«برادران لیلا» نسخه سینمایی «روزنه آبی» اکبر رادی است
- فرهنگ وهنر

برادران لیلا نسخه سینمایی روزنه آبی اکبر رادی خوانده شد

سومین جلسه از سری نمایش فیلم‌تئاتر‌های شاخص با همکاری انجمن صنفی منتقدان، نویسندگان و پژوهشگران خانه تئا‌تر و سینماتک خانه هنرمندان ایران، به بررسی تاثیر روزنه آبی نوشته اکبر رادی اختصاص یافت. این نشست تحلیلی با می‌زبانی عباس غفاری و حضور حسین کیانی نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئا‌تر و شهرام خرازی‌ها منتقد تئا‌تر در سالن فریدون ناصری برگزار گردید.

نمایش روزنه آبی سال ۱۳۵۵ به کارگردانی محمود محمدیوسف و در بازه زمانی ۱۲۱ دقیقه اجرا شده است. منوچهر فرید، آذر فخر، اسماعیل محرابی، داریوش ایران‌نژاد، فرا‌مرز صدیقی، محبوبه بیات، فرح اصولی و جواد خدادادی از بازیگران این تاثیر بوده‌اند.

عباس غفاری در آغاز جلسه بیان کرد که هدف از این برنامه‌ها تنها نقد صرف نیست، بلکه شکل‌دهی به فضایی دیالوگ‌محور میان مخاطبان، منتقدان و کارشناسان است. حسین کیانی در ادامه بر اهمیت اکبر رادی و نمایشنامه روزنه آبی تأکید کرد و گفت در زمان اجرا، نمایشنامه در فضای واقعی و بدون دکور صحنه‌گذاری شده بود، انگار با آن همانند فیلمنامه در سینما رفتار می‌کردند.

کیانی افزود روزنه آبی سرگذشت عجیبی دارد. ابتدا شاهین سرکیسیان آن را تمرین می‌کرد اما با مخالفت‌های شدید روبرو شد و نتوانست اجرا کند. به همین دلیل می‌توان گفت این تنها نمایشنامه‌ای است که با کارگردان خود دفن شده است. سپس آربی آوانسیان طراح صحنه، آن را روی صحنه برد. اگرچه در اجرا‌های نخستین با استقبال روبرو نشد، اما پس از گذشت بیش از ۶۰ سال از نگارش، همچنان تازه‌ترین تاثیر رادی به شمار می‌رود.

این کارگردان تئا‌تر تراژدی شکاف نسل‌ها را تراژدی همیشگی جامعه ایرانی خواند که در این تاثیر به خوبی بیان شده و همچنان با قوت باقی است. کیانی اظهار داشت متن به قدری با امروز ما متقارن است که می‌توان آن را یک تراژدی مدرن نامید. رادی در اولین نمایش خود قله‌ای را فتح کرد که برای بسیاری دور از دسترس بود و کماکان در دوران ما نفس می‌کشد.

شهرام خرازی‌ها در ادامه گفت اکبر رادی با آثارش همیشه زنده است. او برای چاپ روزنه آبی با چالش‌های فرا‌وانی روبرو شد، از جمله درگیری لفظی با جلال آل‌احمد که این متن را تایید غرب‌زدگی می‌دانست. ناشر‌ها نیز تنها آثار افراد مشهور را چاپ می‌کردند و رادی با هزینه شخصی اثرش را منتشر کرد. اکنون با توجه به شباهت‌های زیاد، می‌توان گفت برادران لیلا نسخه سینمایی همین نمایشنامه است.

خرازی‌ها همچنین به اجرای اخیر آهسته با گل سرخ اشاره کرد و گفت نمایشنامه‌نویس تا چه اندازه می‌تواند قلم قدرت‌مندی داشته باشد که حتی گروه‌ی ضعیف بتواند اجرایی را به صحنه ببرد که مخاطبان تا آخر بمانند. عباس غفاری در پایان جلسه بیان کرد که رادی نمایشنامه‌نویس بی‌خطری نبوده، بلکه از زمانه خود جلو‌تر بوده و در آثارش آینده را پیش‌بینی کرده است. رئالیسمی که رادی به درام‌نویسی ایرانی هدیه داد، پایه‌ای شد که بعد‌ها بسیاری در جستجوی آن برآمدند.

آواتار از  علی نبوی

About علی نبوی

Read All Posts By علی نبوی