به گزارش پایگاه خبری تخصصی، یک پژوهش مقیاسبزرگ نشان داده است که مراقبت روزانه از بهداشت دهان میتواند نقش حیاتی در کاهش عفونتهای بیمارستانی ایفا کند. این یافته بر اساس تجزیهوتحلیل دادههای هزاران بیمار در چندین کارآزمایی بالینی به دست آمده است.
دو اپیدمیولوژیست معروف، سلینا ارنزلر و مایکل کلمباس، متخصصان بیماریهای عفونی در یک بیمارستان مرجع بوستون، نتایج ۱۵ کارآزمایی بالینی را به طور سیستماتیک مرور کردند. در این کارآزماییها، شرکتکنندگان یا چندین بار در روز دندانهایشان را با مسواک تمیز میکردند یا از دهانشویههای ضدعفونیکننده استفاده میکردند. تیم پژوهش یافتههای ۲۷۸۶ بیمار را که در این مراجع تداخلی حاضر شده بودند، بررسی و مقایسه نمودند.
تحلیلهای آماری نشان داد که نرخ ذاتالریه اکتسابی در بیمارستان در میان بیماران که به طور تصادفی به گروه مسواک زدن روزانه دو یا چند بار تخصیص یافته بودند، به طور معناداری پایینتر گزارش شده است. این اثر در بیماران حادا بیمار که تحت تهویه مکانیکی قرار داشتند، پررنگتر مشاهده شد. محاسبههای محققان میکند که برای هر ۱۲ بیمار تهویهشده که دندانهایشان به طور منظم مسواک زده میشود، یک مورد پنومونی پیشگیری میگردد.
روپک داتا، اپیدمیولوژیست ارشد بیمارستان دانشکده پزشکی دانشگاه ییل که در این مطالعه مشارکت مستقیم نداشته، نتایج را قانعکننده و دادهمحور ارزیابی کرد. ایشان تأکید کرد که این تحلیل شواهد قویی ارائه میدهد که مسواک زدن روتین را به عنوان یک بخش الزامی و غیرقابلتفاوت از پروتکلهای مراقبت استاندارد برای بیماران تحت دستگاه تنفس مصنوعی تثبیت میکند.
از منظر اقتصادی و عملیاتی، ادغام این مداخله کمهزینه و بیخطر در پروتکلهای مراقبتهای پرستاری و پزشکی، فرصت بینظیری برای کاهش بار مالی و انسانی عفونتهای بیمارستانی فراهم میآورد. هزینههای مربوط به تهیه مسواک وه دندان استاندارد و وقت پرستاران برای انجام این کار، در مقایسه با هزینههای درازمدت بستری، مصرف آنتیبیوتیکهای الطیف و مدیریت عوارض ذاتالریه، قابلتوجهی پایینتر است. علاوه بر این، آموزش سادهسازی این مهارت به خانوادههای بیماران میتواند تداوم مراقبت را پس از ترخیص بیمارستان تضمین نماید.
آمارهای عمومی میکنند که بین ۵ تا ۱۰ درصد بیماران بستری در طول دوره بستری خود دچار حداقل یک عفونت- میشوند. بیماران واحدهای مراقبتهای ویژه به دلیل ضعف سیستم ایمنی، وجود کانولههای عروقکشی و تهویه مکانیکی، و تماس با میکروبهای مقاوم به دارو، در بالاترین سطح ریسک قرار دارند. کاهش بار باکتریایی دهان از طریق مکانیزمهای فیزیکی و شیمیایی، مانع از اسپیری میکروبهای فرسایده به ریهها میشود.
نگاه آیندهبین به این حوزه نشان میدهد که استانداردسازی پروتکلهای بهداشت دهان در تمام واحدهای بستری، نه تنها در واحدهای مراقبتهای ویژه، میتواند به عنوان یک استراتژی ملی کنترل عفونت تدوین گردد. برنامهریزی برای آموزش مداوم کادرهای درمانی، تامین امکانات ضروری، و نظارت بر اجرای صحیح این مداخله، میتواند در مقیاس کلان، شاخصهای ایمنی بیمار را بهبود بخشیده و منابع محدود سیستم بهداشت را بهینهسازی نماید.
متخصصان بهداشت فم و دندان تأکید میکنند که تکنیک صحیح مسواک زدن نقش تعیینکنندهای در اثربخشی این مداخله دارد. استفاده از مسواک با سفتهای نازک و انعطافپذیر، با زاویه ۴۵ درجه نسبت به لثه و حرکات دایرهای ملایم، میتواند پلاک باکتریال را از حفرههای بیندندانی و خط لثه به طور مؤثری حذف نماید. تداوم این روش به مدت دو دقیقه در هر جلسه، استاندارد پیشنهادی أكادمیهای بینالمللی است.
در ایران نیز جامعه پزشکی دندانپزشکان و سازمانهای درمانی اقدام به تدوین دستورالعملهای واحدپارچه برای مراقبتهای دهان در بیمارستانها نمودهاند. این پروتکلها شامل ارزیابی روزانه وضعیت دهان، تعیین نیازهای مراقبت بر اساس امتیازدهی ریسک، و ثبت اقدامات در پروندهی بیمار میباشد. پیادهسازی کامل این دستورالعملها نیازمند تخصیص بودجه، نیروی انسانی آموزشدیده، و نظارت مداوم از سوی کمیتههای کنترل عفونت است.
مطالعات جنبههای زیستشناختی مسواک زدن نشان میدهد که حذف یکی بایوفیلم دهان، غلظت باکتریهای هوازی و بیهوازی را در معده و گلو به شدت کاهش میدهد. این از اهمیت بالایی برخوردار است، چرا که میکروبهای فرسایده از گلو میتوانند به ریهها برسد و عفونتهای ثانویه ایجاد کنند. باکتریهای متداول شامل استافیلوکوکوس اورئوس، سودوموناس آروگینوزا، و کلبسیلا نیومونیه هستند که اغلب مقاوم به چندین آنتیبیوتیک هستند.
به نظر میرسد که ادغام فناوریهای نوین نظیر دهانههای برقی با تایمر، سیستمهای پایش از راه دور، و هوش مصنوعی برای پیشبینی ریسک عفونت، میتواند دقت و تداوم مراقبتها را به سطح جدیدی ببرد. پژوهشهای آینده باید بر روی اثربخشی نسبی روشهای مختلف، اثرات درازمدت بر میکروبوم دهان، و تحلیل هزینه-فایده در بسترهای مختلف بیمارستانی متمرکز گردد.





