موش پشمالو گامی در مسیر مهندسی ژنتیک برای بازسازی ماموتها, شرکت کلوسال بایوساینسز در بیانیهای رسمی اعلام کرد که موفق شده موشهای پشمالو را با ترکیب جهشهای مستوحا از ماموتهای پشمالو و جهشهای شناختهشده رشد مو در موشها تولید کند.
به گزارش دانش دوست، این شرکت مستقر در دالاس، تگزاس که ارزش آن بیش از ۱۰ میلیارد دلار برآورد میشود، این دستاورد را گامی مهم در مسیر ماموریت خود برای مهندسی ژنتیک فیلهای آسیایی — نزدیکترین خویشاوند زنده ماموتها — جهت کسب قابلیتهای کلیدی این موجودات منقرض توصیف میکند. بن لام، یکی از بنیانگذاران و مدیرعامل کلوسال، موش پشمالو را نقطه عطفی در مأموریت انقراضزدایی شرکت نامید.
دیدگاههای منتقدانه متخصصان ژنتیک با این حال، برخی محققان در حوزه ژنتیک و ویرایش ژنوم نسبت به اهمیت واقعی این پیشرفت تردید دارند. آنها میپرسند که آیا موشهای تولیدشده واقعاً پیشرفتی قابلتوجه در هر دو حوزه ایجاد کردهاند، چه برسد به اینکه نقطه عطفی در بازگرداندن ماموتهایی باشند که نزدیک به ۴۰۰۰ سال پیش از روی زمین ناپدید شدهاند.
استفان ریزنبرگ، مهندس ژنوم در موسسه ماکس پلانک آلمان، تأکید میکند با ساخت ماموت یا موش ماموت فاصله زیادی وجود دارد. این تنها یک موش است که ژنهای خاصی دارد. شناسایی ژنهای پشمالو محققان کلوسال و همکارانش در تلاش برای مهندسی فیلهایی با ویژگیهای ماموت، به جستجوی ژنهای مسئول صفات کلیدی نظیر موهای وفور، تحمل سرما و ذخایر چربی اضافه پرداختهاند.
برای این منظور، ژنومهای استخراجشده از دهها ماموت و بستگان زنده و منقرض آنها را در جستجوی تغییرات پروتئینساز منحصر به دودمان ماموتها با هم مقایسه کردهاند. گروهی به رهبری بث شاپیرو، دانشمند ارشد کلوسال، از ابزارهای ویرایش ژنی برای تولید موشهایی با جهشهای مشابه (نه یکسان) با جهشهای موجود در ماموتها استفاده کرد. شاپیرو بیان میکند که چندین جهش ژنی مؤثر بر مو موشها تست شده که در ماموتها یافت نمیشوند.
محققان با بهرهگیری از ابزارهای متنوع ویرایش ژن، موشهایی با حداکثر هشت تحول ژنتیکی در هفت ژن مختلف تولید کردند. این موشها موهای بلند و پشمالویی داشتند که به دلیل جهشی در ژن رنگ مو (مشترک در موش، انسان و ماموت)، به جای خاکستری تیره معمول، رنگ قهوهای میبودند. لام افزود که موشهایی با ژن الهامگرفته از ماموت در متابولیسم چربی، وزنی بیشتر از موشهای کنترل داشتند.
موشها تنها چند ماه سن دارند و محققان هنوز فرصت بررسی تأثیرات بلندمدت این جهشها بر سلامت، باروری و ریسک سرطان را نداشتهاند. آزمایشهای آینده شامل ارزیابی تحمل سرما و مطالعه دقیقتر رشد مو خواهد بود.
بازسازی ماموت در ابعاد واقعی چالشها و دیدگاهها آلفرد روکا، متخصص ژنتیک جمعیت در دانشگاه ایلینوی، این آزمایشها را گامی در جهت مهندسی فیل با ویژگیهای ماموت ارزیابی میکند و معتقد است نشان دادن تأثیر جهشهای ژنوم ماموت بر زیستشناسی موش، ارزش علمی دارد. وینسنت لینچ، متخصص ژنتیک تکاملی در دانشگاه بوفالو، هشدار میدهد که تفکیک اثرات جهشهای خاص موش از سه تغییر ناشی از ژنومیک ماموت غیرممکن است.
یکی از این تغییرات در ژن (مرتبط با متابولیسم چربی) و دو مورد دیگر در ژنهای و (مرتبط با ساختار مو) واقع شدهاند. شاپیرو توضیح میدهد ما باید تغییراتی را انتخاب کنیم که با حیوانات سالم سازگار باشد. ما ژنهای ماموت را مستقیماً به موشها منتقل نمیکنیم چون ۲۰۰ میلیون سال فاصله تکاملی بین آنها وجود دارد. تعداد دقیق تغییرات ژنتیکی موردنیاز برای القای صفات ماموت به فیلها همچنان ناشناخته است.
لام تأکید میکند هدف کلوسال خلق کپی دقیق ماموت نیست، بلکه موجودی است که بتواند جایگاههای اکولوژیکی خالیشده توسط ماموتها را پر کند. ریزنبرگ اشاره میکند که ایجاد هشت تحول در ژنوم یک موجود زنده، اکنون در مهندسی ژنتیک استاندارد محسوب میشود. او و همکارانش در حال توسعه روشهایی برای معرفی دهها یا صدها تحول خاص نئاندرتال در سلولهای بنیادی انسان هستند، اما صراحتاً بیان میکند فردی نمیتواند و نباید نئاندرتال را بازسازی کند.
ویرایش ژنوم در این مقیاس یکی از مرزهای بزرگ است، اما حتی امکان ایجاد تغییرات فراوان شما را به ساخت ماموت نزدیک نمیکند.
