شیطان مرموز انیمۀ «شیطان کش» کیست؟
- فرهنگ وهنر

موزان کیبوتسوجی؛ پادشاه شیاطین انیمه شیطان‌کش و ریشه‌های فولکلور ژاپنی

شیطان‌کش کیمتسو نو یائیبا یک مانگای ژاپنی است که نخستین بار در سال ۲۰۱۶ منتشر شد و به یکی از موفق‌ترین فرنچایز‌های رسانه‌ای تبدیل شده است.

داستان حول محور نوجوانی به نام تانجیرو کامادو می‌چرخد که پس از کشتن خانواده‌اش شیطان‌کش می‌شود و خواهر کوچک‌ترش نزوکو به شیطان تبدیل می‌گردد.

در طول سریال، تانجیرو و همرا‌هان با هیولایی روبرو می‌شوند که بسیاری از آن‌ها بر پایه شیاطین یا اونی از فولکلور ژاپن شکل گرفته‌اند. در مرکز همه این موجودات، پادشاه شیطان مرموزی به نام موزان کیبوتسوجی قرار دارد که نمادی از قدرت، نفوذ، فریب و توانایی تحول‌شکل است که ریشه در یوکای افسانه‌ای نوراریهیون دارد.

جان پاول کهلن، استاد ادبیات آسیایی دانشگاه سوکا آمریکا، می‌گوید یوکای معمولا فضایی معنوی بین کامی (خدایان یا ارواح شینتو) و اونی اشغال می‌کند. آن‌ها نه در بهشت و نه در جهنم، بلکه در دنیای انسانی زندگی می‌کنند، چون تا حدی تعلقات دنیوی دارند، خواه خشم، وسواس عاشقانه، ولع یا میل به فریب آدم‌ها.

با وجود اینکه منشا نوراریهیون مبهم است، این موجود در قرن بیست و یکم بر مانگا و انیمه تأثیر عمیقی گذاشته است. این شبه‌دیو در آثاری چون جی‌جی‌جی نو کیتارو، نورا ظهور قبیله یوکای و خونسردی هوزوکی ظاهر شده و در رمان‌های گرافیکی همانند نوه‌ی نوراریهیون و کتابفروشی جن‌زده دروازه‌ای به جهان موازی نقشی اساسی ایفا کرده است.

منشأ نامشخص

تصویر نوراریهیون به شکل پیرمردی با سر برجسته و گرد، نخستین بار در دوره ادو در هیاکای زوکان اثر ساواکی سوشی و عکس رژه شبانه صد دیو اثر توریاما سکیئن به نمایش درآمد.

مایکل دیلن فاس‌تر، استاد زبان‌ها و فرهنگ‌های آسیای شرقی، معتقد است نوراریهیون در فرهنگ عامه معمولا به عنوان یوکای بی‌خطر ترسیم می‌شود که مخفیانه در خانه‌ها راه می‌یابد تا از چای یا امکانات رفاه‌ی در غیاب ساکنان لذت ببرد.

اما با گذشت زمان، این شخصیت شهرت حیله‌گری و فریبکاری یافت و از توانایی‌های تحول‌شکل و دستکاری برای کلک زدن به انسان‌ها یا دیگر یوکای‌ها بهره برد. زک دیویسون، نویسنده و محقق فولکلور ژاپنی، می‌گوید این دگرگونی می‌تواند از داستان کوشوکو هایدوکوسن درباره مردی که عاشق یک روسپی می‌شود، نشأت گرفته باشد. در آن داستان، نوراریهیون به شکل موجودی بی‌چهره از نوع گربه‌ماهی که روح فریب است، معرفی می‌شود.

این روایت مبنای نظریه‌هایی شد که ربطی با موجودات دریایی کروی افسانه‌ای در دریاچه داخلی ستو در استان اوکایاما برقرار می‌کنند. فاس‌تر می‌گوید این اشکال گرد، تقریبا به اندازه سر انسان، ماهیگیران را دچار وحشت می‌کنند و پیش از اینکه به شیوه‌ای تمسخر‌آمیز مجدد ظاهر شوند، از دسترس خارج می‌گردند که می‌تواند نشانه ماهیت مرموز نوراریهیون باشد.

تصویر می‌زوکی شیگرو از نوراریهیون در انیمه جی‌جی‌جی نو کیتارو نقشی کلیدی در خلق یوکایی که در فرهنگ پاپ مدرن می‌بینیم ایفا کرد. در این نمایش، نوراریهیون فرمانده عالی همه موجودات ماوراءطبیعی و رهبر رژه شب یوکای است.

به گفته فاس‌تر، فوجیساوا موریهیکوی، فولکلورشناس، تصویری از نوراریهیون را در کتاب خود با برچسب یوکای نو اویاداما ارائه کرده که می‌تواند به رهبر یوکای یا رئیس یوکای ترجمه شود.

فاس‌تر افزود احتمالا این نامعلومی فولکلوری نوراریهیون باشد (این حقیقت که او شخصیت جالبی به نظر می‌رسد اما هیچ ویژگی راحتی ندارد) که به او امکان تبدیل شدن به نوعی شخصیت قابل‌تحول داده تا به راه‌حل‌های گوناگون در مطالب فرهنگی رایج گسترش یابد.

آواتار از  علی نبوی

About علی نبوی

Read All Posts By علی نبوی