مخاط در بدن به عنوان یک دامی برای محرک‌هایی مانند گرد و غبار، دود و باک‌تری‌ها عمل می‌کند. این مایع حاوی آنتی‌بادی و آنزیم‌هایی است که باک‌تری‌ها را می‌کشند و از عفونت‌ها دفاع می‌کند. بدن روزانه حدود یک تا یک و نیم لیتر خلط تولید می‌کند که معمولا الإ نمی‌شود، مگر اینکه حجم یا کیفیت آن به دلیل بیماری‌ها یا شرایط مختلف تغییر کند.
شایع‌ترین علت وجود خلط در ناحیه حنجره و گلو، عفونت‌ها و مخاط‌های جریان‌یافته از حفره‌های سینوسی است که به آن نزله می‌گویند. این عفونت‌ها معمولا در ساعات اول صبح بیش‌ترین حجم را دارند و در طول روز کم می‌شوند.
افزایش حجم خلط می‌تواند زمینه‌ساز ورود عفونت به گلو و ریه‌ها شده و در درازمدت منجر به بیماری‌های قلبی، آسم و تنگی نفس گردد. انباشته‌شدن خلط در معده باعث لزج‌شدن مخاط معده و بدبوایی دهان می‌شود که درمان سرماخوردگی را به تأخیر می‌اندازد.
راه‌های پیشگیری از خلط گلو
مرطوب نگه‌داشتن هوا
هوای خشک بینی و گلو را تحریک کرده و خلط را به شکل رقیق‌تر در می‌آورد. استفاده از دستگاه بخار خنک در اتاق خواب می‌تواند کیفیت خواب را بهبود بخشد و بینی و گلو را راحت نگه‌دارد.
مصرف مایعات فرا‌وان
حیدری‌سازی بدن باعث رقیق ماندن مخاط می‌شود. در زمان بیماری، نوشیدن مایعات بیش‌تر، تخلیه سینوس‌ها را تسهیل کرده و از گرفتگی‌های فصلی پیشگیری می‌کند.
استفاده از بخار آب گرم
استنشاق بخار آب گرم یا قرار دادن حوله مرطوب روی صورت، رطوبت را به بینی و گلو بازمی‌گرداند و درد سینوسی را تسکین می‌دهد. این ساده‌ترین روش درمان خانگی خلط گلو است.
بالا نگه‌داشتن سر در هنگام خواب
خواب روی چند بالشت یا صندلی راحتی، تجمع مخاط در پشت گلو را کاهش می‌دهد. خواب صاف می‌تواند انزعاج را تشدید کند.
خارج کردن خلط به جای بلعیدن آن
وقتی خلط از ریه‌ها بالا می‌آید، خارج کردن آن (تف کردن) سالم‌تر از بلعیدن است و شدت خلط را کاهش می‌دهد.
استفاده از اسپری یا شستشوی بینی با آب نمک
اسپری‌های استریل حاوی سدیم کلرید و شستشو با آب مقطر یا استریل، خلط و بینی را از سینوس‌ها پاک کرده و درمان سریع خلط گلو محسوب می‌شوند.
منفعت از اوکالیپتوس
روغن اوکالیپتوس یکی از بهترین درمان‌های گیاهی برای خلط گلو است. چند قطره آن در دستگاه بخار یا حمام گرم، تمیز کردن بینی را تسهیل می‌کند.
اجتناب از سیگار و دود ثانویه
سیگار کشیدن و به دود سیگار، تولید خلط را افزایش می‌دهند.
محدود کردن مصرف دارو‌های ضد یبوست بینی
استفاده بیش از حد از این دارو‌ها اگرچه ترشحات بینی را خشک می‌کند، اما پیشگیری از خلط را دشوار‌تر می‌سازد.
انتخاب داروی مناسب برای خلط
اکسپکتوران‌ها (دارو‌های خلط‌آور) درمان خلط سفید چسبناک را تسهیل می‌کنند، اما باید اطمینان حاصل شود که حاوی ضد یبوست بینی نباشند.
بررسی آلرژی‌ها
آلرژی‌های فصلی می‌توانند باعث آبریزش بینی و افزایش مخاط شوند.
دور شدن از محرک‌ها
مواد شیمیایی، عطر‌ها و آلودگی‌ها، بینی، گلو و مجاری هوایی را تحریک کرده و تولید خلط را افزایش می‌دهند.
تشخیص واکنش‌های غذایی
بعضی غذا‌ها می‌توانند واکنش‌هایی ایجاد کنند که منجر به خارش بینی و گلو و افزایش خلط می‌شوند. شناسایی و اجتناب از این غذا‌ها در درمان موثر است.
کاهش مصرف کافئین
مصرف بیش از حد کافئین باعث بدن می‌شود. در صورت وجود خلط، نوشیدنی‌های گرم و بدون کافئین توصیه می‌شود.
حمام بخار
استنشاق بخار از کاسه آب جوش برای ۵ تا ۱۰ دقیقه، چندین بار در روز، خلط بینی و گلو را شل کرده و درد ریه‌ها را کاهش می‌دهد.
اجتناب از فین کردن زورآور
فین کردن زورآور می‌تواند سینوس‌ها را تحریک کرده و به درد، سقتی و عفونت منجر شود.
مصرف میوه و سویا
مطالعات نشان داده‌اند که رژیم غذایی غنی از میوه و سویا، مشکلات تنفسی مربوط به خلط را کاهش می‌دهد.
اجتناب از غذا‌های تحریک‌کننده ارتجاع معده
ارتجاع اسید معده یکی از علل خلط گلو است. افراد مبتلا به سوزش معده باید از غذا‌های تحریک‌کننده پرهیز کنند.
درمان‌های خوراکی خانگی برای دفع خلط
۱. آب لیمو و عسل
مخلوط دو قاشق غذاخوری آب لیمو و یک قاشق غذاخوری عسل در یک لیوان آب داغ، حداقل سه بار در روز مصرف شود. یا بریدن تکه لیمو با نمک و فلفل و خوردن آن دو تا سه بار روزانه.
۲. چای زنجبیل
یک قاشق غذاخوری زنجبیل تازه در آب جوش دمت زده شده، با دو قاشق چای‌خوری عسل، چندین بار در روز مصرف شود. زنجبیل خام هم می‌تواند بجوش یا به غذا اضافه گردد.
۳. شیر زردچوبه
یک قاشق چای‌خوری زردچوبه در شیر داغ، صبح و قبل از خواب. یا زردچوبه در آب با نمک برای قرقره کردن دو تا سه بار روزانه.
۴. سوپ مرغ
سوپ مرغ خانگی (با زنجبیل و سیر) دو تا سه بار روزانه، موثر‌تر از سوپ کنسرو شده برای تمیز کردن خلط گلو است.
۵. مخلوط فلفل قرمز، زنجبیل، عسل و سرکه سیب
یک‌چهارم قاشق چای‌خوری فلفل قرمز و زنجبیل رنده، یک قاشق غذاخوری عسل و سرکه سیب، دو قاشق غذاخوری آب، دو تا سه بار روزانه.
۶. عسل و فلفل سفید/سیاه
مقداری پودر فلفل در یک قاشق غذاخوری عسل، دو بار روزانه برای یک هفته. یا یک قاشق غذاخوری عسل در آب گرم، چندین بار روزانه.
۷. پیاز و شکر
یک پیاز رنده شده با دو قاشق غذاخوری شکر کوبیده شده، پس از نیمی ساعت مایع شده، هر دو تا سه ساعت یک قاشق غذاخوری مصرف شود. در یخچال یک تا دو روز ماندگار است.
۸. عصاره هویج و عسل
آب چهار تا پنج هویج تازه با آب رقیق شده و دو تا سه قاشق چای‌خوری عسل، در طول روز برای پاک کردن خلط گلو.
۹. پودر نخود، عسل و بادام
یک قاشق چای‌خوری روغن، دو قاشق غذاخوری پودر نخود تا قهوه‌ای روشن شدن، سپس یک قاشق چای‌خوری عسل، پودر بادام و آب، دو بار روزانه برای ۴ تا ۵ روز.
۱۰. آب انگور و عسل
انگور ذاتا اکسپکتوران است. دو قاشق غذاخوری آب انگور و دو قاشق غذاخوری عسل، سه بار روزانه برای یک هفته.
۱۱. چای لیمو و عسل
اسید سیتریک لیمو و خواص ضد‌عفونی‌کننده عسل، خلط را شل و گلو را تسکین می‌دهد. یک قاشق آب لیمو تازه و عسل به چای سیاه اضافه شود.
۱۲. سیر و لیمو
سه لیمو در آب جوش خرد شده، با دو حبه سیر له‌شده، نیم قاشق چای‌خوری فلفل سیاه و نمک، هم‌زده و مصرف شود برای تسکین سریع.
۱۳. ریشه سنبلچه
چای گیاهی ریشه سنبلچه (ضد‌عفونی‌کننده، دیافورتیک و خلط‌گیر)، دو تا سه بار روزانه. جوشانده برای قرقره کردن هم مفید است. زنان باردار و در انتظار بارداری از مصرف خودداری کنند.
۱۴. برگ هورهوند
نیم ظرف آب جوش، برگ‌های خشک هورهوند اضافه شده، ۱۰ دقیقه دمت زده، صافی شده، با دو قاشق عسل مخلوط، تا ۲ تا ۳ ماه در یخچال قابل نگهداری.
۱۵. بیدگیاه
بیدگیاه حاوی لعاب، آهن، منیزیم، فیبر، کلسیم، سلنیوم، پروتئین و ویتامین‌های و است. دو قاشق غذاخوری ریشه خشک در دو فنجان آب، ۵ دقیقه جوشانده، دو تا سه بار روزانه. ضد‌باک‌تری عالی، تسکین‌دهنده گلو درد و شل‌کننده خلط.
۱۶. روغن پونه کوهی
خواص ضد می‌کروبی و ضد الت‌هابی، عفونت‌های دستگاه تنفسی را درمان کرده و به عنوان اکسپکتوران طبیعی خلط را کاهش می‌دهد. چند قطره خوراکی یا به غذا اضافه شده، در داروخانه‌ها موجود است.
۱۷. شیرین‌گفتن
مقداری شیرین‌گفتن در آب جوشانده و صافی شده، سه بار روزانه برای درمان خلط گلو، بینی و سینه و تسکین گلو درد.
۱۸. نارون لغزنده
فیبر محلول در پوست نارون، ژل‌آلوده شده الت‌هاب را کاهش می‌دهد. دو قاشق غذاخوری پودر در دو فنجان آب، دو بار روزانه. ۵ می‌لی‌لیتر بافت نیز سه بار روزانه. ضماد نارون روی سینه هم مخاط را کاهش می‌دهد.
۱۹. حلیله زرد و گل ختمی
مخلوط آسیاب شده یک و نیم قاشق غذاخوری در آب جوش، یک شب تا صبح دمت زده، صبح میل شود. یکی از بهترین درمان‌های خلط پشت حلق.
پیشن‌هاد‌های متخصصان طب سنتی
برای درمان طبیعی خلط، دو مرحله پرهیز و درمان گیاهی ضروری است. در مرحله پرهیز بیداری در ساعات ۵ تا ۸ صبح (سحرخیزی) غلظت خلط را کاهش می‌دهد. در شب از خوردن سردیجات (لبنیات، ماست، دوغ، شیر)، ترشیجات، ماهی، کدو، گوجه‌فرنگی خام و خیار پرهیز شود چون خلط‌های صبحگاهی را افزایش می‌دهند.
استفاده از گیا‌هان دارویی آویشن، پونه، گل ختمی، گل پنیرک به عنوان آنتی‌بیوتیک‌های طبیعی در دمنوش‌ها توصیه می‌شود. بخور آویشن و پونه، نعنا فلفلی، اکالیپتوس و جوشانده مخلوط آویشن، پونه و پنیرک روزی سه مرتبه برای خلط‌های صبحگاهی موثر است. افرادی که نفخ معده و سردرد ندارند، می‌توانند از پیاز خام استفاده کنند.
