آسم بیماری التهابی مزمن و غیرواگیردار است که تحت تأثیر عوامل محیطی و ژنتیکی بروز مییابد. در این بیماری مجاری تنفسی در واکنش به محرکها متورم و باریک شده و ممکن است مخاط اضافی تشکیل دهد که باعث دشواری تنفس، سرفه، خسخس و تنگی نفس میشود.
اگرچه علت اصلی آسم ناشناخته باقی مانده، اما آمارها نشان میدهد شیوع این بیماری در دو دهه اخیر افزایش یافته است. سابقه آسم، اگزما یا آلرژی غذایی در اعضای خانواده احتمال ابتلا در سایر اعضای خانواده را بالا میبرد. مواجهه با عواملی چون دود سیگار، آلودگی هوا، گرده گل، کپک، قارچ، گرد و غبار، حساسیتزای حیوانات و آلایندههای شیمیایی میتواند علائم را تشدید کند.
بازدیدها حاکی از آن است که میانگین شیوع آسم در کودکان ایرانی حدود ۱۳.۱۴ درصد برآورد شده که از میانگین جهانی بالاتر است. افزایش شیوع در بسیاری از کشورها نشاندهنده نقش مهم عوامل محیطی و سبک زندگی در بروز این بیماری است؛ به طوری که برهم خوردن تعادل بین آنتیاکسیدانها و اکسیدانها نقش چشمگیری در شکلگیری و کنترل علائم آسم دارد.
مراعات الگوی غذایی سالم شامل مصرف متعادل میوه و سبزیجات، ماهی و غذاهای دریایی و روغنهای گیاهی تأثیر موثری بر بهبود کارکرد ریوی و کیفیت زندگی بیماران دارد. میوهها و سبزیجات منبع غنی ویتامین سی و کارتنوییدها هستند که از آسیب اکسیداتیو بافتی و التهاب مجاری هوایی جلوگیری میکنند.
روغنهای گیاهی منبع خوبی برای ویتامین ای به عنوان آنتیاکسیدان محسوب میشوند. ماهی و غذاهای دریایی نیز به دلیل داشتن اسیدهای چرب ضروری امگا ۳ نقش محافظتی در بیماریهای ریوی از جمله آسم آلرژیک دارند. اگرچه رژیم اختصاصی برای درمان آسم وجود ندارد، اما برخی مواد غذایی میتوانند به بهبود کارکرد ریوی و کاهش علائم کمک کنند.
مطالعات نشان میدهد مصرف ویتامین دی باعث کاهش حملات آسم در کودکان و نوجوانان میشود. ماهی سالمون، لبنیات غنیشده با ویتامین دی و تخممرغ بهترین منابع این ویتامین هستند. همچنین ویتامین ای برای کارکرد بهتر ریوی در بیماران آسم ضروری است؛ تحقیقات بیانگر سطح پایینتر ویتامین ای در کودکان مبتلا نسبت به حد نرمال است. جگر، شیر پرچرب، کره، هویج، کدو حلوایی و کلم بروکلی از بهترین منابع تامین ویتامین ای محسوب میشوند.
به گزارش دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت، برخی مواد غذایی برای بیماران آسم ممنوعه هستند. مصرف گوشتهای فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس، فستفودها، غذاهای پرنمک و روغنهای هیدروژنه با افزایش سطح تریگلیسرید و نیتریک اکساید میتوانند فاکتور ریسک آسم را افزایش دهند. گوشتهای کبابی و دودیشده نیز احتمال حملات آسم را در بیماران بالا میبرند.
افزایش دریافت اسیدهای چرب اشباع از طریق فعالسازی سیستم ایمنی ذاتی و رها شدن عوامل التهابی منجر به التهاب مجاری هوایی میشود که تأثیر پیشالتهابی این اسیدهای چرب از طریق اسیدهای چرب امگا ۳ قابل پیشگیری است.





