سیستم مدیریت حسابهای غیرفعال گوگل سه ماه پس از فوت مادرم دستور پخت شیرینیها و سایر محتوای درایو او را برایم ارسال خواهد کرد، از جمله فهرست گذرواژهها و همۀ ایمیلها. مادرم خود این بازه زمانی را در تنظیمات حریم خصوصی انتخاب کرده بود. در آن روز دسامبری، بهجای ایستادن کنار مادر در آشپزخانه، کنار روح دیجیتال او خواهم ایستاد و با موبایلی که به ظرف آرد تکیه دادهام، بخشی از او را در دست خواهم داشت.
ماریسا رنیلی پیشتر نوشته بود غم یعنی تکرار تجربۀ کنار آمدن با فقدان. با گسترش دسترسی به تکنولوژی، بازماندهها بیش از پیش با یادگاریهای دیجیتال عزیزانشان روبرو میشوند. ایمیلهای تبلیغاتی، گفتگوی متوقفشده در فیسبوک، آیپدی که پیام بیپاسخ میفرستد — این داراییها در فضای اینترنت معلق میمانند. وراث با دو راهی مواجهند آیا این یادگاریها را نگه دارند یا حسابها را ببندند و مرگ مجدد را بپذیرند؟
وکلای اموال است به مراجعانشان توصیه میکنند درباره داراییهای دیجیتال برنامهریزی کنند، اما فشار روحی بر وارثان بیچاره مانده است. خانم اشلی ریس، بیوهای که همسرش رابرت استنگل در دسامبر در سن ۳۴ سالگی بر اثر سرطان مزوتلیومای صفاقی درگذشت، با این چالش روبرو شد. استنگل فهرست کامل گذرواژهها و ایرپادهایش را برای ریس گذاشته بود.
هفت ماه پس از مرگ همسر، ریس تصمیم گرفت از اپل واچ او استفاده کند. در فروشگاه اپل، کارکنی به او گفت ساعت نادرست بسته شده. ریس پاسخ داد بلد نبودم، ساعت مال خودم نیست، مال همسر مرحومم است. ریس علاوه بر ایرپاد و اپل واچ، گفتگوهایش با همسر را در پیامرسان موبایل پین کرده است. یکبار تصادفا برای او پیام فرستاد و سعی کرد لغو کند. وقتی یوتیوب را باز میکند، الگوریتم محتوایی را پیشنهاد میدهد که استنگل تماشا میکرد، مانند خلاصههای سریال وراثت. وقتی دلش تنگ میشود، گالری موبایل را باز میکند و عکس آخری که همسرش در بیمارستان از او گرفته را میبیند. او میگوید این یعنی صدمه روحی هر روزه.
ماری، زنی که مادرش سال پیش بر اثر سرطان تخمدان درگذشت، موبایل و گذرواژههای تمام حسابها را از مادرش دریافت کرده بود. چند روز بعد، در موبایل مادر متوجه شد که مادر با دوستی درباره مشاجراتشان صحبت کرده. همچنین کشف کرد مادر حسابی در توییتر داشته که با جناحگرایان گفتگو میکرد، در حالی که ماری فکر میکرد مادرش محافظهکار نیست. حساب اسپاتیفای مادرش هم غافلگیرکننده بود همهش آهنگهای تیلور سوئیفت را میشنید، من اصلا نمیدانستم از تیلور سوئیفت خوشش میآید.
اقوام و دوستان همچنان به موبایل مادر ماری پیام میفرستند و دلتنگی خود را ابراز میکنند. ماری میگوید این چیزها به من یادآوری میکنند که مادرم برای بقیه چقدر مهم بوده. علم به اینکه مادر در خاطره دیگران زنده است، دلش را راضی میکند. این فناوری که یادگاریهای ناملموس را ثبت میکند نعمتی است، اما در عین حال بسیار آسیبپذیر نیز هست.
وبسایتها تعطیل میشوند، حسابها هک میشوند، دستگاهها خراب میشوند. نمیتوان اطمینان داشت که خاطرات شبکههای اجتماعی تا ابد باقی میمانند. ریس میگوید اکنون برنامهام این است که هرچه میتوانم کپی دیجیتال بگیرم. او پیامهای ده سال پیش استنگل را نگه داشته و میخواهد آنها را در کامپیوتر، گوگل درایو و آیکلود ذخیره کند. اگر این پیامها پاک شوند، من رسما داغون میشوم.
در عین حال، این فضاهای دیجیتال در نبرد با فراموشی نیز یاری میرسانند. ریس میگوید اکنون شدیدا حس میکنم باید هر وقت به یاد رابرت میافتم، فورا در یادداشتهای موبایل بنویسم تا یادم بماند من کی بودم و او کی بود. و یقین دارم خاطراتمان دستنخورده باقی میمانند.
مادرم از لفظ مردن استفاده نمیکرد، شاید از ترس اینکه من زجر بکشم. هر دو میدانستیم منظور چیست، و اکنون که میدانم چه چیزی در انتظارم است، پیشینه تعاملهای دیجیتال ما برایم مهمتر شده. پیامهایی که رد و بدل کردیم، پستهای اینستاگرام درباره سگ محبوب، کارتپستالهای دیجیتال مناسبتها — اینها دیگر فقط آت و آشغال دیجیتال نیستند. روزی میرسد که تنها چیزهای باقیمانده از ما باشند.





