به گزارش پایگاه خبری تخصصی، تیمی از محققان موسسه فناوری فدرال سوئیس در لوزان با بهکارگیری تکنیکهای پیشرفته پردازش دادهها در ترکیب با تصویربرداری مغزی، الگوهای فعالیت عصبی در انسان، موش و میمون ماکاک را به دقت بررسی کردهاند.
نتایج حاصل از قیاس نقشههای ترافیک مغزی نشان میدهد که در مغز انسان اطلاعات از طریق چندین مسیر موازی و همزمان از یک نواحی به نواحی دیگر منتقل میشود، در حالی که در مغز موشها و میمونهای ماکاک این انتقال تنها از کانالهای منفرد و تکمسیر انجام میپذیرد.
الساندرا گریفا، مهندس زیستپزشکی در موسسه EPFL، بیان میکند که نوآوری این پژوهش در ادغام دو شاخه ریاضیاتی در یک مدل واحد گنجانده شده است نظریه گراف که مسیرهای چندسناپسی را ترسیم میکند و نظریه اطلاعات که جریانات ترافیکی دادهها را در طول این مسیرها اندازهگیری مینماید.
او توضیح میدهد که اصل حاکم بر این مدل، حفظ ماهیت پیام در طول مسیر از مبدأ تا مقصد بدون دچار تحریف شدن است؛ درست مشابه کاروانی از سیگنالها که به طور همزمان از چندین جاده موازی به مقصد خود میرسند، در حالی که در جاذیات دیگر تنها یک جاده تکبانده وجود دارد.
علاوه بر کشف معماری موازی، محققان دریافتند که این مسیرهای متعدد در هر فرد الگوئی منحصر به فرد را شکل میدهند، بهطوری که مطالعه نحوه جریان اطلاعات در سراسر مغز میتواند به اثر انگشتی عصبی برای تشخیص هویت افراد تبدیل شود.
گریفا تأکید میکند که پردازش موازی در سطح کل مغز انسان اگرچه پیش از این فرضیهورده شده بود، اما هرگز به این وضوح و مقیاس در دادههای تجربی مشاهده نشده است. الباحثان معتقدند که حجم بزرگتر مغز انسان بستر لازم برای ظهور الگوهای اتصال پیچیدهتر را فراهم آورده است.
این یافتن شاید توضیح دهد که چگونه مغز انسان سطحی بینظیر از انعطافپذیری را دارا است؛ در صورت مسدودیت یا آسیب یکی از کانالها، اطلاعات میتواند بلافاصله به مسیرهای جایگزین هدایت گردد و کارکرد کلی سیستم حفظ بماند.
مهمتر از همه، درک دقیق این معماری موازی میتواند در آینده راهبردهای نوینی برای ترمیم آسیبهای ناشی از سوانح مغزی و پیشگیری از بیماریهای زوال ذهن فراهم آورد، چرا که به ما اجازه میدهد نقاط ضعف و استحکام شبکه عصبی را در سطح فردی شناسایی کنیم.
گریفا میافزاید که جریانهای اطلاعاتی موازی احتمالا پایهای برای بازنماییهای چندگانه واقعیت و انجام عملیات انتزاعی منحصر به انسانها است؛ قدم بعدی تیم پژوهش، مدلسازی فرآیندهای پیچیدهتر برای کشف نحوه ترکیب و پردازش اطلاعات در شکلگیری شناخت نوین خواهد بود.
این تحقیق با جزئیات کامل در نشریه معتبر منتشر شده و افقهای تازهای در علم اعصاب محاسبهای و پزشکی دقیق گشوده است.
از دیدگاه محققان، این کشف تنها یک پیشرفت علمی محض نیست، بلکه میتواند مبنای تحول در طراحی اینترفیسهای مغز-ماشین و سیستمهای هوش مصنوعی الهامگرفته از بیولوژی قرار گیرد. درک نحوه توزیع ترافیک عصبی در کانالهای موازی امکان توسعه الگوریتمهایی را فراهم میآورد که قادرند اطلاعات را به شباهت مغز انسان، با تحمل خطا و انعطافپذیری بالا، پردازش کنند.
پژوهشگران تیم EPFL در گامهای آتی قصد دارند با ترکیب دادههای تصویربرداری با رزولوشن بالاتر و مدلسازی محاسباتی پیشرفته، پویایی این مسیرهای موازی را در مقیاس زمانی میلیثانیهای رصد کنند. هدف نهایی، ترسیم یک اطلس جامع از اتوبانهای اطلاعاتی مغز است که نشان دهد چگونه مناطق مختلف در لحظهبهلحظه همکاری میکنند تا شناخت، تصمیمگیری و حافظه را شکل دهند.
متخصصان مستقل علم اعصاب این نتایج را نقطه عطفی در درک تفاوتهای بنیادی بین پردازش مغزی انسان و سایر پرندگان و رویگرایان ارزیابی میکنند. آنها معتقدند که معماری موازی ممکن است پایهای برای قابلیتهای منحصر به فرد انسان نظیر زبان پیچیده، برنامهریزی بلندمدت و تفکر انتزاعی باشد، زیرا امکان همزمانسازی چندین جریان پردازشی را بدون تداخل فراهم میآورد.
در حوزه بالینی، امیدوارند که با رسم پروفایل ترافیک عصبی در بیماران مبتلا به اسکلروز چندگانه، آلزایمر یا سکته، بتوانند پیشبینی کنند که کدام مسیرها در خطر انقطاع هستند و پیش از بروز علائم بالینی، استراتژیهای درمانی هدفمند تدوین کنند. این رویکرد پزشکی دقیق میتواند در مدیریت زودرس بیماریهای عصبی-تکاملی ایجاد نماید.
علاوه بر کاربردهای پزشکی، درک این معماری موازی میتواند در مهندسی عصبی و رباتیک نیز اثربخش باشد. سیستمهای خودکار که بر پایه اصول توزیع موازی اطلاعات طراحی شوند، در مواجهه با، عدم قطعیت و خرابیهای جزئی، پایداری و انعطافپذیری بسیار بیشتری نسبت به معماریهای سریالی سنتی نشان خواهند داد.
گزارش کامل این تحقیق با عنوان معماری ترافیک موازی در مغز انسان در شماره اخیر نشریه منتشر شده و دادههای خام و کدهای تحلیلی مربوطه به صورت باز در مخازن عمومی قرار گرفتهاند تا محققانلی دنیا بتوانند بر پایه این یافتهها کارهای توسعهای انجام دهند.





