از ربات‌حشره سیا تا سایبورگ‌های ژنتیکی؛ تحول سنجاقک‌های جاسوس
- تکنولوژی

از ربات‌حشره سیا تا سایبورگ‌های ژنتیکی؛ تحول سنجاقک‌های جاسوس

مهندسان سازمان سیا پس از انصراف از ایده‌ی خرزنبور مکانیکی، یک سنجاقک رباتیک را به عنوان نخستین حامل هوایی بی‌نام این سازمان ساختند. این دستگاه با نام اینکتو‌تاپ‌تر یا حشره‌بالدار، ابعادی برابر با یک سنجاقک واقعی داشت و در شرایط ایده‌آل می‌توانست تا شصت ثانیه و در شعاع دویست متری پرواز کند.

انتخاب سنجاقک به عنوان مدل بیونیک، ناشی از قابلیت‌های پروازی منحصر‌به‌فرد این حشره است. سنجاقک‌ها می‌توانند در هوا شناور بمانند، به عقب پرواز کنند و با سه بار بال‌زدن، صد و هشتاد درجه بچرخند. حشره‌بالدار سیا با طول شش سانتی‌متر و پهنه‌ی بال نه سانتی‌متری، دقیقا با اندازه‌های سنجاقک هم‌خوانی داشت و حضور آن در طبیعت در فصل مناسب، مشکوک‌نمایانه نبود.

نحوه‌ی کارکرد این ربات‌حشره بر اساس دو پرتوی لیزری بر روی دونوار فلزی دم آن تنظیم می‌شد. این پرتو‌ها هم به عنوان سیستم هدایت و هم به عنوان رابط اطلاعاتی حسگر صوتی درون دستگاه عمل می‌کردند. یک موتور کوچک بال‌ها را تکان می‌داد و کیسه‌ی سوخت حاوی مایعی بود که قدرت حرکت را فراهم می‌کرد. با این حال، حتی سبک‌ترین باد‌ها این دستگاه یک گرمی را از مسیر منحرف می‌کردند و مشخص نیست سیستم هدایت لیزری هرگز در عمل تست شده باشد، زیرا این حامل هوایی در هیچ ماموریت جاسوسی‌ای شرکت نکرده است.

222

با گذشت چند دهه، سنجاقک‌ها به مدل محبوب محققان برای ساخت حامل‌های هوایی مبدل شدند. در سال ۲۰۰۵ دانشجویان دانشگاه تکنولوژی هلند دستگاه دل‌فلای را برای رقابت‌های بین‌المللی معرفی کردند. نسخه‌ی اولیه با طول بال پنجاه سانتی‌متر و وزن بیست و یک گرم، بزرگ‌تر از سنجاقک بود. سپس نسخه‌ی دل‌فلای می‌کرو با طول بال ده سانتی‌متر و وزن حدود سه گرم، اندازه‌ای واقعی‌تر یافت و در سال ۲۰۰۸ در کتاب رکورد‌های جهانی گینس به عنوان کوچک‌ترین دوربین هوایی ثبت شد. این سنجاقک رباتیک، دوربین ویدئویی و فرستنده‌ای برای ارسال زنده تصاویر داشت.

در موازی، شرکت‌های اسباب‌بازی نیز سنجاقک‌های رباتیک کنترل‌شده با امواج رادیویی را به بازار عرضه کردند. مجله تایم، مدل واووی را یکی از بهترین اختراعات سال ۲۰۰۷ نامید، هرچند که باد‌های جانبی چالش اصلی این دستگاه بود. این اسباب‌بازی با بال‌های شفاف بیست سانتی‌متری، تنه سبز و سفید و چشمانی درخشان، برای جاسوسی مناسب نبود اما مورد علاقه کودکان قرار گرفت.

اخیرا مهندسان رویکردی متفاوت را در پیش گرفته‌اند. محققان موسسه دریپر در کمبریج ماساچوست و موسسه پزشکی هاوارد هیوز، بر روی دستکاری ژنتیک سنجاقک‌های واقعی کار می‌کنند. یکی از این سایبورگ‌ها با نام دراگون‌ف‌آی در نخستین آزمایش خود موفق. این موجود نیمه‌حشره و نیمه‌ماشین، دارای کیسه‌ی کوچکی است که انرژی‌اش را از پنل خورشیدی تامین می‌کند و یک اپراتور از راه دور آن را کنترل می‌کند.

333

محققان معتقدند از این سایبورگ‌ها می‌توان برای گرده‌افشانی کنترل‌شده استفاده کرد و آن‌ها در عملیات‌های نظارتی و جاسوسی نیز می‌توانند موثر عمل کنند. جسی ویلر، مهندس پزشکی ارشد تیم پژوهش، به سایت علمی اسپک‌ترم آی‌تیریپل‌ای گفته است که به زودی این سنجاقک‌ها برای حمل محموله‌های مختلف به کار روند. او افزود علاوه بر ردیابی، سیستم دراگون‌فلی‌آی تکنولوژی جدیدی معرفی کرده که طیف وسیعی از حشرات را به حسگر‌های محیط‌زیستی مجهز و به طور بالقوه رفتار‌های مهم آن‌ها از جمله گرده‌افشانی را هدایت می‌کند.

مهندسان با تزریق ژن حاوی پروتئین‌های حساس به نور به سیستم عصبی این سایبورگ، می‌خواهند آن را قادر به واکنش به پالس‌های نور سازند. عصب‌ها در مواجهه با نور، سیگنال را به کیسه ارسال کرده و سپس رفتار طبیعی پرواز را آغاز می‌کنند. با وجود پیچیدگی و هزینه‌بر بودن این تکنولوژی ژنتیکی، دست بردن در طبیعت برای اهداف جاسوسی، نگرانی‌های اخلاقی جدی را به همراه داشته است.

آواتار از  علی نبوی

About علی نبوی

Read All Posts By علی نبوی