مادهی قدرتمندی به نام کلوویباکتین به تازگی در آزمایشگاههای استارتآپ دارویی نوووبیوتیک کشف شده است. پژوهشگران این کشف را گامی مهم در جهت مقابله با بحران روزافزون مقاومت آنتیبیوتیکی میدانند.
کیم لوئیس، میکروبیولوژیست دانشگاه نورثایسترن، بیان داشته من فکر میکنم این میتواند نقطهی پایان تکامل به سمت اجتناز از مقاومت آنتیبیوتیکی باشد. اگر ایمنی این ماده تایید شود، حدود یک دهه زمان میبرد تا به دارویی برسد که پزشکان بتوانند به کار ببندند.
این خوشبینی در بحبوحهی بحرانی صورت میگیرد که در آن مقاومت علیه میکروبها سومین عامل مرگومیر در جهان در سال ۲۰۱۹ بوده و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۵۰ منجر به مرگ ده میلیون نفر در سال شود. مقاومت آنتیبیوتیکی یعنی باکتریها، ویروسها، قارچها و انگلها با جهش ژنی در برابر داروهای طراحیشده برای از بین بردن آنها، مقاوم میشوند.
مهمترین عامل این پدیده، مصرف خودسرانه و بیش از حد آنتیبیوتیکهاست. این تهدید کل بشر را در خطر قرار داده و به تروریسم تشبیه شده است. در دهههای اخیر مصرف این داروها علاوه بر پزشکی، در کشاورزی، دامداری، پرورش مرغ و ماهی، و باغهای میوه هم افزایش چشمگیری داشته و محیط زیست را تحت تأثیر قرار داده است.
از سال ۱۹۸۷ تا کنون هیچ ردهی جدیدی از آنتیبیوتیک تولید نشده، زیرا شرکتهای داروسازی انگیزه اقتصادی لازم را ندارند. آنتیبیوتیکها فقط برای یک یا دو هفته مصرف میشوند، در حالی که داروهای فشار خون یا دیابت به طول عمر ان تجویز میگردند.
لوئیس و همکارانش با روشی نوین، نمونهای از خاک شنی برداشتند و دوره نهفتگی باکتریها را افزایش دادند. پس از سه ماه، گونهی جدیدی به نام الفتریا تری کارولینا ظاهر شد که کلوویباکتین از آن جدا گردید.
مارکوس وینگارت، شیمیدان دانشگاه اوترخت، توضیح میدهد از آنجا که این ماده از باکتریهای غیرقابلاستحصال جدا شده، باکتریهای بیماریزا همچین آنتیبیوتیکی را ندیدهاند و فرصت ایجاد مقاومت را نداشتهاند.
مکانس کارایی کلوویباکتین منحصر به فرد است. این ماده به مولکولهای پپتیدوگلیکان در پوشش درونی باکتریها متصل شده، فیبرهای رشتهای را جمعآوری میکند. باکتریها در تلاش برای از بین بردن این مزاحم، غشای سلولی خود را تخریب میکنند و میمیرند.
لوئیس تأکید میکند جذابترین نکته این است که کلوویباکتین به یک هدف بسیار ساده و تغییرناپذیر – مولکولهای فسفات – متصل میشود. باکتریها نمیتوانند این ساختار حیاتی را بدون عواقب جدی تغییر دهند. این نخستین ترکیب کشفشده است که به چنین هدفی بپیوندد.
آزمایشها نشان داده که کلوویباکتین عفونتهای MRSA را در موشها پاک کرده و برای سلولهای انسانی آزمایشگاهی سمی نیست. پژوهشگران در طول تستها کوچکترین نشانهای از مقاومت را مشاهده نکردهاند.
سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۱۴ مقاومت دارویی را تهدید بزرگ جهانی نامید و اعلام کرد جهان وارد دورۀ پسا آنتیبیوتیک شده است. عوارض این پدیده شامل بیماریهای طولانیتر، افزایش مرگومیر، هزینههای بالا، و تهدید گروههای آسیبپذیر مانند نوزادان و سالمندان میشود.
با وجود کارهای بسیار باقیمانده، این تحقیق پتانسیل آنتیبیوتیکهای با اثربخشی طولانی را آشکار میسازد. نتایج در مجلهی محترم سل منتشر شده است.





