نتایج یک تحقیق نشان داده است که نزدیک به ۳۰۴ میلیون دریاچه و تالاب در سراسر کره زمین وجود دارد که یقینا نزدیک به ۹۱ درصد آنها زیر یک هکتار مساحت دارند. هرچند دریاچهها نقش بزرگی در اکوسیستم طبیعت ایفا میکنند، با این حال برای بسیاری این سوال پیش میآید که چرا آب آنها به داخل زمین فرو نمیرود و کاملا ناپدید نمیشود.
برای پاسخ به این سوال ابتدا باید اشاره کنیم که مقداری از آب دریاچه در هر صورت به داخل زمین نفوذ میکند. با این حال ما کمتر آن را متوجه میشویم، چون آبی که از دست میرود به شدت با منابع دیگر نظیر باران پر میشود. این در شرایطی است که مقدار آب جذب شده در تعداد بسیاری موارد زیاد نیست.
علت را میتوان با یک مثال نشان داد فکر کنید شخصی تکهای تخته سنگ را در دست گرفته و شما مقداری آب روی آن میریزید. همانطور که میبینید، آب قادر به عبور از سنگ نیست و در نتیجه نمیتواند به کف دست شخص نفوذ کند. این همان حالت بستر دریاچههای کفسنگی است. اگر جنس کف دریاچه صخرهای باشد، آب بسیاری نمیتواند از آن عبور کند و روانه سفرههای زیرزمینی شود.
حتی در مواردی که بین سنگهای بستر دریاچه شکاف وجود دارد، رسوبات بسیاری همانند ماسه، سیلت و خاک رس به مرور زمان انباشته میشوند که به پر کردن آن فضاها کمک میکنند. دکتر جوآن وو، استاد هیدرولوژی در دانشگاه ایالتی واشنگتن، در این باره میگوید در طی یک زمان طولانی، بستر حوضچه خود تکامل مییابد و تحول میکند. مواد به مرور زمان تهنشین خواهد شد و ذرات کوچک یا رسوبات، منافذ بزرگ را پر میکنند.
نحوه کارکرد چرخه آبی
با این حال، آب میتواند از راههای دیگری نیز نظیر تبخیر خارج شود. دکتر وو اضافه میکند در نهایت فرار آب از سطح دریاچه و نشت از ناحیه کف حوضچه میتواند باعث شود دریاچه خشک شود. ولی به لطف پدیده بیوژئوشیمیایی مفیدی که به آن چرخه آبی میگویند، هر مقدار آبی که در اثر تبخیر از بین میرود به لحاظ نظری باید با بارش مجدد جبران شود.
در جریان چرخه آبی که نقطه آغاز و پایانی ندارد، آب از حالت مایع به بخار یا به یخ تبدیل میشود و مجدد به حالت اولیه بازمیگردد. این چرخه میلیاردها سال است که در زمین در حال کار است. این فرآیند باعث میشود مقدار آب بر روی سطح کره ما در نهایت تقریبا ثابت باقی بماند، اما شکل آن تحت تأثیر تغییرات اقلیمی یا فعالیتهای انسانی تغییر کند و برای مثال از آب شیرین به آب شور، بخار آب در جو و یا یخ تبدیل شود.
یافتههای یک مطالعه که در ماه مه سال قبل منتشر شده نشان داده است که بیشتر از نیمی از دریاچههای بزرگ جهان (شامل دریاچههای طبیعی و مصنوعی) در حال خشک شدن میباشند. به گفته محققان، ۵۶ درصد از این نابودی دریاچهها به علت فعالیتهای انسان نظیر مصرف بیرویه منابع آبی و همینطور تغییرات اقلیمی از جمله گرم شدن هوا است که باعث افزایش مقدار آب از دست رفته در اثر تبخیر میشود.
به این دلیل هرچند ممکن است دریاچهها با تبخیر یا نشت آب به زمین تخلیه نشوند، اما نزدیک به ۲ میلیارد نفری که در سراسر جهان در نزدیکی دریاچهها زندگی میکنند تهدید بزرگتری را برای موجودیت آنها تشکیل میدهند.





