نابسامانی در پرداخت یارانهها مسالهای است که سالهاست مدیریت کلان کشور را به چالش میکشد. برخی خانوادههای کمدرآمد از دریافت یارانه محروماند در حالی که اقشار پردرآمد همچنان در دایره یارانهبگیران قرار دارند. این موضوع نشاندهنده ضعفهای فنی در شناسایی دقیق درآمد و ثروت افراد جامعه است.
در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ حکمی برای حذف یارانه نقدی دهکهای بالا پیشبینی شده و درآمد حاصل از آن قرار است به دهکهای پایین جامعه اختصاص یابد. اگرچه حذف یارانه دهکهای یک و نهم از سوی رئیس شورای خبررسانی دولت تکذیب شد، اما فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، از بازبینی یارانهبگیران خبر داد. او در یادداشتی در روزنامه ایران نوشت که سیستم دهکبندی یارانهها پس از یک دهه نیازمند تحول است، زیرا شاخصهای اقتصادی و اجتماعی تغییر کرده و با معیارهای گذشته نمیتوان توانایی مالی واقعی افراد را سنجید.
احمد فاطمی، عضو کمیسیون تلفیق لایحه بودجه ۱۴۰۴، بیان کرد که از ابتدا بستر و ساختار لازم برای شناسایی دقیق دهکها فراهم نبوده و نظام حکمرانی الکترونیکی وجود نداشته است. اما اکنون با سامانههای برخط و حکومت الکترونیکی امکان راستیآزمایی و بررسی دقیقتر وجود دارد. او افزود متاسفانه افرادی که ثروتمند هستند همچنان یارانه دریافت میکنند و باید سازمان هدفمندی یارانهها مجددا بازبینی و پایش کند. مجلس بر این پایش اصرار دارد و معتقد است نباید به دهکهای بالا و افراد ثروتمند یارانه پرداخت شود.
بهروز محبی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، توضیح داد که پایگاه رفاه ایرانیان مرجع تشخیص دهکهاست و بر پایه میزان خرید، واریزهای حسابی و سایر شاخصها، دهک و توانمندی افراد سنجیده میشود. او اشاره کرد که در برخی موارد فروش خودرو برای تسویه قرض و بدهی باعث تغییر دهک افراد شده، بنابراین دهکها باید بهصورت دورهای نسبت به توانایی واقعی افراد بهروزرسانی شوند. دولت باید آیتمهای سنجش را هوشمندانهتر کند و امکان گزارش تغییرات توسط مردم را فراهم آورد تا بر پایه توانمندی واقعی تصمیمگیری شود.
این عضو کمیسیون برنامه و بودجه با اشاره به مصوبه لایحه بودجه ۱۴۰۴ گفت ۴۰ هزار میلیارد تومان ناشی از حذف یارانه دهکهای بالا قرار است بین ۴۰۰ هزار خانواری که در فقر مطلق به سر میبرند توزیع شود. او تصریح کرد که پایگاه رفاه ایرانیان بر پایه کد ملی و کارتهای بانکی اطلاعات نسبیاختصاصی از درآمد افراد دارد، اما تا کنون اقبال و اراده سیاسی برای حذف یارانه پردرآمدها وجود نداشته است. برخی نگراناند که حذف یارانه باعث نارضایتی این قشر شود، اما با توجه به شرایط اقتصادی، دولت باید نگاه ویژهای به اقشار متوسط و پاییندست جامعه داشته باشد.





