نایب‌رییس مجلس شورای اسلامی علی نیکزاد اعلام کرد که نمایندگان مجلس به گرانی بنزین رأی نخواهند داد و اگر دولت بخواهد این اقدام را اجرا کند باید موضوع را به سران قوا ببرد. با وجود این اطمینان، ناترازی انرژی همچنان یکی از چالش‌های جدی پیش‌روی اقتصاد ایران باقی مانده است.
ناترازی‌های گسترده در بخش‌های مختلف اقتصاد
علی قنبری، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، در مورد چالش ناترازی در اقتصاد ایران گفت ناترازی مشکل یک یا دو بخش اقتصاد ما نیست؛ بلکه در بخش‌های گوناگون همانند پول، ارز و انرژی، کشور دچار ناترازی‌های گسترده و گاه حیرت‌انگیز شده است.
او افزود از جمله مهم‌ترین ناترازی‌ها، ناترازی‌های مالی و بودجه‌ای می‌باشند که هر سال خود را در چارچوب کسری بودجه‌های چند صد هزار می‌لیارد تومانی مشخص می‌کنند. بازدید‌ها نیز نشان می‌دهند که عامل مهم تورم در کشور، کسری بودجه‌ای است که از طریق راه‌حل‌های پولی تامین می‌شود. در پی این اقدامات و پولی شدن کسری بودجه، تورم کشور نیز به شکلی فزاینده رشد خواهد کرد.
هشدار در مورد افزایش قیمت بنزین
معاون وزیر جهاد کشاورزی در دولت روحانی، در پاسخ به این پرسش که آیا افزایش قیمت بنزین به ۸ تا ۱۰ هزار تومان در لیتر مشکلات را حل می‌کند، هشدار داد این انتظار از نظر من خام‌اندیشانه است. چندین بار نرخ بنزین افزایش یافته اما ناترازی‌ها (مگر برای چند ماه و در کوتاه‌مدت) هرگز نه تنها کم نشده بلکه هر بار بیش‌تر شده‌اند. در نتیجه فکر می‌کنم نادرست بزرگی است اگر دولت چهاردهم دست به افزایش قیمت بنزین بزند.
وی در مورد بی‌تأثیر بودن ابزار قیمتی در از بین بردن ناترازی انرژی تصریح کرد ابزار‌هایی چون قیمت در یک اقتصاد رقابتی و بازاری که منفعت‌وری کافی دارد می‌تواند اثرات مهمی برای مصرف و تقاضای حاضر بگذارد. اما هنگامی که بازار مانند بازار موجود در ایران بی‌فایده است، امکان تشکیل تعادل بین عرضه و تقاضا از طریق ابزار‌های متعارف و مرسوم نیز از بین می‌رود.
ضرورت مداخله دولت فرا‌تر از کنترل قیمت
قنبری معتقد است دولت‌ها نباید در شرایطی که مشکلات اقتصادی زندگی مردم را دچار مشکل کرده، در مقام ناظر بمانند. مدیرعامل سابق شرکت بازرگانی دولتی تأکید کرد دولت‌ها باید در وضعیتی شبیه اقتصاد ما که زندگی مردم دچار خسارت‌های بسیاری شده، در اقتصاد مداخله کنند. منظورم تنها مداخله‌های قیمتی (چه به شکل قیمت‌گذاری دستوری یا گران‌سازی) پاسخگو نیست. وقتی دولت کالایی را برای کنترل تقاضا گران می‌کند، در عمل به این معنی است که فرودستان دیگر از آن کالا یا خدمت منفعت‌برداری نکنند. این کار منصفانه نیست و در شرایط جاری کشور به شدت زیان‌آور خواهد بود.
نیاز به نرخ ارز واحد یا حداقل دو نرخ
در مورد نقش دولت در نرخ ارز، قنبری گفت گرچه من معتقدم که بازار تک‌نرخی ارز بسیار مفید‌تر از حالت چندنرخی جاری است، اما دولت در این بخش هم نمی‌تواند تنها ناظر نوسانات باشد. دولت باید با بهره‌گیری از ابزار‌های موثر‌تر در بازار حضور یابد. اکنون نیز اگر دولت این امکان را ندارد که قیمت ارز را تک‌نرخی کند، انتظار می‌رود که حداقل دو نرخ ارز وجود داشته باشد.
حقوق کارکنان باید بالا‌تر از تورم رشد کند
نماینده سابق مجلس با اشاره به تضعیف قابل‌مشاهده قدرت خرید مزدگیران اصرار کرد اینکه دولت دچار تنگدستی است را همه می‌دانیم، اما این توجیه‌کننده رویکردی نیست که تنها به مزد و حقوق به چشم هزینه بنگریم. مزد از مهم‌ترین مشوق‌های نیروی کار است که می‌تواند با آن بهره‌وری کار را به حداکثر برساند.
او ادامه داد در شرایطی که قیمت‌ها روز به روز گران‌تر می‌شوند، منصفانه نیست که به بهانه کنترل تورم از افزایش عادلانه حقوق‌ها و دستمزد‌ها جلوگیری کرد. با دقت به تضعیف قابل‌مشاهده رفاه خانوار، ملزم است که مزد و حقوق‌ها بیش‌تر از نرخ تورم بالا بروند. بالا نرفتن دستمزد‌ها یعنی همچنان مشکلات اقتصادی به سفره‌های عموم مردم سرازیر خواهد شد که کاری شدیدا زیان‌آور است.
قنبری تصریح کرد اینکه آقای پزشکیان در شرایط بسیار سخت سکان کشور را به دست گرفته کاملا درست است، اما سختی حالت فقط برای دولت مستقر نیست؛ اوج مشکلات جاری در رفاه جامعه و سفره‌های مردم دیده می‌شود، پس درست نیست که سفره‌های کوچک شده مردم را مجددا زیر فشار قرار دهد.
