به گزارش دانش دوست، بررسیهای ه آمار ایران نشان میدهد که تورم گروه کالای خوراکی و آشامیدنی در نیمدوره اخیر سهپله افزایش یافته و میانگین آن از حدود بیست و یک درصد در سالهای ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۶ به محدوده پنجاه درصد در بازه ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲ رسیده است. این رشد بیسابقه نرخ تورم خوراکیها بیشترین ضربه را به دهکهای کمدرآمد وارد آورده و باعث شده طبقه متوسط جامعه نیز به تدریج به خط فقر نزدیکتر شود.
فاطمه نصیری، کارشناس اقتصادی، در تحلیل خود بیان کرد که ضریب اهمیت خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات برای دهک اول درآمدی (کمدرآمدها) معادل چهل و دو درصد و چهار دهم است؛ به این معنی که این خانوارها نیمی از هزینههای خود را صرف تهیه غذا میکنند. در مقابل، این ضریب برای دهک دهم درآمدی (پردرآمدها) تنها بیست و یک درصد و شش دهم برآورد شده است. این شکاف عمیق نشان میدهد که تورم غذا به طور نامتقارن بر اقشار مختلف تأثیر میگذارد و گروههای پایین درآمدی را مستقیما به زیر خط فقر میکشاند.
آمارهای منتشرشده توسط وزارت رفاه و امنیت اجتماعی حاکی است که در سال ۱۴۰۰، سی و چهار دهم درصد از ایرانیان در زیر خط فقر قرار داشتهاند. تعاریف خط فقر أفراد را شامل میشود که قادر به تأمین نیازهای اساسی زندگی، بهویژه سلامت بدنی و تغذیه، نیستند. کاهش سرانه مصرف مواد پروتئینی یکی از بارزترین پیامدهای این روند است؛ سرانه مصرف گوشت قرمز که در اوایل دهه ۱۳۹۰ معادل دوازده کیلوگرم در سال برای هر نفر بود، در سال ۱۴۰۲ به شش یا هفت کیلوگرم کاهش یافته است.
بررسی تورمهای ماهانه اخیر نیز تصویر نگرانکنندهای را ترسیم میکند. در مردادماه سال جاری، انواع گوشت قرمز و سفید با هفت و نیم درصد تورم ماهانه، بیشترین نرخ تورم را در میان کالاهای خوراکی ثبت کردهاند. همچنین در شهریورماه، لبنیات و تخممرغ با سه و نیم درصد تورم ماهانه یکی از بالاترین نرخها را تجربه کردهاند. کارشناسان معتقدند که تورم غذا بسیار محسوس است و تأثیر مستقیمی بر انتظارات قیمتی مردم دارد؛ قیمت گوشت و تخممرغ در ذهن شهروندان مهمتر از هزینههای خدمات مالی یا پوشاک است.
تغییر الگوی غذایی خانوارها یکی از پیامدهای بلامنازع تورمهای مزمن است. در یک دهه اخیر، قدرت خرید خانوادههای ایرانی به شدت کاهش یافته و این امر سبک زندگی را دگرگون ساخته است. بسیاری از خانوارهای متوسطدرآمد که در گذشته از رفاه نسبی برخوردار بودند، اکنون با دشواری در تامین سبد غذایی پایه روبرو هستند. این پدیده زنگ خطر جدی برای امنیت غذایی جامعه محسوب میشود و نیازمند مداخله سریع سیاستگذاران است.
وزن گروه مسکن با ضریب سی و سه درصد و نه دهم در رتبه اول و گروه خوراکی با ضریب بیست و هفت درصد و چهار دهم در رتبه دوم شاخص قیمت مصرفی قرار دارند. با این حال، تجزیهوتحلیل به تفکیک دهکهای درآمدی میکند که برای اقشار پایین درآمدی، گروه خوراکی اهمیت بیشتری از مسکن دارد. میانگین تورم نقطهبهنقطه گروه خوراکی از ابتدای ۱۳۹۷ تا مرداد سال جاری چهل و نه درصد و هفت دهم برآورد شده که کارشناسان آن را برای دهکهای ضعیف ویرانکننده میدانند.
متخصصان اقتصاد توصیه میکنند که کنترل و مهار تورم در اولویت سیاستگذاریهای کلان کشور قرار گیرد. در گام نخست، بازگشت میانگین تورم به سطوح قبل از ۱۳۹۷ ضروری است. سیاستهای یارانه نقدی اگرچه در سالهای اخیر سعی داشته شدت فشار را کم کند، اما روند صعودی خط فقر نشان میدهد که این اقدامات ناکافی بودهاند. برای جلوگیری از فرسایش بیشتر طبقه متوسط و حفظ ثبات اجتماعی، برنامهریزی جامع و هدفمند در حوزه تورم خوراکی اجتنابناپذیر به نظر میرسد.





