افراد کنترل‌گر تمایل بیش از حد به دخالت در امور دیگران و تصمیم‌گیری در مورد زندگی آن‌ها دارند. متخصصان روان‌شناسی این ویژگی شخصیتی را به عنوان تمایلی قوی برای نفوذ بر دیگران تعریف می‌کنند که برقراری تعامل سالم با آن‌ها را دشوار می‌سازد.
داشتن کنترل بر زندگی شخصی امری طبیعی است، اما وقتی حساسیت و تمایل فرد نسبت به کنترل زندگی خود و دیگران از حد معمول فرا‌تر رود، می‌تواند به شکل‌گیری شخصیت کنترل‌گر منجر شود. حقیقت این است که کنترل کامل وقایع زندگی به دلیل وابستگی بسیاری از رویداد‌ها به دیگران و جامعه غیر‌ممکن است، با این حال افراد کنترل‌گر کوشیده‌اند در راس امور قرار گرفته و از همه چیز مطلع باشند.
این افراد در روابط خانوادگی نیز رفتار کنترل‌گرانه نشان می‌دهند و مسائل را به سایرین دیکته می‌کنند. آن‌ها حرکات تنش‌زای خود را به بهانه حمایت و عشق به همسر یا فرزند توجیه می‌کنند، در حالی که این رفتار‌ها به ناپایداری روابط زناشویی می‌انجامد.
ویژگی‌های رفتاری کنترل‌گرها
افراد کنترل‌گر صفات مشترکی دارند؛ نیاز شدید به وضع قوانین برای امور روزمره، رفتار تهاجمی و پرخاشگرانه در برابر کوچک‌ترین نادرست، و رفتار متکبرانه برای پیش بردن امور بر اساس روش خود. آن‌ها انتظار دارند همه از راهنمایی‌ها و خواسته‌هایشان تبعیت کنند و تلاش می‌کنند برنامه‌های شخصی افراد، به ویژه همسر خود را تغییر دهند.
این افراد مقصد کنترل‌گرانه خود را زیر نقاب عشق و محافظت پنهان می‌کنند. خودمحوری، خودخواه‌ی، بی‌صداقتی در روابط و مهارت در پنهان کردن شخصیت واقعی، از ویژگی‌های بارز آن‌هاست. آن‌ها مسئولیت رفتار خود را نمی‌پذیرند و تقصیر‌ها را به گردن دیگران می‌اندازند، تحمل شنیدن جواب منفی را ندارند و روابط بین افراد را تخریب می‌کنند.
عصبانیت سریع، حرکات توهین‌آمیز، القای حس عذاب وجدان در دیگران، انتقاد مداوم و تمسخر برای خدشه‌دار کردن اعتماد به نفس، عدم سپاس‌گزاری از کار‌های مثبت دیگران، تهدیدگر بودن، حسادت و دمدمی‌مزاجی، سایر ویژگی‌های این افراد است.
نحوه روبرو شدن با کنترل‌گرها
اگر در رابطه‌ای با فردی هستید که ویژگی‌های شخصیت کنترل‌گر را نشان می‌دهد، ابتدا ارزیابی کنید که آیا این رابطه باعث از دست دادن اختیار، افت اعتماد به نفس و نگرانی مداوم در شما شده است. اگر پاسخ مثبت است، برای بازیابی توان و روحیه مثبت خود باید از راهکار‌های موثر استفاده کنید.
دفاع از حریم شخصی و خطوط قرمز و آشکار کردن آن‌ها در مواجهه با کنترل‌گرها اهمیت حیاتی دارد. این افراد معمولا به سراغ کسانی می‌روند که دچار کم‌اعتمادی به نفس یا ذهنیت قربانی هستند، زیرا این افراد در تعیین مرز‌های روابط دچار مشکلند. نظر خود را قاطعانه بیان کنید بدون اینکه در جستجوی اثبات آن باشید، چرا که مشاجره و جدل با این افراد بی‌نتیجه است.
این افراد اعصاب شما را به چالش می‌کشند؛ به جای خشمگین شدن، آرامش خود را حفظ کنید، زیرا در زمان خشم شما بهتر می‌توانند کنترل شرایط را در دست بگیرند. اگر رفتار‌های کنترل‌گرانه بر شغل یا رابطه عاطفی شما اثر منفی گذاشته، حتما از مشاوران پشتیبانی بگیرید. اما اگر به نتیجه رسیدید که تلاش‌های شما برای بهبود شرایط بی‌فایده بوده و فرد در رفتار‌های نادرست خود ادامه می‌دهد، ترک رابطه با او ضروری است.
