موضوع مالیات همواره جنبه‌ای بحث‌برانگیز داشته است؛ در سال‌های اخیر سهم مزدگیران از درآمد‌های مالیاتی دولت، به طور معمول بیش از ۵۰ درصد بوده است. در حالی که در شرایط اقتصادی فعلی، دلالان، مشاوران املاک و صاحبان املاک چندصد می‌لیاردی همچنان از پرداخت مالیات فرار می‌کنند.
بر اساس لایحه بودجه، مجموع درآمد‌های مالیاتی سال آینده دولت به ۱۹۶۴ هزار می‌لیارد تومان می‌رسد که نشان‌دهنده افزایش ۴۴ درصدی نسبت به سال قبل است. در حالی که رشد ناخالص داخلی در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۵ درصد برآورد شده، هرچند محقق شدن این رقم بعید به نظر می‌رسد. این امر باعث شده تا سهم مالیات‌ها از اقتصاد به صورت کاغذی افزایش یابد. از کل مالیات‌ها، ۱۷۰۰ هزار می‌لیارد تومان مربوط به مالیات‌های مستقیم و مالیات بر کالا‌ها و خدمات و ۲۶۴ هزار می‌لیارد تومان مربوط به مالیات بر واردات است.
اما مزدگیران مجددا در و مالیات‌های دولت قرار دارند. به نظر می‌رسد بار بخش اعظم ۱۷۰۰ هزار می‌لیارد تومان مالیات سال آینده بر دوش مزد و حقوق‌گیران، از جمله کسانی که زیر خط فقر زندگی می‌کنند، گذاشته شده است.
جزئیات مالیات بر حقوق سال آینده
در جلسه عصر دوشنبه ۱۶ آذرماه، نمایندگان مجلس شورای اسلامی سقف معافیت حقوق کارکنان، شامل شاغلان بخش دولتی و خصوصی، برای سال آینده را ۲۴ می‌لیون تومان تعیین کردند. پیش از این، رحیم زارع، سخنگوی کمیسیون تلفیق لایحه بودجه ۱۴۰۴، اعلام کرده بود که کمیسیون مصوب کرده است درآمد ماهانه تا سقف ۲۴ می‌لیون تومان معاف از مالیات باشد.
وی افزود نرخ مالیات بر مجموع درآمد ماهیانه به صورت تدریجی تعیین شده است درآمد‌های بین ۲۴ تا ۳۰ می‌لیون تومان با نرخ ۱۰ درصد، بین ۳۰ تا ۳۸ می‌لیون تومان با ۱۵ درصد، مابه‌التفاوت ۳۸ تا ۵۰ می‌لیون تومان با ۲۰ درصد، مابه‌التفاوت ۵۰ تا ۶۶ می‌لیون و ۶۰۰ هزار تومان با ۲۵ درصد، و درآمد‌های بالا‌تر از ۶۶ می‌لیون و ۶۰۰ هزار تومان با نرخ ۳۰ درصد مشمول مالیات می‌شوند.
مالیات با درآمدی ۰.۶ خط فقر
بنابراین، هر مزدگیری که در سال آینده درآمد ماهانه بیش از ۲۴ می‌لیون تومان داشته باشد، باید به صورت پلکانی مالیات بپردازد. در حال حاضر خط فقر با محاسبات می‌نیمم به حدود ۴۰ می‌لیون تومان می‌رسد و با توجه به تجاوز نرخ دلار از سقف ۸۰ می‌لیون تومان، انتظار می‌رود این شاخص در سال آینده حداقل ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش یابد.
بنابراین، حتی با در نظر گرفتن ۴۰ می‌لیون تومان به عنوان خط فقر، مزدگیرانی که درآمدی معادل ۰.۶ خط فقر (نزدیک ۲۴ می‌لیون تومان) دارند، مشمول مالیات می‌شوند. در حالی که حبیب قاسمی، نماینده شهرضا و دهاقان، در دفاع از این سقف گفته بود در بودجه ۱۴۰۴ به حمایت از اقشار کم‌درآمد با درآمد کمتر از ۲۴ می‌لیون تومان دقت ویژه‌ای شده و با توجه به اینکه حداقل حقوق حدود ۱۳ می‌لیون تومان است، معافیت مالیات تا سقف ۲۴ می‌لیون تومان در نظر گرفته شده است.
نادر مرادی، فعال کارگری، در واکنش به این اظهارات پرسید چرا نماینده مجلس معیار معافیت را حداقل حقوق قرار داده، نه خط فقر؟ وی تأکید کرد سقف معافیت مالیات بر حقوق باید هم‌سطح با خط فقر باشد. مزدگیران زیر خط فقر یا در نزدیکی آن باید از مالیات معاف باشند. چگونه می‌توان از سقف معافیتی دفاع کرد که تنها اندک بیش از نیمی از خط فقر است!
این فعال کارگری افزود بخش اعظم مالیات‌های دولت از جیب خالی مزدگیران، از جمله بازنشستگان، تأمین می‌شود. مالیات بر حقوق در کنار ده درصد مالیات بر ارزش افزوده که بر تمام کالا‌ها و خدمات اعمال می‌شود، کمر مزدگیران، به ویژه کارگران با حقوق ثابت، را شکسته است.
معافیت‌هایی که اجرا نمی‌شود!
مالیات بر ارزش افزوده تقریبا بر همه اقلام و خدمات، از جمله وعده‌های غذایی در رستوران، اعمال می‌شود. مالیات بر حقوق نیز برای تمامی مزدگیرانی که درآمد ماهانه بیش از ۲۴ می‌لیون تومان دارند، شامل می‌شود؛ در حالی که این سقف در سال جاری تنها ۱۲ می‌لیون تومان بوده است. این بار کمرشکن در حالی تحمیل شده که سازمان امور مالیاتی تاکنون از اجرای احکام قطعی دیوان عدالت اداری در خصوص معافیت مالیاتی مزایای رفاه‌ی و انگیزشی کارگران خودداری کرده است. تا کنون از مزایایی نظیر حقوق شب‌کاری، اضافه‌کاری، حق اولاد و پاداش تشکیل، که کارگران با سختی به دست می‌آورند، مالیات کسر شده است.
پاداش تشکیل و مزایای شب‌کاری کارگران همچنان مشمول مالیات هستند، در حالی که نهاد‌ها و بنیاد‌های مختلف از پرداخت مالیات یا سهم بیت‌المال معاف‌اند. فهرست معافیت‌های مالیاتی طولانی است، اما سازمان امور مالیاتی تمایلی به اصلاح سامانه مالیاتی برای خارج کردن مزایای رفاه‌ی کارگران از شمول مالیات ندارد، حال آنکه این مزایا هرگز کارگر را به رفاه نمی‌رسانند. این وضعیت همانند یک بام است که چندین هوا بر آن پرسه می‌زنند!
