پژوهشگران سرن، بزرگ‌ترین شتاب‌دهنده ذرات جهان در سوئیس، جزئیات پروژه‌ای بلندپروازانه را برای ساخت برخورددهنده دوار آینده (FCC) منتشر کردند که سه برابر بزرگ‌تر از برخورددهنده بزرگ هادرونی (LHC) خواهد بود.
این ابربرخورددهنده با محیطی ۹۱ کیلومتری و در عمق دو برابر LHC قرار می‌گیرد و هدف آن کاوش عمیق‌تر در اسرار کیهان و یافتن ذراتی است که می‌توانند فیزیک را دگرگون سازند.
با این حال، هزینه تخمینی ۱۲ می‌لیارد پوندی این طرح در شرایطی که بشر با چالش‌های جهانی نظیر بحران آب و هوا و تغییر اقلیم روبروست، انتقادات را برانگیخته است.
انتقادات و دفاع از پروژه
دکتر سابین هوسنفلدر، منتقدان این طرح، استدلال می‌کند که هیچ تضمینی برای موفقیت FCC وجود ندارد و از بازبینی مقیاس و بودجه تحقیقات فیزیک ذرات خواسته است.
پروفسور دیوید کینگ، مشاور علمی ارشد دولت بریتانیا نیز این هزینه را بی‌احتیاط خوانده و خواستار هدایت مجدد بودجه به سمت مقابله با چالش‌های جهانی فوری شده است.
در مقابل، پروفسور فابیولا جیانوتی، مدیرکل سرن، از پروژه دفاع کرده و آن را ماشینی قشنگ توصیف کرد که بشریت را به سمت برداشتن گام‌های مهم در فهم فیزیک بنیادی و کارکرد درونی جهان سوق می‌دهد.
دو فاز اجرایی تا دهه ۲۰۷۰
برخورددهنده بزرگ هادرونی از سال ۲۰۰۸ فعال است و در ۲۰۱۲ با کشف بوزون هیگز، جزء حیاتی مدل استاندارد، به موفقیت بزرگ دست یافت. با این حال، LHC تا کنون نتوانسته ذراتی را که ۹۵ درصد جهان را تشکیل می‌دهند، یعنی ماده تاریک و انرژی تاریک، کشف کند.
FCC در دو فاز ساخته می‌شود فاز اول برای اواسط دهه ۲۰۴۰ برنامه‌ریزی شده و شامل برخورد الک‌ترون‌هاست، در حالی که فاز دوم از دهه ۲۰۷۰ آغاز می‌شود و از پروتون‌های سنگین‌تر بهره می‌برد که نیازمند آهنربا‌های پیشرفته‌ای هستند که هنوز اختراع نشده‌اند.
پژوهشگران سرن بیش از دو دهه پیش پیش‌بینی کرده بودند LHC از ذرات مرموز ماده و انرژی تاریک پرده بردارد، اما این تلاش همچنان ادامه دارد. منتقدان رویکرد‌های جایگزین نظیر برخورددهنده خطی را پیشن‌هاد می‌دهند، اما سرن بر ترجیح FCC ثابت‌قدم است.
پروفسور آیدان رابسون از دانشگاه گلاسکو بر مزایای ماشین خطی تأکید می‌کند و می‌گوید این نوع برخورددهنده هزینه‌های اولیه و ثانویه کمتری دارد و حفر تونل کوتاه‌تری نیاز دارد.
تصمیم سرن حاصل فرآیند مشاوره‌ای کامل با فیزیکدانان سراسر جهان بوده تا عکس‌العمل کشورهای عضو، از جمله بریتانیا که هزینه این تلاش علمی عظیم را پرداخت می‌کند، سنجیده شود. دانشمندان سرن تأکید دارند که همچنان مرز‌های دانش را گسترش می‌دهند و پتانسیل افشای اسرار کیهان را فراهم می‌آورند.
