آدم گرانت روانشناس سازمانی و نویسنده پرفروش نیویورک تایمز که مشاوران افرادی چون بیل گیتس، شریل سندبرگ، سرنا ویلیامز و اپرا وینفری بوده است، در کتاب جدیدش پتانسیل نهان علم دستیابی به چیزهای بزرگتر نتایج تحقیقاتش را در دانشکده کسب و کار وارتون دانشگاه پنسیلوانیا منتشر کرده است.
گرانت ۴۲ ساله میگوید پیش از این فکر میکرد کودکان اعجوبه، بهترین ورزشکاران و باهوشترین دانشآموزان ذاتا افراد مستعدی هستند که توانایی ادامه دادن برای دستیابی به دستاوردهای بزرگتر را دارند. اما تحقیقات او نتیجه کاملا برعکس را نشان داد و او را شگفتزده کرد. او توضیح میدهد تعداد زیادی از افراد دیر شکوفا شده وجود دارند یا کسانی که انگار بدون استعداد طبیعی برای یک کار تلاش میکنند، اما با زمان و انگیزه مناسب به آن ادامه میدهند و فراتر از انتظارات خود و دیگران از خودشان پیش میروند.
تحقیقات گرانت بر پایه مطالعهای در دهه ۱۹۸۰ میلادی بر روی ۱۲۰ شناگر المپیکی، متخصص مغز و اعصاب، پیانیست کنسرت و دیگر افراد موفق انجام شده که پتانسیل فوقالعادهشان به ندرت توسط معلمان و مربیان اولیهشان شناخته شده بود. گرانت میگوید وقتی بعدا شکوفا شدند، به این دلیل نبود که تواناییهای مافوقالبشری داشتند، بلکه به این خاطر که به کار اهمیت میدادند و مایل بودند آن را انجام دهند.
تجربه شخصی گرانت از کودک معمولی تا استاد وارتون
گرانت خود را کودکی با پتانسیل پنهان توصیف میکند. او در نوجوانی به عنوان یک غواص با نام مستعار فرانکشتاین شناخته میشد، نمیتوانست انگشتان پای خود را لمس کند، برای نوشتن به کلاسهای تقویتی نیاز داشت و از سخنرانی در محافل عمومی خجالت میکشید. با این حال، او به تیم شیرجه المپیک نوجوانان ایالات متحده پیوست، پنج کتاب نوشت و برای مخاطبان پرجمعیت سخنرانی کرد. او میگوید من در همه آن عرصهها پتانسیل پنهانی داشتم و اکنون این موضوع را در فرزندان ۱۵، ۱۳ و ۱۰ سالهاش مشاهده میکند.
گرانت تأکید میکند که بسیاری از ناکامیها در کشف پتانسیل نهان ناشی از دستکمگیری است وقتی فردی فکر میکند این برای من نیست، من آن توانایی را ندارم، در واقع خود و افراد اطرافش را محدود میکند. او میافزاید اگر فرزند شما ون گوگ بعدی باشد، والدین در بدترین موقعیت برای تشخیص آن هستند، چون یا بیش از حد با فرزندان همذاتپنداری میکنند و میخواهند رویاهای خود را از طریق فرزندان زنده کنند، یا انتظاراتشان بیش از حد است که اثرات مخرب دارد.
گرانت به تحقیقات دکتر توماس کوران در مدرسه اقتصاد لندن اشاره میکند که نشان میدهد کمالگرایی در کودکان در دهههای اخیر افزایش یافته و ناشی از انتظارات غیرمنطقی والدین و انتقاد شدید از فرزندان وقتی مطابق خواستههای والدین نیستند است. این باعث میشود کودکان خود را برای اشتباه کردن و ناکامی سرزنش کنند، حتی اگر آن اشتباهات بخشی اساسی از فرآیند یادگیری باشد.
بهترین نقش والدین ارتباط فرزند با مربی مؤمن
بهترین کاری که والدین میتوانند انجام دهند، ارتباط فرزندشان با معلم یا مربی است که به پتانسیلهای او ایمان دارد، به پیروزی و رفاه او اهمیت میدهد، به او اطمینان میدهد و حس نمیکند والدین سهمی در کنترل او دارند. گرانت معتقد است پیروزی اولیه چندان سودمند نیست؛ توانایی نواختن سونات موتزارت یا حفظ اطلاعات قبل از آزمون در شرایط خاص پشتیبانی میشود، اما وقتی زمان کشف بینشهای تازه فرا میرسد، آن کودکان تمایل کمی به تحول ایدهها دارند. کودکان که از ابتدا برتری را تجربه میکنند، انعطافپذیری کمتری نشان میدهند و ناکامی برایشان بسیار آزاردهندهتر است.
به جای نگرانی درباره اینکه فرزندان چه زمانی نشانههای موفقیت نشان میدهند، دو مسئله مهمتر وجود دارد سازگاری که گرانت آن را توانایی مهم در بین تأثیرگذارترین افرادی میداند که با آنها کار کرده، و همپایانی به معنی این اصل که در هر سیستم پیچیده چندین مسیر برای رسیدن به یک مقصد وجود دارد. او میگوید احتمالا تنها کاری که برای موفقیت باید انجام دهید، باز کردن راههای زیادی برای دستیابی به موفقیت است.
پنج قانون گرانت برای موفقیت در هر سنی
۱- همانند یک دانشمند فکر کنید
برخلاف واعظ، دادستان یا سیاستمدار. بسیاری از مردم زمان زیادی را صرف فکر کردن مانند واعظان میکنند که دیدگاههای خود را تبلیغ میکنند، یا مانند دادستانی که با شخص دیگر دعوا میکنند، یا سیاستمداری که فقط به موافقان گوش میدهند. خطر این روشهای فکر کردن این است که شما را از یادگیری باز میدارند. فکر کردن مانند یک دانشمند نیازی به میکروسکوپ ندارد، بلکه اجازه نمیدهد ایدههای شما به هویتتان تبدیل شود. دیدگاههای شما فرضیه است، تصمیمات شما آزمایش است و وقتی این کار را انجام دهید، سریعتر تشخیص میدهید که کدام مواقع نادرست عمل کردهاید و میتوانید سریعتر اصلاح کنید.
۲- اسفنج دریایی شوید!
گرانت توضیح میدهد وقتی فکر میکردم اسفنج بودن به معنی جذب تمام اطلاعات است، اما اسفنج دریایی بودن که خاصیت مهم آن جذب مواد مغذی و دفع ذرات زیانآور است، موثرتر است. ما باید این را در دنیای بازخورد اعمال کنیم که بیشتر به ما میگویند یک هدیه است. این مورد برای ملودی هابسون رئیس هیئت مدیره استارباکس رقم خورد که از فقر به یکی از موفقترین افراد والاستریت تبدیل شد. در ابتدای کار با انبوهی از بازخوردها روبرو شد که او را به سوالاتی سوق داد آیا این شخص تلاش دارد پشتیبانی کند؟ آیا او در انجام مأموریت معتبر است؟ و آیا او مرا به اندازه کافی میشناسد که اطلاعات مفیدی بدهد؟
۳- بخشنده باشید
از نظر موفقیت، افراد بخشنده تمایل دارند از گیرندگان بهتر عمل کنند. گرانت در کتاب ببخش و بگیر (۲۰۱۳) توضیح داد که چگونه خیرخواهی انگیزهای قویتر است. دریافت کردن همراه با حس منفعل بودن است؛ اگر همیشه مربی شما باشد، شما را در موقعیتی قرار میدهد که برای راهنمایی به دیگران وابسته باشید. افراد خودخواه بیش از حد معاملهگر هستند و پلها را میسوزانند و در نهایت کارما به آنها میرسد. آنها فرصتهای یادگیری را از دست میدهند، چون فقط به چیزهایی بله میگویند که منفعت مستقیم شخصی دارد. در عین حال، بخشش حس فعالی دارد؛ راهنمایی دیگران به شما یادآوری میکند که چیزی برای ارایه دارید.
۴- سندرم دغلباز را در بغل بگیرید!
این برای بسیاری غیرشهودی است، چون معمولا سندرم دغلباز را عاملی ناتوانکننده میدانیم، اما در واقع نشانهای از پتانسیل نهان است این در موقعیتی است که بیشتر از اینکه مردم شما را دستکم بگیرند، شما خودتان را دستکم میگیرید. تحقیقات نشان میدهند افراد مبتلا به این سندرم در نهایت سختتر از همتایان خود تلاش میکنند تا شکاف بین آنچه دیگران فکر میکنند توانایی انجام آن را دارند و باورهای خود درباره تواناییهایشان را کم کنند. سندرم دغلباز یا ایمپاستر وقتی خود را نشان میدهد که با وجود موفقیتهای کسبشده، حس اضطراب و عدم موفقیت داریم. این حالت حس دغلبازی را تقویت میکند و باعث میشود افراد به تواناییهای خود شک کنند. گرانت میگوید تعداد زیادی افراد موفق که با سندرم ایمپاستر دستوپنجه نرم کردهاند هم نامتناسب و هم قابلتوجه است. از جمله ریس ویترسپون بازیگر که در پادکست اعتراف کرد در طول فیلمبرداری سر به راه باش (۲۰۰۵) اعضای تیم را صدا میزد و هر روز گریه میکرد، چون حس میکرد در حال ناکامی است، اما برای ایفای آن نقش برنده اسکار شد.
۵- به جستجوی پیشرفت باشید نه کمال
گرانت میگوید پیشرفت از نگهداشتن استانداردهای بالا حاصل میشود نه از طریق از بین بردن هرگونه نقصی. وقتی نوبت به مجموعه تواناییهای در حال گسترش ما میرسد، جسورتر باشید برای بهرهگیری و لذت بردن از چیزی ملزوم نیست در آن تسلط داشته باشید، چه فوتبال باشد چه یادگیری زبان فرانسوی. من عبارت از آن بهره ببر یا از دست بده را برعکس میکنم و میگویم اگر از آن بهره نبری، اصلا امکان دستیابی به آن وجود ندارد. اگر پیشرفت طاقتفرسا به نظر میرسد، سفر ذهنی در زمان را امتحان کنید. در نظر بگیرید که خود پنجسال پیش شما دستاوردهای جاری شما را چگونه میبیند. اگر پنج سال پیش میدانستید که اکنون چه کاری انجام میدهید، تا چه اندازه افتخار میکردید؟





