اسکیزوتایپال در گروه اختلالات شخصیتی طبقه‌بندی می‌شود و برخی متخصصان آن را در طیف اسکیزوفرنی قرار می‌دهند. این بیماران تحت تأثیر تفکرات انحرافی همچون خرافات، توهمات بیمار‌گونه، باور به جادوگری و موارد مشابه قرار دارند و شناخت آن‌ها از محیط اطراف مبتنی بر واقعیت نیست.
این افراد تفاسیر خاصی از وقایع دارند و برخی معتقدند دارای قوای ماوراء‌الطبیعه، توانایی پیش‌گویی و کنترل دیگران هستند و حتی می‌توانند از وقوع اتفاقات جلوگیری کنند. پریشانی در تفکر و گفتار در این اختلال نسبت به سایر اختلالات شخصیت بیش‌تر است تا حدی که کلمات و جملات آن‌ها گاهی برای دیگران بی‌معنی به نظر می‌رسد.
سردرگمی و تحریف در خودپنداره اساسی بیمار از مهم‌ترین ویژگی‌های این بیماری است. فرد مبتلا فاقد خودفرمانی و معیار‌های آشکار برای ارزیابی رفتار خود است. اختلال در درک خودپنداره و انگیزش خود و آسیب دیدن شناخت انگیزه‌ها و رفتار‌های دیگران، زندگی این بیماران را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد.
حرکت شگفت و غریب اسکیزوتایپال‌ها
دیگران حرکات مبتلایان را شگفت و غیر‌عادی توصیف می‌کنند. آن‌ها دائما با دیگران دچار سوءتفاهم می‌شوند یا در خود حس پریشانی دارند. به دلیل درک نادرست از حرکات دیگران و ناتوانی در نشان دادن واکنش‌های مناسب، ترجیح می‌دهند از دیگران فاصله بگیرند و نمی‌توانند با غریبه‌ها روابط صمیمی برقرار کنند.
این افراد از نظر عاطفی رشد کامل ندارند و در صورت برقراری ارتباط با دیگران دچار اضطراب و استرس می‌شوند. متخصصان می‌گویند ابتلا به افسردگی و تمایل به سوءمصرف مواد مخدر در این گروه فرا‌وان است به طوری که بیش از نیمی از اسکیزوتایپال‌ها از افسردگی رنج می‌کشند.
از نظر ظاهری نیز این بیماران غیر‌عادی و آشفته‌اند و لباس‌های نامناسب یا ناپاک می‌پوشند. آن‌ها توانایی برقراری تماس چشمی را ندارند و بر این باورند که دیگران قصد آزار آن‌ها را دارند. مبتلایان از بیماری خود آگاه‌ی ندارند و فکر می‌کنند دیگران مشکل دارند. ابتلا به اسکیزوتایپال فرد را در خطر ابتلا به سایر اختلالات روانی همچون افسردگی حاد، خود‌کشی، اختلالات اضطرابی، سایر اختلالات شخصیت و اعتیاد قرار می‌دهد.
شیوع بیش‌تر اسکیزوتایپال در مردان
آمار دقیقی از شیوع این اختلال وجود ندارد اما برخی مطالعات حاکی از آن است که نزدیک به ۳ درصد از جمعیت دچار این اختلال می‌شوند و شیوع آن در مردان اندکی بیش‌تر از زنان است. می‌زان وقوع در دوقلو‌های تک‌تخمکی ۳۳ درصد و در دو‌تخمکی‌ها ۴ درصد است که نشان می‌دهد ژنتیک عاملی مهم در بروز این اختلال است.
علائم ابتلا به اسکیزوتایپال
– حرکت و تفکر شگفت
– باور‌ها و افکار غیر‌عادی همانند خرافات یا تعصبات شدید مذهبی
– استرس و ناراحتی در موقعیت‌های اجتماعی
– نقص در احساسات یا پاسخ‌های احساسی نامناسب
– سخن‌گفتن نامفهوم و مبهم
– پارانویا یا توهم شدید
– بی‌اعتمادی به دیگران
– انزواطلبی و تمایل به زندگی در تنه‌ایی
– فقدان دوستان صمیمی
– اضطراب شدید اجتماعی
– تفسیر‌های نادرست از وقایع
اسکیزوتایپال چگونه درمان می‌شود؟
درمان اصلی و رایج این اختلال همانند سایر اختلالات مرتبط با شخصیت، روان‌درمانی است. در جلسات درمانی به بیمار پشتیبانی می‌شود تا سبک‌های تعاملی، انتظارات، عادات، تفکر و رفتار خود را متحول کند. بیمار به تدریج نسبت به تحریف حقیقت توسط خود آگاه‌ی پیدا می‌کند. بهره‌گیری از راهکار‌های درمان شناختی-رفتاری، درمان حمایتی، گفتاردرمانی، خانواده‌درمانی و دارودرمانی از جمله روش‌هایی است که در روان‌درمانی این بیماران مورد استفاده قرار می‌گیرد.
