکچین
فناوری بلاکچین در بخش آموزش مزایای منحصربهفردی ایجاد میکند. ذخیرهسازی دادهها و دورههای وسیع مجازی از طریق این فناوری به جای ذخیره شدن روی یک سرور مرکزی، میتواند هزینههای آموزش مجازی را کاهش و ضریب امنیت فراگیران در فضای مجازی را افزایش دهد.
۷. رباتهای سخنگو
اگر دنبال راهنمایی برای نوشتن مقاله هستید یا میخواهید نوشتههای درسی خود را ویرایش کنید، رباتهای سخنگو به شما کمک میکنند. رباتهایی که توانایی مکالمه با فراگیران و راهنمایی آنها را دارند به زودی جزئی جداییناپذیر از وبسایتهای آموزشی خواهند شد.
۸. ویدیوهای آموزشی
ساخت ویدیوهای آموزشی با استفاده از نرمافزارهای مختلف پویانمایی و گرافیکی در سالهای اخیر محبوبیت زیادی پیدا کرده است. همانطور که گفته شد، نسل جدید بیشتر به محتوای دیداری علاقه نشان میدهد. فعالان حوزه آموزش نیز با درک این موضوع انواع کلیپهای آموزشی را برای انتقال بهتر محتوای آموزشی به فراگیران طراحی و تولید میکنند. در دنیای امروز بیش از ۲.۳ میلیارد نفر در جهان با تماشای فیلمهای آموزشی تحصیل میکنند و این تعداد در آینده بیشتر هم خواهد شد.
نظر شما درباره این تحولات چیست؟ آیا تجربه استفاده از هیچکدام از نمونههای معرفی شده در این مقاله را داشتهاید؟ خواندن تجربه شما میتواند جالب باشد.





