پیری از چه زمانی آغاز میشود؟ این پرسش همواره ذهن بسیاری را مشغول داشته و باور رایج در میان ایرانیان این است که سن تنها یک عدد نیست و شماره ثبتشده در شناسنامه همیشه با سن بیولوژیک فرد همخوانی ندارد.

تعریفهای مختلف پیری در جهان

در برخی فرهنگها افزایش سن معادل بازنشستگی محسوب میشود؛ فرصتی برای انجام فعالیتهایی که در طول دوران پرورش کودکان امکانپذیر نبود، از جمله ماجراجوییها، ورزش و تفریحات جدید. در گذشته مردم تا زمانی که بیمار میشدند یا در جنگ مجروح و کشته میشدند یا در حین کار جان خود را از دست میدادند، ادامه زندگی میکردند.

امروزه به دلیل پیشرفتهای پزشکی، طول عمر افزایش یافته و سلامتی بهبود یافته است؛ امروزه به بهترین داروها، سالمترین سبکهای زندگی و روشهای متنوع پیشگیری از بیماریها دسترسی داریم که در گذشته وجود نداشت.

آمارهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی

بر اساس گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی منتشرشده در سال ۲۰۲۰، میانگین سن بازنشستگی برای زنان ۶۳.۴ سال و برای مردان ۶۴.۲ سال بوده است. این گزارش نشان میدهد میانگین سالهای زندگی پس از بازنشستگی برای مردان به طور میانگین ۱۸.۷ سال (بیشترین ۲۴ و کمترین ۱۱.۵) و برای زنان ۲۲.۸ سال (بیشترین ۲۶.۴ و کمترین ۱۳.۲) است.

در سراسر جهان فشارهایی برای افزایش سن استحقاق بازنشستگی وجود دارد؛ سن ۶۷ سال غیرمعمول نیست و برخی نظرات آن را تا ۷۰ سال پیش میبرند.

انواع سنسنجی و معیارهای اجتماعی

یک دیدگاه دیگر بر این است که سن فرد به چشم ناظر بستگی دارد؛ افراد جوانتر پیری را بهطور کلی متفاوت از کسانی که بالاترین سن را تجربه کردهاند، میبینند. از نظر شغلی، افرادی که ظاهری مسن دارند همچنان بهموقع کار میکنند، مسئولیت میپذیرند، ارتباطات برقرار میسازند و اخلاق کاری قوی دارند؛ بنابراین سن آنها نباید مبنای قضاوت باشد.

روشهای سنسنجی شامل سن تقویمی است که با شمارش روزها، هفتهها، ماهها و سالها از تولد محاسبه میشود؛ این روش دقیق است زیرا میتواند زمانهای احتمالی بروز بیماریهای مزمن را نشان دهد، اما یکبعدی است. سن بیولوژیک عوامل سبک زندگی، سطح فعالیت و رژیم غذایی را در نظر میگیرد و از طریق مدلسازی پیشبینی، میزان همسازگاری بدن با زندگی را تعریف میکند؛ جوانانی که زندگی سخت میروند ممکن است سن بیولوژیکی بالاتری داشته باشند و برعکس.

سن اجتماعی معیاری از عادات و رفتارهای اجتماعی در طول زمان است که نحوه عملکرد و واکنش افراد در برابر انتظارات اجتماعی پذیرفتهشده را میسنجد. نظرات مردم درباره سن نیز به سلامت، جغرافیا و سطح تحصیلات مرتبط است؛ آنچه در یک سرزمین به عنوان پیر شناخته میشود در سرزمین دیگر ممکن است کاملا متفاوت باشد حتی اگر سن تقویمی یکسان باشد.

تعریف سازمان بهداشت جهانی

بر اساس گفتگوهای سازمان بهداشت جهانی، سن پیری بهطور کلی حدود ۵۵ تا ۶۰ سال در نظر گرفته میشود؛ اگرچه برخی محققان آن را بین ۴۵ تا ۶۵ سال میدانند. در واقع عدد جادویی ثابتی برای تعریف شخص به عنوان پیر وجود ندارد و این مفهوم به شرایط فرهنگی، اجتماعی و سلامتی هر جامعه بستگی دارد.