به گزارش پایگاه خبری تخصصی، بیش از ۴۲۵ میلیون نفر در سراسر جهان با دیابت روبرو هستند که از این میان حدود ۷۵ میلیون نفر روزانه به تزریق انسولین وابستهاند؛ اما پیشرفتهای نوین پزشکی در حال تغییر دادن این واقعیت هستند. تیمی از محققان بینالمللی روشی نوآورانه را توسعه دادهاند که امکان انتقال انسولین به بدن را از طریق مصرف یک کپسول ساده یا حتی یک تکه شکلات فراهم میآورد و این میتواند برای میلیونها بیمار دیابت نقطه عطفی باشد.
در قلب این تکنولوژی، نانوذراتی بسیار ریز قرار دارند که ابعاد آنها تنها یک دهمهزارم ضخامت مو انسان است و حتی زیر میکروسکوپهای معمولی نیز قابل مشاهده نیستند. این نانوحاملها وظیفه دارند مولکولهای انسولین را در درون خود محصور نگه دارند و به مقصد مورد نظر در بدن برسازند. پروفسور پیتر مککورت، استاد دانشگاه قطب شمال نروژ و از رهبران این پروژه، توضیح میدهد که این روش انتقال، دقت بسیار بالاتری دارد چرا که انسولین مستقیما به مناطقی از بدن هدایت میشود که بیشترین نیاز را به آن دارند، در حالی که روش سنتی تزریق، هورمون را در سراسر بدن پخش میکند و زمینهساز عوارض جانبی ناخواسته است.
مسیریابی هوشمند به سمت کبد
پیشینه این کشف به سالهای گذشته و تلاشهای مشترک محققان دانشگاه سیدنی و دانشگاه قطب شمال نروژ برمیگردد که متوجه شدند داروها را میتوان از طریق نانوحاملها به کبد رساند. این رویکرد پس از موفقیتهای اولیه، در مقیاس وسیعتری در استرالیا و اروپا گسترش یافت. با وجود اینکه بسیاری از داروها به صورت خوراکی مصرف میشوند، بیمارانی که با دیابت زندگی میکنند تا به امروز ناچار بودند انسولین را از طریق تزریق به بدن برسانند. چالش اصلی این بود که نانوحاملهای سنتی در محیط اسیدی معده تجزیه میشدند و هرگز به مقصد اصلی یعنی کبد نمیرسیدند، اما تیم پژوهشکننده اکنون راهکاری برای عبور از این مانع ابداع کرده است.
مککورت بیان میکند ما یک پوشش محافظتی نوین طراحی کردهایم که انسولین را در برابر اسید معده و آنزیمهای گوارشی در طول مسیر گوارش مصون نگه میدارد تا زمان رسیدن به کبد ایمن بماند. در بعد، آنزیمهای مخصوص کبد این پوشش را از بین میبرند و انسولین برای عملکرد در کبد، عضله و بافت چربی آزاد میشود. نیکلاس هانت، محقق دانشگاه سیدنی، تأکید میکند که این مکانیزم به معنای آزادسازی هوشمند انسولین است وقتی قند خون بالا رود، انسولین به شدت ترشح میشود و نکته حیاتیتر اینکه در زمان پایین بودن قند خون، انسولین آزاد نمیشود و این خود مانع از وقوع هپوگلسمی خطرناک میگردد.
این پیشرفت تنها جنبه فنی ندارد، بلکه پیامدهای عمیق کیفی برای زندگی روزمره بیماران دارد. در حال حاضر بسیاری از دیابتیها با ترس از سوزن، نوسانات ناگهانی قند خون، و نیاز به حمل یخچال برای حفظ دارو روبرو هستند. کپسولهای جدید نه تنها نیازی به زنجیره سرد ندارند، بلکه با حذف تزریق، مانع از آزارهای موضعی پوست، چرکهای چربی، و رفتهای موضعی میشوند. از منظر روانشناختی نیز، مصرف یک قرص یا شکلات، وصمه بیماری را کاهش داده و تبعیت از درمان را به شدت ارتقا میدهد؛ عاملی که در کنترل بلندمدت دیابت نقش تعیینکننده دارد.
کاهش قابلتوجه عوارض جانبی
روش نوین عملکردی بسیار شبیه به فیزیولوژی طبیعی بدن انسان دارد. در افراد سالم، انسولین تولید شده در پانکراس ابتدا از کبد عبور میکند و بخش بزرگی از آن آنجا جذب شده تا سطح قند خون ثبات یابد. در تکنولوژی حاضر نیز نانوحامل انسولین را در کبد آزاد میکند تا یا در آنجا جذب شود یا به گردش خون بپیوندد و به سراسر بدن برسد. هانت اشاره میکند که هنگام تزریق زیرپوستی، مقادیر زیادتری از انسولین به عضلات و بافتهای چربی میرسد که این الگو با ترشح طبیعی پانکراس متفاوت است و میتواند منجر به تجمع چربی و افزایش وزن شود؛ مسائلی که با روش کپسولی به حداقل میرسند. همچنین خطر هپوگلسمی، که برای دیابتیها تهدیدی جدی است، به شدت کاهش یافته چون آزادسازی انسولین با دقت به نیاز لحظهای بدن کنترل میشود.
آزمایشهای پیشینیمینی روی بابونها
قبل از گام برداشتن به سمت انسان، تیم علمی اثرگذاری مولاسیون را روی کرمهای لولهای، موشها و موشهای صحرایی ارزیابی کرد، اما آزمون تعیینکننده روی ۲۰ بابون آفریقایی انجام گرفت. برای افزایش پذیرش دارو در مدل حیوانی، انسولین در شکلات بدون قند پنهان شده بود و نتایج نشان داد که پس از مصرف، قند خون بابونها به طور معناداری کاهش یافته است. مهمتر از آن، این سالم بودند و هیچ نشانهای از سمیت یا عارضه جدی مشاهده نشد. به موازات، تستها روی موشهای دیابتی نیز کرد که آنها دچار هپوگلسمی، افزایش وزن، یا چربیکبد نشدند و چالشهای رایج ناشی از تزریقها و فرمولاسیونهای خوراکی قبلی برطرف گردیدند.
آغاز فازهای بالینی انسانی در سال ۲۰۲۵
اکنون همه تمرکز بر روی انتقال این تکنولوژی از آزمایشگاه به بستر بالینی متمرکز شده است. هانت اعلام کرد که آزمایشهای انسانی از سال ۲۰۲۵ توسط شرکت آغاز خواهند شد و در سه فاز پیش میروند. در فاز اول، ایمنی کپسول و پایش علائم هپوگلسمی در داوطلبان سالم و بیماران دیابت نوع یک بررسی میشود. تیم پژوهشگران با اشتیاق منتظرند ببینند آیا نتایج شایستهست که در بابونها حاصل شد، در جمعیت انسانی نیز تکرار میشود، چون این میتواند گامی بزرگ رو به جلو باشد. تمامی مراحل طبق استانداردهای سختگیرانه کیفیت و با نظارت پزشکان متخصص انجام میپذیرند تا اطمینان حاصل شود که روش برای آزمایش روی بیمار بیخطر است. پس از عبور از فاز اول، طراحی فاز دوم برای جایگزینی تزریق در مراقبت روزمره بیماران روی کار خواهد آمد.
محققان خوشبین هستند که در دو تا سه سال آینده، این داروی نوین برای بهرهبرداری گسترده در دسترس قرار گیرد. انتشار نتایج کامل این پژوهش در مجله پیشین اعتبار علمی آن را تثبیت کرده و جامعه پزشکی جهانی را در انتظار نتیجه آزمایشهای بالینی قرار داده است. اگر موفقیتآمیز باشد، ما با یک انقلاب در مدیریت دیابت روبرو هستیم که نه تنها روش درمان را تغییر میدهد، بلکه کیفیت زندگی میلیونها انسان را در سطح جهان دگرگون خواهد کرد.





