این روش به‌ویژه برای افراد مبتلا به دیابت که روزانه انسولین مصرف می‌کنند و کارکنان مراقبت‌های بهداشتی که می‌خواهند از صدمات ناشی از سوزن پیشگیری کنند، بسیار سودمند است.
تزریق بدون سوزن چیست؟
تزریق بدون سوزن می‌تواند تحویل دارو‌های تزریقی را بدون استفاده از سرنگ‌های سوزنی سنتی ممکن سازد. به عنوان مثال، با یک دستگاه تزریق بدون سوزن می‌توان انسولین روزانه را بدون نیاز به سوزن زیرپوستی یا استفاده از پمپ انسولین دریافت کرد.
تزریق بدون سوزن فناوری نسبتا تازه‌ای است که امکان تحویل داروی تراپوستی بدون درد را فراهم می‌کند. این فناوری به‌ویژه برای افراد مبتلا به ترس از سوزن بسیار سودمند است.
انواع دستگاه‌های تزریق بدون سوزن
انواع مختلفی از سامانه‌های تزریق بدون سوزن وجود دارد که هر یک دارای ویژگی‌ها و مزایای منحصر به فرد خود هستند.
این دستگاه‌ها شامل انژکتور‌های فنری، انژکتور‌های پودری و جت‌انژکتور‌ها می‌شوند.
در برخی شرایط بالینی، الک‌تروپوراسیون می‌تواند برای تزریق واکسن‌های دی‌ان‌ای و دارو‌های سرطان مورد استفاده قرار گیرد.
رایج‌ترین نوع انژکتور بدون سوزن، دستگاه جت‌انژکتور است که برای واکسن، انسولین، هورمون‌ها و دیگر کاربرد‌های دارویی به کار می‌رود.
جت‌انژکتور‌های بدون سوزن بیشتر به نام انژکتور‌های تفنگ جت، تفنگ‌های هوایی یا انژکتور‌های پنوماتیک شناخته می‌شوند. آن‌ها می‌توانند یک‌بار مصرف یا چندبار مصرف باشند.
تعداد دفعاتی که می‌توان از انژکتور استفاده کرد به نوع داروی مورد استفاده و سازنده آن بستگی دارد. به عنوان مثال، برخی انژکتور‌های چندبار مصرف تا ۵۰۰۰ بار برای تحویل دوز انسولین روزانه قابل استفاده هستند.
تزریق بدون سوزن چطور کار می‌کند؟
تزریقات بدون سوزن مکانیسم‌های عملکرد مختلفی دارند که برای نفوذ به پوست به سرنگ نیازی ندارند. بیایید رایج‌ترین نوع یعنی جت‌انژکتور‌ها را بررسی کنیم.
جت‌انژکتور‌ها با دارو‌های مایع مانند انسولین یا واکسن‌ها پر شده و یک مکانیسم فنری در سامانه تزریق فعال می‌شود. این مکانیسم، هوای فشرده را در دستگاه پزشکی محبوس کرده و آن را برای یک تزریق پرشتاب آماده می‌سازد.
هنگام مصرف دارو، با فشردن یک دکمه روی انژکتور بدون سوزن، دارو به دلیل فشار بالا درون دستگاه به صورت یک جریان پرشتاب رها می‌شود.
این جریان با شدت بسیار بالا حرکت کرده و به لایه‌های پوست نفوذ کرده و از منافذ می‌کروسکوپی عبور می‌کند. قطر این جریان ۳ تا ۱۰ برابر کوچک‌تر از سوزن‌های معمولی زیرپوستی است که عبور را آسان‌تر می‌سازد.
بعد از ورود، دارو به طور یکنواخت و ایمن در بافت زیرجلدی پخش می‌شود.
با انژکتور‌های بدون سوزن، این فرآیند کمتر از یک دهم ثانیه طول می‌کشد و شما تقریبا چیزی حس نخواهید کرد.
تاریخچه تزریق بدون سوزن
تزریق جت به شکل امروزی، روش نسبتا تازه‌ای برای دارورسانی است. با این حال، تکنیک‌های مشابه‌ی مانند طب سوزنی که قدمت آن به اوایل سال‌های ۱۸۰۰ می‌لادی بازمی‌گردد، قرن‌ها استفاده شده است.
در اوایل قرن بیستم، دستگاه‌های تزریق جت به شکلی که امروز می‌شناسیم، توسعه یافتند. با این حال، آن‌ها بیشتر برای مطالعات بالینی و فعالیت‌های آزمایشگاه‌ی به کار می‌رفتند، نه برای استفاده عمومی یا تجاری.
در دهه‌های ۱۹۴۰ تا ۱۹۵۰، رابرت ای. هینگسون، متخصص بیهوشی آمریکایی، نخستین تزریق بدون سوزن را برای ارایه داروی بی‌حسی موضعی انجام داد.
با این حال، استفاده مکرر در بیماران گوناگون باعث شیوع هپاتیت بی شد و به همین دلیل سازمان بهداشت جهانی استفاده از این دستگاه در آن زمان را محدود کرد.
در دهه ۱۹۹۰ پیشرفت قابل توجه‌ی در فناوری تزریق بدون سوزن حاصل شد. چندین شرکت تولید انواع گوناگون جت‌انژکتور‌ها را آغاز کردند.
مزایای تزریق بدون سوزن
تزریقات بدون سوزن مزایای مختلفی نسبت به تزریق سوزنی سنتی دارند. در ادامه چند مورد آورده شده است.
خطر کمتر صدمه ناشی از سوزن
صدمات ناشی از سوزن می‌تواند خطر جدی شغلی برای کارکنان مراقبت‌های بهداشتی باشد که در معرض عفونت‌های خونی مانند هپاتیت بی و سی و ایچ‌آی‌وی قرار دارند.
این خطر در خانه نیز وجود دارد و به واسطه رها کردن سرنگ‌های معمولی و دور نریختن نادرست آن‌ها رخ می‌دهد. هر فردی می‌تواند سرنگ را برداشته و به خود صدمه بزند.
تزریقات بدون سوزن این خطر را از بین می‌برند چون هیچ خون یا نوک سوزنی در تزریق وجود ندارد.
جذب سریع‌تر دارو
تزریقات بدون سوزن، همانند جت‌انژکتور‌ها، می‌توانند نفوذ و جذب دارو‌ها را از طریق بافت پوست بهبود بخشند. با استفاده از آن‌ها اطمینان حاصل می‌شود که دارو به لایه مناسب رسیده و به طور مساوی پخش می‌شود که جذب را تسهیل می‌کند.
یک جت‌انژکتور در هر بار استفاده دوز یکسانی را تحویل می‌دهد که به بیوا بهتر منجر می‌شود، به این معنی که دوز دقیق از داروی مورد نیاز بدن دریافت می‌کنید.
اگر انسولین دریافت می‌کنید، این کار به دارو اجازه می‌دهد تا سریع‌تر آغاز به کار کند و سطح مطلوب قند خون را به‌ویژه بعد از وعده‌های غذایی حفظ نماید.
اضطراب کمتر برای افراد مبتلا به ترس از سوزن
فوبیای سوزن یک ترس رایج است که می‌لیون‌ها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد. مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری آمریکا تخمین می‌زند که از هر سه کودک، دو نفر و از هر چهار بزرگسال، یک نفر به فوبیای سوزن مبتلا باشد.
اگر به دیابت مبتلا هستید و روزانه انسولین مصرف می‌کنید، در شرایطی که از سوزن نیز می‌ترسید، این موضوع می‌تواند ناتوان‌کننده بوده و حتی به اضطراب منجر شود.
تزریقات بدون سوزن نیاز به سوزن‌های سنتی را حذف کرده و دریافت دوز‌های انسولین و دارو را با استرس بسیار کمتر همراه می‌سازد.
بدون درد و مهربان با پوست
تزریقات بدون سوزن بدون درد هستند چون قطر جریان‌های جت تشکیل شده توسط دستگاه‌ها بسیار کوچک‌تر از سوزن‌های معمولی سرنگ است.
پوست به واسطه قطر بسیار کم جریان پرشتاب اذیت نمی‌شود. برخلاف سرنگ‌های سنتی، تزریقات بدون سوزن باعث خونریزی، کبودی یا صدمه پوستی نمی‌شوند.
